ธมฺมนีติ ๓๗๖ ปกิณฺณกกถา
ภาษิตของพ่อ
ธมฺมนีติ ๓๗๖ ปกิณฺณกกถา
สุตสฺส รกฺขา สพฺพทาภิโยโค กุลสฺส วตฺถํ ปุริสสฺส วิชฺชา
รญฺโญปมาโทปสโม ธนสฺส อิตฺถีนนฺตุ นตฺเถว ชาตุ รกฺขา ฯ
กาพย์ฉบัง ๑๖
วิริยะทุกเวลา ย่อมรักษาเหล่าปวงปราชญ
ผองผ้าอันพิลาส ย่อมรักษาสาวสกุล
วิทยารักษาบุรุษ มิให้ทรุดเป็นสถุล
อปมาทะค้ำจุน พระราชาทุกวันวาร
ความจ่ายแต่พอควร รักษามวลทรัพย์ยั่งยืน
สำหรับหญิงสามานย์ ไม่มีไรรักษาเลย
อธิบายศัพท์
วิริยะ : ความเพียร ความบากบั่น ความกล้า
ผอง : ทั้งปวง ทังหมด
พิลาส : งามอย่างสดใส
วิทยา : ความรู้
บุรุษ : ผู้ชาย
สถุล : หยาบ ต่ำช้า เลวซาม
อปมาทะ : ความไม่มึนเมา ความระวัง ความเอาใจใส่
วาร : ครั้ง เวลากำหนด
สามานย์ : เลวทรามต่ำช้า
ถอดความ
ความขยันหมั่นเพียรอยู่เสมอย่อมปกป้องเหล่านักปราชญ์ ผ้าอันงดงามย่อมปกป้องหญิงสาวผู้ดีมีสกุล วิชาความรู้ปกป้องชายไม่ให้ตกต่ำเลวทราม ความไม่ประมาทปกป้องกษัตริย์ตลอดเวลา ความประหยัดปกป้องทรัพย์สินให้ยั่งยืน ส่วนหญิงชั่วไม่มีสิ่งใดปกป้องได้เลย
ดอกอัญชัน
ขอบคุณภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต
