นวัตกรรม (Innovation) คำนี้ดูเหมือนกับเป็นคำฮิตกันในยุคสมัยนี้กับยุคศตวรรษที่ ๒๑ จากการที่เป็นยุคสมัยที่มีเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการบริหารจัดการสิ่งต่าง ๆ ให้กับมนุษย์มากขึ้น
ความหมายของนวัตกรรม ตามวิกิพีเดีย หมายถึง การทำงานสิ่งต่าง ๆ ด้วยวิธีใหม่ ๆ และยังอาจหมายถึงการเปลี่ยนแปลงทางความคิด การผลิต กระบวนการ หรือองค์กร ไม่ว่าการเปลี่ยนนั้นจะเกิดขึ้นจากการปฏิวัติ การเปลี่ยนอย่างถอนรากถอนโคน หรือการพัฒนาต่อยอด ทั้งนี้ มักมีการแยกแยะความแตกต่างอย่างชัดเจน ระหว่างการประดิษฐ์คิดค้น ความคิดริเริ่ม และนวัตกรรม อันหมายถึงความคิดริเริ่มที่นำมาประยุกต์ใช้อย่างสัมฤทธิ์ผล (Mckeown, 2008) และในหลายสาขา เชื่อกันว่าการที่สิ่งใดสิ่งหนึ่งจะเป็นนวัตกรรมได้นั้น จะต้องมีความแปลกใหม่อย่างเห็นได้ชัด และไม่เป็นแค่เพียงการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ เป็นต้นว่า ในด้านศิลปะ เศรษฐศาสตร์ เศรษฐกิจ และนโยบายของรัฐ ในเชิงเศรษฐศาสตร์นั้น การเปลี่ยนแปลงนั้นจะต้องเพิ่มมูลค่า มูลค่าของลูกค้า หรือมูลค่าของผู้ผลิต เป้าหมายของนวัตกรรมคือการเปลี่ยนแปลงในเชิงบวก เพื่อทำให้สิ่งต่าง ๆ เกิดเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้น นวัตกรรมก่อให้ได้ผลิตผลเพิ่มขึ้น และเป็นที่มาสำคัญของความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ
ในยุคนี้จะมองนวัตกรรม คือ การใช้เทคโนโลยีเข้ามาทำให้เกิดเป็นนวัตกรรมใหม่เกิดขึ้น เพื่อทำให้ผลของการทำงานนั้นเกิดคุณภาพและประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น…แต่ในความหมายของผู้เขียนมีความคิดเห็นว่า อาจหมายรวมถึง กระบวนการทางความคิด การเติบโตขึ้น การพัฒนา การคิดริเริ่ม การต่อยอด นำมาประยุกต์ใช้ Apply ให้ดีขึ้น และมีประโยชน์มากขึ้นจากเดิม หรืออาจเกิดจากการขาดช่วงของการพัฒนา การทำให้เกิดขึ้นใหม่จากผลงานเดิมที่เคยทำไว้ในยุคสมัยก่อน ต่อยอดให้นำกลับมาใช้ได้ในยุคปัจจุบัน และอาจต่อเนื่องนำไปใช้เพื่อเป็นประโยชน์ต่อมนุษย์ได้ต่อไปในอนาคต ซึ่งอาจรวมถึงสิ่งใดก็ได้ที่เกิดขึ้นได้จากการพัฒนา การทำให้ดีขึ้น ประยุกต์ใช้ การประดิษฐ์ การดัดแปลง การเพิ่มคุณค่า การผลิตในเชิงคุณค่า การเปลี่ยนแปลงในทิศทางบวก หรือดีขึ้นกว่าเดิม คือ ความหมายของนวัตกรรม เพราะสิ่งต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับนวัตกรรมนั้น มีมากมายในโลกนี้ มิใช่เชิงวิทยาศาสตร์อย่างเดียว เพราะหากมองทางด้านวิทยาศาสตร์อาจมองดูเหมือนว่าเป็นงานที่ยาก
นวัตกรรมเป็นไปตามยุคสมัย กาลเวลา เหตุการณ์ ณ เหตุการณ์หนึ่ง เพราะนวัตกรรม คือ การพัฒนา เช่น สมัยก่อนการใช้เตารีดจะใช้เตารีดเหล็ก แล้วนำมาใส่ถ่านไฟแดงให้ร้อน เวลารีดผ้าจะใช้ความร้อนในการทำให้ผ้าเรียบ…สิ่งนี้ คือ นวัตกรรมในยุคนั้น จากที่ไม่มีสิ่งใดทำให้ผ้าเรียบ…แต่พอมายุคปัจจุบัน ได้พัฒนานวัตกรรมการรีดผ้าเป็นเตารีดไฟฟ้า อาจเป็นเตารีดไอน้ำ แล้วแต่การคิดประดิษฐ์ คิดพัฒนาทำให้ดีขึ้น เพื่อทำให้เกิดคุณค่าทางการใช้ ประหยัดเวลา ประหยัดค่าใช้จ่ายมากขึ้น ที่ทราบ ๆ กัน นั่นคือ นวัตกรรมจากโทรศัพท์มือถือ เครื่องซักผ้า ตู้อบอาหาร เป็นต้น
นวัตกรรมเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการคิดสร้างสรรค์ในงานที่ทำเพื่อให้งานนั้นมีกระบวนการทางความคิดที่มีอิสระ สามารถสร้างงานออกมาในเชิงที่สร้างสรรค์งานเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมได้ จึงเป็นเรื่องที่สร้างสรรค์ในกระบวนการทางความคิด ความสามารถ และทักษะเฉพาะตน เพราะบางคนก็ไม่มีทักษะในการคิดสร้างสรรค์เพื่อให้เกิดนวัตกรรมใหม่นั้นขึ้นมา ซึ่งนวัตกรรมเป็นการวัดความรู้ ความสามารถเฉพาะด้าน เฉพาะทางเป็นการสร้างสรรค์งาน ผลิตงานที่มีคุณค่าให้เกิดขึ้น รวมถึงด้านการศึกษา เช่น ภาษาโบราณที่เขียนเป็นภาษาล้านนา สมัยโบราณ อักษรขอม ซึ่งเป็นยุคสมัยนั้นที่ให้ความรู้ ให้ผลผลิตในเชิงวิชาการ แต่ขาดการเชื่อมต่อของความหมาย มายุคปัจจุบันได้กลับมาให้ความสนใจในการปริวรรตภาษาให้สามารถออกมาเป็นภาษาไทยยุคปัจจุบัน ทำให้เห็นถึงนวัตกรรมที่ต่อยอด เกิดขึ้นใหม่ ในตอนแรกยังคิดว่า เนื้อหาอาจสูญหาย ไม่มีผู้ใดศึกษา เรียนรู้ ต่อยอดใหม่อีกได้แล้ว
นวัตกรรมอาจแสดงถึง ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง สถานการณ์ใดสถานการณ์หนึ่งก็ได้ ความหมายอาจคล้าย ๆ กับการพัฒนาที่หมายถึงนวัตกรรมในช่วงนั้น ๆ
****************************************
ขอขอบคุณทุกท่านที่ให้เกียรติเข้ามาอ่านบันทึกนี้ค่ะ
บุษยมาศ แสงเงิน
๒ สิงหาคม ๒๕๖๕
