วันที่ 23 ของการฝึกงานที่ศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านหุบรัก วันนี้กลุ่มของดิฉันก็ได้นั่งทำแผนที่เดินดินกันต่อจากเมื่อวานที่เรายังทำไม่เสร็จ ส่วนผู้ชายก็ได้ช่วยลุงต๋อยทำเผาเศษใบไม้ที่ร่วงหล่น เพื่อเตรียมสถานที่ในการจัดอบรม
แผนที่เดินดิน เป็นแผนที่ที่เกิดจากการสำรวจลักษณะทางกายภาพและสิ่งแวดล้อมของชุมชน ที่เรียกว่าแผนที่เดินดินนั้น เพราะการการหาข้อมูลต้องกระทำโดยการลงไปเดินดู ไปสัมผัส ไปเห็นรูปลักษณะบ้านแต่ละหลังทุกหลังทั้งชุมชน ด้วยสายตาของตนเองเท่านั้น ซึ่งต่างจากแผนที่นั่งโต๊ะที่มักคัดลอก หรือหยิบยืมมาจากที่มีอยู่แล้ว การทำแผนที่เดินดินมีความสำคัญมาก และเป็นสิ่งแรกที่ต้องทำเสมอ เพราะเป็นวิธีที่จะทำให้เราเห็นภาพรวมของชุมชน ได้ดีที่สุด เร็วที่สุด และได้ข้อมูลมากที่สุดในระยะเวลาที่สั้นที่สุดรู้จักชุมชนอย่างทั่วถึง ทำให้การศึกษาชุมชนมีความละเอียด และครอบคลุมพื้นที่มากขึ้น ไม่จำกัดอยู่แต่ในส่วนพื้นที่ที่เจ้าหน้าที่เคยชิน หรือเข้าถึงได้ง่าย สิ่งที่เน้นมากก็คือ เราต้องเข้าไปให้ทั่วถึง โดยเฉพาะอย่างยิ่งบ้านคนทุกข์คนยากที่อยู่ชายขอบของหมู่บ้าน หรือบ้านที่แยกตัวโดดเดี่ยวอยู่ตามลำพังท้ายหมู่บ้าน
ในการทำแผนที่เดินดินนั้น ความสำคัญไม่ได้อยู่ที่การทำแผนที่ทางกายภาพให้สมบูรณ์ครบถ้วน แต่สำคัญที่การมองเห็นและเข้าใจ ความหมายและหน้าที่ทางสังคม
จากนั้นป้านุชก็ให้ผู้ชายในกลุ่มไปช่วยกันตัดป้ายตามข้างทางที่ไม่ได้ใช้ เพื่อนำมาประยุกต์เป็นของที่จะใช้ต่อได้ แต่ยังไม่รู้ว่าลุงต๋อยจะนำมาประดิษฐ์อะไร ติดตามตอนต่อไป
ส่วนผู้หญิงก็ได้ไปเก็บมะรุมให้ป้านุช เพราะป้านุชจะทำแกงส้มมะรุมให้พวกเราได้กินกัน
ทำงานทุกอย่างเสร็จก็ได้เวลากลับบ้าน ต่างคนต่างแยกย้ายกันกลับ โดยถึงบ้านอย่างปลอดภัย
