โครงการพัฒนาเครือข่ายแกนนำชุมชน เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ

โครงการพัฒนาเครือข่ายแกนนำชุมชน เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ

๑.  คำสำคัญ :

๒.  จังหวัด :           เชียงราย

๓.  กลุ่มเป้าหมาย :  

               กลุ่มสตรีและแกนนำชุมชน ๘๐ คน จาก ๑๓ ชุมชน ในเขต ต.ดงมหาวัน อ.เวียงเชียง

๔.  เป้าหมาย :

               สร้างกลไกแกนนำในท้องถิ่นให้สามารถวิเคราะห์และพัฒนาหารูปแบบในการป้องกันและลดพฤติกรรมการบริโภคสุราในระดับชุมชนได้

๕.  สาระสำคัญของโครงการ :

               ต.ดงมหาวัน เป็นพื้นที่หนึ่งที่มีการทำงานพัฒนาของภาคชุมชนที่ค่อนข้างเข้มแข็ง กิจกรรมที่โดดเด่นที่เป็นฐานให้งานพัฒนาอื่น ๆ คือ การจัดการทรัพยากรและการจัดทำแผนแม่บทชุมชน

               หลังจากนั้นแกนนำชุมชนในเขต จ.เชียงรายได้รวมตัวกันทำงานในนาม “เครือข่ายประชาชนเชียงราย” ขับเคลื่อนงานพัฒนาหลายประเด็น เช่น ยาเสพติด สิ่งแวดล้อม ทรัพยากร เศรษฐกิจ สื่อภาคประชาชน ฯลฯ แกนนำจากพื้นที่ ต.ดงมหาวัน เข้าไปร่วมกับเครือข่ายหลายคน

               ในช่วงที่เครือข่ายประชาชนจังหวัดเชียงรายเข้มแข็ง มีการทำกิจกรรมกันอย่างคึกคัก แต่ในขณะเดียวกันปัญหาที่เกิดขึ้นในระดับชุมชนกลับไม่ได้รับการแก้ไข แกนนำที่เป็นกำลังสำคัญในการทำงานของชุมชนก็หลุดออกไป มีปัญหาต่าง ๆ มากมายเกิดขึ้นในชุมชนโดยเฉพาะปัญหาที่เกิดจากเหล้า

               นอกจากปัญหาเรื่องเหล้าบุหรี่แล้ว ในแง่การมีส่วนร่วมในงานพัฒนาชุมชนของผู้หญิง ซึ่งแม้จะมีผู้หญิงเข้ามามีบทบาทบ้าง แต่ก็ยังมีไม่มากนัก บทบาทงานพัฒนาส่วนใหญ่ในพื้นที่มักจะเป็นผู้ชายเป็นส่วนใหญ่ งานที่ผู้หญิงขับเคลื่อนก็มักจะเป็นงานที่รับลูกต่อมาจากทางราชการ

๖.  เครื่องมือที่ใช้ :

               เน้นการทำงานโดยเสริมการทำงานกลไกแกนนำที่มีอยู่แล้วในพื้นที่เป็นกลไกขับเคลื่อนแบบมีส่วนร่วม  และเน้นให้ชุมชนวิเคราะห์ปัญหาและผลกระทบและหารูปแบบแนวทางให้ชุมชนมีพฤติกรรมในการลดการบริโภคสุรา รวมทั้งการประสานความร่วมมือกับองค์กรและผู้นำในท้องถิ่นเพื่อให้เกิดการความร่วมมือในการทำงานในระดับชุมชนเช่น องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น สาธารณสุข โรงเรียน วัด ผู้นำ เป็นต้น ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่ เวทีพูดคุยสร้างความเข้าใจและพัฒนากลไกการมีส่วนร่วมของชุมชน, การ สำรวจข้อมูลสถานการณ์การดื่มเหล้าของชุมชน, นิทรรศการรณรงค์ในงานและเทศกาลของชุมชน, ศึกษาบทเรียนชุมชนต้นแบบ, มหกรรมคนฮักสุขภาพ และเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้/พัฒนาศักยภาพแกนนำ

๗.  การจัดระบบ โครงสร้าง กระบวนการทำงาน :

               ดำเนินงานโดยเครือข่ายแกนนำ

๘.  ขอบเขตและระยะเวลาดำเนินโครงการ :

               ระยะเวลาดำเนินงาน ๑ ปี ระหว่างวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๔๖ – ๑ ตุลาคม ๒๕๔๗

๙.  การประเมินผลและผลกระทบ :

               การประเมินผลโครงการ เป็นการประเมินผลแบบมีส่วนร่วมโดยผู้ประสานร่วมกับแกนนำชุมชน จากการประเมินของดครงการพบว่า มีเสียงสะท้อนจากชุมชนในทางตอบรับการดำเนินงาน ชุมชนให้ความสำคัญและสนใจมากขึ้น และจากการดำเนินงานของชุมชนนอกจจากจะทำให้ศักยภาพของแกนนำผู้หญิงเพิ่มมากขึ้น สามารถทำงานได้มีประสิทธิภาพขึ้นแล้ว ยังทำให้ปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดจากเหล้าในชุมชนลดลง เช่นการทะเลาวิวาท อุบัติเหตุ ฯลฯ

๑๐. ความยั่งยืน

               หลังโครงการสิ้นสุดลงมีการดำเนินงานต่อเนื่องในพื้นที่อย่างน้อย ๒ กิจกรรม คือ กิจกรรมบริจาคบุญ เป็นการรณรงค์เพื่อการลดละเลิกอบายมุขต่าง ๆ และการรณรงค์ลดเหล้าในงานขาว – ดำ (งานศพ) ซึ่งปัจจุบันครอบคลุมทุกหมู่บ้านในตำบล นอกจากนั้นในด้านการส่งเสริมและสนับสนุนกิจกรรมดังกล่าวหน่วยงานในพื้นที่ทั้งองค์การบริหารส่วนตำบลและสถานีอนามัยได้เข้ามารับช่วงการดำเนินงานต่อโดยตั้งงบประมาณไว้สนับสนุนกิจกรรมดังกล่าว

๑๑. จุดแข็งและอุปสรรค

               โครงการมีผู้ประสานงานโครงการ และทีมงานในพื้นที่ เป็นจุดแข็ง/ศักยภาพในการดำเนินงานโครงการ เนื่องจากมีประสบการณ์ในการทำงานพัฒนามาอย่างยาวนาน มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน รู้จักและเข้าใจสภาพปัญหาในพื้นที่ นอกจากนั้นประสบการณืในการทำงานยังทำให้โครงการสามารออกแบบดครงการให้มีความสอดคล้องกับสภาพปัญหาและบริบททางสังคมและวัฒนธรรมของพื้นที่ อย่างไรก็ตามภาระของผู้หญิง และ วัฒนธรรม “เหล้า” ในพื้นที่ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญของโครงการ

 ๑๒. ที่ติดต่อ :

               องค์การบริหารส่วนตำบลดงมหาวัน