ชาดกสุภาษิต ๓๖ เอกนิบาต ทุติยภาค ๒๙๖
ภาษิตของพ่อ
ชาดก ๓๖ เอกนิบาต ทุติยภาค ๒๙๖
อจฺจุคฺคตา ติพลตา อจิเวลํ ปภาสิตา
วาจา พนติ ทุม์เมธํ ติตฺติรํวาติวสฺสิตํ ฯ
กาพย์ยานี ๑๑
วาจาที่รุนแรง อีกกล้าแข็งจนเกินไป
ฤๅพูดผิดกาลไซร้ ย่อมฆ่าผู้ปัญญาทราม
เหมือนนกกระทาที่ อวดดีขันบอกโมงยาม
มันจึงถึงแก่ความ พินาศยับสมกับขัน
อธิบายศัพท์
กล้าแข็ง : แข็งกระด้าง ไม่กลัว ไม่ครั่นคร้าม
กาล : เวลา คราว ครั้ง
ปัญญาทราม : ระดับสติปัญญาต่ำ โง่เขลา
นกกระทา : นกชนิดหนึ่ง หางสั้น ปีกสั้น ขนลายเป็นจุดกระๆ
โมงยาม : วิธีนับเวลาตามประเพณีในเวลากลางวันเรียกว่า โมง ส่วนในเวลากลางคืนแบ่งออกเป็น ๓ ยาม ยามหนึ่งมี ๔ ชั่วโมง เรียกว่า ปฐมยาม มัชฌิมยาม และ ปัจฉิมยาม
พินาศ : ความฉิบหาย
ถอดความ
คำพูดที่รุนแรงแข็งกระด้างจนเกินไป หรือคำพูดที่ไม่ถูกกาลเทศะ ย่อมทำร้ายผู้ที่โง่เขลาเบาปัญญา เหมือนกับนกกระทาที่อวดดีขันบอกเวลา มันจึงถึงแก่ความตายสาสมแล้วกับที่อวดฉลาดคิดว่าตัวเองมีความสามารถขันบอกเวลาได้
ดอกบัวแดง
ขอบคุณภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต
