จากเสาร์ที่แล้วเราได้มีการวิเคราะห์องค์กรและปัญหาสุขภาพในพื้นที่ วันนี้ (16 ธันวาคม) เราเลยนำข้อมูลที่ได้มาทำแผนกลยุทธ์ โดยได้ข้อมูลเพิ่มคือวิสัยทัศน์และพันธกิจของ สสจ.นม.โจทย์ของเราในวันนี้มี 2 ข้อ คือ

1.      เรียงลำดับความสำคัญของปัญหา 5 อันดับแรก

2.      นำปัญหา มาตั้งเป้าหมายในปี 2550

จากโจทย์ที่ได้ เราก็งง ๆ เพราะว่าด้วยหน่วยงานแต่ละที่ก็มีวิธีการทำแผนไม่เหมือนกัน ก็ต้องพยายามสลัดความคิดเดิมๆ ท่องไว้ในใจว่าเราคิดในบริบทของสสจ.นม. อาจารย์เก๋ก็มาช่วยชี้แนวทางให้เราได้ตาสว่างมากขึ้น

เริ่มด้วยการเข้ากลุ่มเดิม ให้กระบวนการ KM กำหนดคุณเอื้อ คุณอำนวย คุณกิจ และคุณลิขิต มีอุปกรณ์ Flip Chart และปากกาให้ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่เหมาะสมกับการทำกระบวนการกลุ่มมากๆ เพราะว่าทุกคนในกลุ่มสามารถเห็นรายละเอียดได้หมด มีการเสนอความคิดของทุกคน แลกเปลี่ยนความรู้กัน โดยใช้ข้อมูลวิสัยทัศน์ พันธกิจของ สสจ.นม. และข้อมูลปัญหาในองค์กร ปัญหาสุขภาพที่วิเคราะห์ในสัปดาห์ที่แล้ว มาดำเนินการดังนี้

1.      รวมปัญหาที่เป็นเรื่องเดียวกัน

2.      เลือกปัญหา 3 อันดับแรก จากการโหวตเลือก

3.      กำหนดเป้าหมาย

4.      เลือกเป้าหมาย 1 เป้าหมายที่ต้องการทำก่อน จากการโหวตเลือก

คั่นรายการด้วยหลัก AAR (After Action Review) จากอาจารย์หาญชัย (สสจ.นม.) มีกิจกรรมสนุก ๆ เล่นด้วย ซึ่งจะขอเล่าในครั้งต่อไปเพราะว่าเดี๋ยวจะไม่ต่อเนื่อง

ต่อมาอาจารย์นกได้บรรยายถึงการยกร่างยุทธศาสตร์ โดยใช้หลัก SWOT เสริมจุดแข็ง แก้ไข/ป้องกันจุดอ่อน เข้ากระบวนการกลุ่มต่อ ดังนี้

5.      วิเคราะห์ปัจจัยสภาพแวดล้อมภายในองค์กร โดยใช้หลัก SWOT ทำตาราง

         -          ปัจจัยภายใน

       -          Strength จุดแข็ง

       -          Week ness จุดอ่อน

-          ปัจจัยภายนอก

       -          Opportunity โอกาส

       -          Threat ภาวะคุกคาม

6.      ให้น้ำหนักความสำคัญ โดยทุกคนมีคะแนนคนละ 100 คะแนนสำหรับให้น้ำหนักแต่ละของปัจจัยภายนอก และอีก 100 คะแนนสำหรับให้น้ำหนักแต่ละข้อของปัจจัยภายใน (ตามใจชอบของแต่ละคน) จากนั้นคะแนนที่ทุกคนให้แต่ละข้อมาเขียนลงในช่องแล้วรวมคะแนนในแต่ละข้อ รวมคะแนนจุดอ่อน จุดแข็ง โอกาส และภัยคุกคาม (แยกแต่ละด้าน)

7.      นำคะแนนที่ได้มาพล็อตกราฟ 4 มิติ จุดอ่อน (ซ้าย) จุดแข็ง (ขวา) โอกาส (บน) และภัยคุกคาม (ล่าง) แล้วลากเส้นเชื่อมต่อทั้ง 4 จุด ดูว่ากราฟเบ้ไปทางไหน จากที่กลุ่มทำ กราฟเบ้ไปทางโอกาสและจุดอ่อน เป็นสถานะ Question marks คือ ควรปรับปรุง/พัฒนา/แก้ไข/ทบทวน

8.      กำหนดยุทธศาสตร์ คือ การพัฒนาสถานบริการผ่านเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพ

9.      ทำแผนยุทธศาสตร์ (Strategy map) ใช้หลัก BSC (Balanced Score Card) 4 มุมมองคือ ลูกค้า การเงิน กระบวนการภายใน และการเรียนรู้/นวัตกรรม

10.  เลือกแผนยุทธศาสตร์ มา 1 เรื่อง ทำตารางกำหนดวัตถุประสงค์, CFS, KPI, Baseline และเป้าหมาย

11.  ทำแผน (Action Plan) โดยใช้ตาราง 7 ช่อง ซึ่งเราไม่ได้ทำเพราะว่าเวลาไม่พอ

หลังจากที่เราทำกิจกรรมมาทั้งวัน อาจารย์เก๋ก็ได้มาสรุปบทเรียน (AAR) ในกลุ่มว่า เราเริ่มจากการวิเคราะห์ปัญหา (ภายนอก ภายใน ปัญหาสุขภาพ) จากนั้นกำหนดเป้าหมาย ทำ SWOT กำหนดยุทธศาสตร์ ทำ BSC 4 มิติ กำหนดวัตถุประสงค์, CFS, KPI, Baseline, เป้าหมาย และทำ Action Plan จนได้แผนออกมาเป็นรูปเป็นร่าง

เราก็เพิ่งจะเข้าใจกระบวนการแบบเต็ม ๆ ว่ามันช่างซับซ้อนและใช้เวลาพอสมควร ทั้งนี้ทั้งนั้นก็เพื่อให้ได้โครงการที่สามารถตอบสนองต่อวิสัยทัศน์และพันธกิจของหน่วยงานและสามารถแก้ปัญหาในพื้นที่ได้อย่างดีที่สุดนั่นเอง

                                                นันท์นภัส สุขใจ

                                    สาธารณสุขศาสตร์มหาบัณฑิต

                                      พัฒนาสุขภาพชุมชน รุ่นที่4