อ. หมอปรีดา มาลาสิทธิ์ ส่งลิ้งค์ การสนทนาเรื่อง Responsible AI Developmentที่ Geoffrey Hinton (รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ๒๕๖๗) คุยกับ Fei Fei Li เมื่อวันที่ ๔ ตุลาคม ๒๕๖๖ โดยมี Jordan Jacobs (ผู้ร่วมก่อตั้ง Radical Ventures) เป็นผู้ดำเนินรายการ
ผมฟังรายการเกือบสองชั่วโมงนี้ อย่างตื่นตาตื่นใจ และมองเห็นเส้นทางอารยธรรมมนุษย์ในอนาคตชัดเจนขึ้น ว่าเรามีโอกาสนำเอา AI มาเป็นเครื่องมือสร้างสังคมมนุษย์ที่เข้าใกล้อุดมคติ หรือยุคพระศรีอาริย์ เช่น ใช้ช่วยการบรรลุ SDG, IDG ของโลก ที่ผมยังไม่เคยได้ยินใครเอ่ยถึง
คือยังไม่ทราบว่ามีใครเชื่อมโยงพลังของ AI สู่การบรรลุเป้าหมายที่สูงส่งของสังคมมนุษย์ เช่น การบรรลุเป้าหมายของ SDG, IDG, การใช้ในการศึกษาที่พัฒนามนุษย์ให้มีทั้งความเก่ง และความดี ที่ใช้ความเก่งเพื่อประโยชน์ของเพื่อนมนุษย์และสังคม ไม่เพียงเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง
ผมเข้าใจว่า ปัญญาประดิษฐ์ เก่งด้านการใช้ข้อมูลจำนวนมากมายมหาศาล หาคำตอบต่อประเด็นปัญหาต่างๆ ในลักษณะที่เกินความสามารถของมนุษย์ แต่ผมสงสัยว่า ปัญญาประดิษฐ์จะใช้ข้อมูลจากความหลงใหล (passion) ความมุ่งมั่นเพื่อส่วนรวม ความเสียสละ และมิติด้านในของมนุษย์ สำหรับเป็นข้อมูลสู่การเสนอคำตอบ ได้อย่างไร
นำสู่ประเด็น “ฉลาดเหนือมนุษย์” (superintelligence) ที่ชวนผมตั้งคำถามว่า มนุษย์จะชวน AI พัฒนา digital algorithm ด้านความดี ความเสียสละ ความซื่อสัตย์ ความน่าเชื่อถือ ความเข้าใจความคิดของเพื่อน ความเมตตา ฯลฯ ได้หรือไม่
เราจะใช้ ปัญญาประดิษฐ์ ช่วยกันประดิษฐ์ รากฐานคุณค่าว่าด้วยการทำเพื่อประโยชน์ส่วนรวม เป็นเป้าหมายที่ ๑ เหนือกว่าผลประโยชน์ของตนเอง ได้อย่างไร
คือเราจะใช้ ปัญญาประดิษฐ์ ช่วยคิดว่าจะสร้างอารยธรรมใหม่ของมนุษย์ ที่ ช่วยให้โลกนี้มี well-being for all ได้มากกว่าสภาพปัจจุบันได้อย่างไร
ผมคิดออกแล้ว เราต้องตั้งคำถามเป้าหมายของสังคมในอุดมคติ ให้ปัญญาประดิษฐ์ช่วยตอบ แล้วมนุษย์เอามาร่วมกันดำเนินการ แล้วสร้าง learning loop (experiential learning loop) ร่วมกันระหว่างมนุษย์กับปัญญาประดิษฐ์ เป็นระยะๆ เพื่อให้สังคมมนุษย์เข้าใกล้สังคมอุดมคติ (ยุคพระศรีอาริย์) ขึ้นเรื่อยๆ เพื่อต่อสู้กับขบวนการใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อผลประโยชน์ตนหรือพวกตน
ชวนปัญญาประดิษฐ์ สร้างกระบวนทัศน์เพื่อส่วนรวม เพื่อเพื่อนมนุษย์ เหนือกว่าเป้าหมายเพื่อตนเอง
ชวนปัญญาประดิษฐ์สร้างสังคม “พอเพียงนิยม” “ยั่งยืนนิยม” ขึ้นมาแทน “ทุนนิยม” “บริโภคนิยม” “กิเลสนิยม” ได้อย่างไร
วิจารณ์ พานิช
๑๓ ต.ค. ๖๗
