"การเสียดินแดนครั้งที่ 4 เสียแสนหวี เมืองพง เชียงตุง ให้กับพม่า"
-เสียแสนหวี เมืองพง เชียงตุง ให้กับพม่าเมื่อ พ.ศ.๒๓๖๘ พื้นที่ ๖๒,๐๐๐ ตร.กม.
-ในสมัย รัชกาลที่ ๓ แต่เดิมเราได้ดินแดนนี้มาในสมัยรัชกาลที่ ๑ โดยพระเจ้ากาวิละ ยกทัพไปตีมาขึ้นอยู่กับไทยได้ ๒๐ ปี เนื่องจากเป็นดินแดนที่อยู่ไกล ประกอบกับเกิดกบฏเจ้าอนุวงศ์ เวียงจันทร์และเกิดกบฏทางหัวเมืองปักษ์ใต้ (กลันตัน ไทรบุรี) ไทยจึงห่วงหน้าพะวงหลัง ไม่มีกำลังใจจะยึดครอง หลังจากนั้นพม่าเป็นเมืองขึ้นของอังกฤษ เชียงตุงก็เป็นของอังกฤษโดยสิ้นเชิง
-แต่เดิม แสนหวี เมืองพง เชียงตุง เป็นเขตดูแลของล้านนาที่เป็นประเทศราชของสยาม
-แต่ในช่วงที่เสียดินแดนส่วนนั้นไปทางสยามมีศึกประชิดรอบด้านทำให้ไม่สามารถ ดูแลปกป้องได้เพราะติดศึกกับทางเจ้าอนุวงศ์ แห่งเวียงจันทน์ ทางใต้แถบไทรบุรี กลันตัน
-พม่าเลยได้ทีหาจังหวะเหมาะเข้ามาปกครองและดูแลอาณาเขตทั้ง 3 เมืองเหล่านั้นเสีย
-หลังจากนั้นเมื่อปราบศึกต่างๆจนหมดสิ้นแล้วช่วงปลายรัชกาลที่ 3ได้มีการตีเมืองเอาคืนมาแต่ไม่สำเร็จจนกระทั่งต่อมาพม่าได้เสียให้แก่อังกฤษทำให้อังกฤษที่เข้ายึดครองพม่า ได้ก็ผนวกทั้งหมดเข้าไปเป็นดินแดนอาณานิคมของตัวเอง และเมื่่ออังกฤษได้ให้เอกราช แก่พม่าแล้วนั้น ดินแดนแสนหวี เมืองพง เชียงตุง นี้ก็ตกไปเป็นของพม่าโดยสิ้นเชิง"
