อาณาจักรธนบุรี


“อาณาจักรธนบุรี” 

อาณาจักรธนบุรี | History learning

ราชวงศ์ธนบุรี” 

Monument of King Taksin in Wat Kungtapao 1.jpg
Nation Online - 28 ธันวาคม #วันสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช วันที่ 28 ธันวาคม  ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันปราบดาภิเษกของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช  พระมหากษัตริย์พระองค์แรกและพระองค์เดียวแห่งกรุงธนบุรี  พระองค์ทรงกอบกู้เอกราชจากพม่าได้สำเร็จภายในเวลา 7 เดือน นับ ...

    “ราชวงศ์ธนบุรี” เป็นราชวงศ์ในอดีตที่มีระยะเวลาสั้นที่สุดคือ 15 ปี ซึ่งปกครองกรุงธนบุรีเพียงราชวงศ์เดียว และมีพระมหากษัตริย์เพียงพระองค์เดียวคือ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ทรงสถาปนาราชวงศ์นี้ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2310 - 6 เมษายน 2325

    -พระอัครมเหสี พระมเหสี เจ้าจอมมารดา และเจ้าจอม

มีพระมเหสีและพระภรรยาเจ้า ดังนี้ 

*พระอัครมเหสี

-สมเด็จพระอัครมเหสี กรมหลวงบาทบริจา (สอน)

 *พระมเหสี

 -กรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ (พระนามเดิมว่าเจ้าหญิงฉิม พระธิดาในพระเจ้านครศรีธรรมราช)

*เจ้าจอมมารดาและเจ้าจอม

 -เจ้าจอมมารดาฉิมใหญ่ (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าฉิมใหญ่ พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช)

 -เจ้าจอมมารดาเจ้าหญิงปราง (พระธิดาในพระเจ้านครศรีธรรมราช)

 -เจ้าจอมมารดาเจ้าหญิงจวน (พระธิดาในพระเจ้านครศรีธรรมราช)

 -เจ้าจอมมารดาอำพัน (ธิดาของอุปราชจันทร์แห่งเมืองนครศรีธรรมราช)

 -เจ้าจอมมารดาทิม (ธิดาของท้าวทรงกันดารทองมอญ)

 -เจ้าจอมมารดาเงิน

 -เจ้าจอมหม่อมเจ้าบุษบา (พระธิดาในกรมหมื่นจิตรสุนทร)

 -เจ้าจอมหม่อมเจ้าอุบล (พระธิดาในกรมหมื่นเทพพิพิธ)

 -เจ้าจอมพระองค์เจ้าปทุม (พระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร)-เจ้าจอ-  -หม่อมเจ้าฉิม (พระธิดาในเจ้าฟ้าจีด)

 -เจ้าจอมมารดาและเจ้าจอมอื่น ๆ (ไม่ปรากฏนาม)

  -เจ้าจอมอาม

*พระราชโอรสและพระราชธิดา

  มีพระราชโอรส 21 พระองค์ พระราชธิดา 9 พระองค์ รวมทั้งสิ้น 30 พระองค์ มีรายพระนาม ดังนี้

 -สมเด็จพระมหาอุปราช เจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์ (จุ้ย) ประสูติในสมเด็จพระอัครมเหสี กรมหลวงบาทบริจา 

 -ถูกสำเร็จโทษในรัชกาลที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2325 เป็นต้นราชสกุล "สินศุข" และ "อินทรโยธิน"

 -สมเด็จเจ้าฟ้าน้อย ประสูติในสมเด็จพระอัครมเหสี กรมหลวงบาทบริจาริกา  -ถูกสำเร็จโทษในรัชกาลที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2325

 -สมเด็จเจ้าฟ้าชายทัศพงศ์ ประสูติในกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ (เจ้าหญิงฉิม) พระธิดาของพระเจ้านครศรีธรรมราช (หนู) เป็นต้นราชสกุล "พงษ์สิน"

 -สมเด็จเจ้าฟ้าชายนเรนทรราชกุมาร ประสูติในกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ เป็นต้นราชสกุล "รุ่งไพโรจน์"

 -สมเด็จเจ้าฟ้าชายทัศไภย ประสูติในกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ ถูกสำเร็จโทษในรัชกาลที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2358 ฐานเป็นชู้กับเจ้าจอมในวัง มีพระธิดาคือ  -เจ้าจอมมารดาน้อยในรัชกาลที่ 4 เป็นต้นราชสกุล นพวงศ์ และ สุประดิษฐ์

 -สมเด็จเจ้าฟ้าชายสุพันธุวงศ์ ประสูติในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าฉิมใหญ่ พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้รับการสถาปนาในรัชกาลที่ 1 เป็น สมเด็จเจ้าฟ้าอภัยธิเบศร์ กรมขุนกระษัตรานุชิต ถูกสำเร็จโทษในรัชกาลที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2352 

  -ด้วยข้อหากบฏ สมเด็จเจ้าฟ้าปัญจปาปี ประสูติในกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ เป็นพระชายาของสมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์ ต้นราชสกุล อิศรางกูร

  สมเด็จเจ้าฟ้าศิลา (ไม่ทราบนามพระมารดา) โปรดเกล้าฯ ลดพระยศ ได้เข้ารับราชการต่อมารัชสมัยรัชกาลที่ 3 ได้บรรดาศักดิ์เป็นที่ พระยาประชาชีพ ทรงเป็นต้นราชสกุล "ศิลานนท์"

-สมเด็จเจ้าฟ้าโกมล (ไม่ทราบนามพระมารดา)

-สมเด็จเจ้าฟ้าบุปผา (ไม่ทราบนามพระมารดา)

-สมเด็จเจ้าฟ้าสิงหรา (ไม่ทราบนามพระมารดา)

-สมเด็จเจ้าฟ้าเล็ก (ไม่ทราบนามพระมารดา)

-เจ้าจอมมารดาพระองค์เจ้าสำลีวรรณ ประสูติในเจ้าจอมมารดาอำพัน เป็นพระชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ ถูกสำเร็จโทษในรัชกาลที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2352 ด้วยข้อหากบฏ เป็นต้นราชสกุล อิศรเสนา

 -พระองค์เจ้าชายอรนิกา ประสูติในเจ้าจอมมารดาอำพัน จันทโรจวงศ์ ธิดาเจ้าพระยาสุรินทราชา (จันทร์ จันทโรจวงศ์) ต้นสกุล "จันทโรจวงศ์" ถูกสำเร็จโทษในรัชกาลที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2352

 -พระองค์เจ้าอัมพวัน ประสูติในเจ้าจอมมารดาทิมธิดาในท้าวทรงกันดารทองมอญ

 -พระองค์เจ้าประไพพักตร์ ประสูติในเจ้าจอมมารดาเงิน

 -พระองค์เจ้าสุมาลี (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าธำรง (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าละมั่ง (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าจามจุรี (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าสังวาลย์ (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าคันธวงศ์ (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าเมฆินทร์ (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าอิสินธร (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าบัว (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าหนูแดง (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าสุดชาตรี (ไม่ทราบนามพระมารดา)

 -พระองค์เจ้าน้อย ประสูติในเจ้าจอมมารดาเจ้าหญิงปราง พระธิดาของ พระเจ้านครศรีธรรมราช (หนู) (พระขนิษฐาในกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์) ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ถูกลดพระอิสริยยศเป็น "เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย)" เป็นต้นราชสกุล "ณ นคร"

 -พระองค์เจ้าทองอินทร์ ประสูติในเจ้าจอมมารดาเจ้าหญิงจวน พระธิดาของ พระเจ้านครศรีธรรมราช (หนู) (พระขนิษฐาในกรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์) ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ถูกลดพระอิสริยยศเป็น "เจ้าพระยานครราชสีมา (ทองอินทร์)" ต้นราชสกุล "ณ ราชสีมา"

 *สถาปนา

   -หลังจากพระยาวชิรปราการทรงกอบกู้เอกราชครั้งที่ 2 ได้สำเร็จ ในวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2311 พระยาวชิรปราการได้ทำพิธีปราบดาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา เฉลิมพระนามว่า สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี แล้วได้ย้ายเมืองหลวงจาก กรุงศรีอยุธยา มายังภาคกลางตอนล่าง แล้วสถาปนาใหม่ว่า กรุงธนบุรี แล้วสถาปนาราชวงศ์ธนบุรีเป็นราชวงศ์ที่ปกครองกรุงธนบุรี

**การสิ้นสุด

  ในช่วงปลายรัชกาลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี เกิดจลาจลขึ้นในกรุงธนบุรี    -พระยาสรรค์ได้ตั้งตัวเป็นกบฏบังคับให้พระองค์ผนวช 

  -สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกซึ่งในขณะนั้นทำศึกอยู่ที่กัมพูชาได้ทราบข่าวจึงเสด็จกลับมาที่ กรุงธนบุรีและสืบสวนความจริง

  -ได้นำพวกพระยาสรรค์บุรีไปประหารชีวิต แลวได้สืบสวนหารือว่าควรสำเร็จโทษ (โดยข้อกล่าวหาว่าพระเจ้ากรุงธนบุรีมีสติวิปลาส) 

  -และได้สำเร็จโทษในวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 และเสด็จสวรรคต

  - ต่อมาทางอาณาประชาราษฎร์ได้ทูลเชิญสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกให้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็น พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 

  -เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 แล้วสถาปนาราชวงศ์จักรี ขึ้นเป็นราชวงศ์ใหม่ แทนราชวงศ์ธนบุรี และสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานีแห่งใหม่แทน กรุงธนบุรี 

  “พระราชโอรสพระองค์โตในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีถูกสำเร็จโทษและเสด็จสวรรคต จึงเป็นเหตุให้สิ้นสุดกรุงธนบุรี”

ราชวงศ์ธนบุรี

ลำดับ พระบรมลักษณ์ พระนาม พระราชสมภพ เริ่มครองราชย์ บรมราชาภิเษก สิ้นรัชกาล สวรรคต ระยะเวลาครองราชย์  
1 KingTaksin of Thonburi.jpg สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี
(สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช)
(จักรพรรดิแห่งสยาม)
23 มีนาคม พ.ศ. 2277
หรือ
17 เมษายน พ.ศ. 2277
6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2310 28 ธันวาคม พ.ศ. 2311 6 เมษายน พ.ศ. 2325
(พระชนมายุ 47 พรรษา)
14 ปี 99 วัน  
 

 

หมายเลขบันทึก: 707591เขียนเมื่อ 21 กันยายน 2022 13:10 น. ()แก้ไขเมื่อ 21 กันยายน 2022 13:34 น. ()สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการจำนวนที่อ่านจำนวนที่อ่าน:


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี