การจัดกระบวนการเรียนรู้แบบ (O2A3)
Open = ก้าวออกสู่โลกกว้าง
Absorb = ซึมซับรับรู้ความจริง
Observe = สังเกต พิจารณา ทดลองทำ
Action = ปฏิบัติ พูดทำ คิดค้าน
Appear = ประจักษ์ผล พิสูจน์ค่า
เป็นกระบวนการจัดการเรียนการสอนที่มุ่งพัฒนาทักษะของผู้เรียนโดนใช้หลักปรัชญา “คิดเป็น” และบูรณาการร่วมกับแนวคิดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based learning หรือ PBL) โดยจัดกระบวนการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับมาตรฐานเอกสารเกี่ยวกับเนื้อหาในรายวิชาวิทยาศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ที่จัดการเรียนรู้และศึกษาหาข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ วิธีการจัดการเรียนรู้แบบต่าง ๆ ซึ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญและรูปแบบการเรียนรู้ โดยยึดรูปแบบการจัดกระบวนการเรียนรู้ กศน. (ONIE MODEL) ซึ่งมี ๔ ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ ๑ การกําหนดสภาพ ปัญหา ความต้องการในการเรียนรู้ (O : Orientation) ขั้นตอนที่ ๒ การแสวงหาข้อมูลและจัดการเรียนรู้ (N : New ways of learning) ขั้นตอนที่ ๓ การปฏิบัติและนำไปประยุกต์ใช้ (I : Implementation) ขั้นตอนที่ ๔ การประเมินผล (E : Evaluation) สู่การออกแบบการเรียนรู้แบบ (O2A3) เพื่อให้สอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษา และนักศึกษา กศน.หว้านใหญ่ โดยให้ผู้เรียนสร้างความรู้ใหม่ จากการใช้ปัญหาที่เกิดขึ้นในโลกแห่งความเป็นจริงเป็นบริบท (context) ของการเรียนรู้ เพื่อให้ผู้เรียนเกิดทักษะในการคิดวิเคราะห์และคิดแก้ปัญหา รวมทั้งได้ความรู้ตามศาสตร์ในสาขาวิชาที่ตนศึกษาด้วย การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานจึงเป็นผลมาจากกระบวนการทำงานที่ต้องอาศัยความเข้าใจและการแก้ไขปัญหาเป็นหลัก ทำให้ผู้เรียนเกิดทักษะในการคิดวิจารณญาณและคิดสร้างสรรค์ โดยเรียนรู้ผ่านแหล่งเรียนรู้วิทยาศาสตร์ชุมชน ซึ่งเป็นองค์ความรู้ในพื้นที่อำเภอหว้านใหญ่ แบ่งเนื้อหา ออกเป็น 3 เรื่องหลัก คือ
- ห้องเรียนวิทยาศาสตร์แบบพึ่งพา มะนาวนอกฤดู ได้ใช้แหล่งเรียนรู้ของภูมิปัญญา
- ห้องเรียนวิทยาศาสตร์แบบพึ่งพา ข้าวฮางงอกคนนอกโรงเรียน ได้ใช้แหล่งเรียนรู้ของ
- ห้องเรียนวิทยาศาสตร์แบบพึ่งพา นวตกรรมและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับชุมชน ได้ใช้
ท้องถิ่น ของคุณสุจิตร บุญชาลี สวนมะนาวแป้นหว้านใหญ่ หมู่ 1 บ้านหว้านใหญ่ อำเภอหว้านใหญ่
ชุมชนบ้านนาแพง หมู่ 11 ตำบลหว้านใหญ่ อำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร
แหล่งเรียนรู้ ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีทางการเกษตรบ้านนาดี โคกสวาท ตำบลป่งขาม อำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร มาพัฒนาบูรณาการกับการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนกระบวนการเรียนรู้ตามแนวทางของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ของ กศน.ตำบล ทั้ง 5 ตำบล ในพื้นที่ ความรับผิดชอบของ กศน.หว้านใหญ่
ลักษณะที่สำคัญของ กระบวนการเรียนรู้ (O2A3) ก็คือ
1. ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้อย่างแท้จริง (student-centered learning)
2. การเรียนรู้เกิดขึ้นในกลุ่มผู้เรียนที่มีขนาดเล็ก
3. ครูเป็นผู้ฝึกฝน (coach) หรือผู้ให้คำแนะนำ (guide)
4. ใช้ปัญหาเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้
5. ผู้เรียนเป็นคนแก้ปัญหาโดยการแสวงหาข้อมูลใหม่ ๆ ด้วยตนเอง (self-directed learning)
- ประเมินผลจากสถานการณ์จริง โดยดูจากความสามารถในการปฏิบัติ (authentic assessment)
บทบาทของผู้สอน(ครู กศน.)
- ต้องวางแผนทักษะการทำงาน เพื่อถ่ายทอดการเรียนรู้
- สอนนักศึกษา กศน. ให้เกิดการเรียนรู้
- พัฒนานักศึกษา กศน. ให้มีความรับผิดชอบ
- ส่งเสริมให้เกิดเรียนรู้อย่างแท้จริง
- อำนวยความสะดวกให้นักศึกษา กศน. สามารถประเมินตนเองได้
- กระตุ้นให้นักศึกษา กศน. อยากเรียนรู้
- ให้นักศึกษา กศน. มีส่วนร่วมในการเรียนรู้ทุกๆ คน
- สร้างแรงจูงใจให้นักศึกษา กศน. ใช้ความคิดให้มากขึ้น
- ผู้สอนต้องสอนทักษะการเข้าสังคม
- มีความสัมพันธ์ที่สมดุลระหว่างครูกับนักศึกษา กศน.
การเรียนรู้ภายในกลุ่ม ควรมีลักษณะดังนี้
- มีทัศนคติที่ดีในการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน
- แต่ละคนมีความรับผิดชอบตนเอง
- นักศึกษา กศน. มีคุณลักษณะที่แตกต่างกัน
- มีการสับเปลี่ยนการเป็นผู้นำ
- มีความรับผิดชอบร่วมกัน
- มีการอภิปรายและประเมินผลงาน และการมีปฏิสัมพันธ์กัน
เงื่อนไขในการสอน
- ครู กศน. ต้องพิจารณากิจกรรมที่เหมาะสมการเรียนรู้ให้มากที่สุด
- ห้องเรียนควรจัดให้เหมาะสมและส่งเสริมนักศึกษาทำงานร่วมกันได้
- การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ควรสอบถามนักศึกษาแต่ละกลุ่มตกลงร่วมกันว่า จะให้แต่ละคนช่วยกันทำอะไรบ้าง
- สื่อวัสดุอุปกรณ์การเรียน ข้อมูลต่างๆ และการอาศัยซึ่งกันและกัน ควรผลิต/จัดหาให้เหมาะสม
- ครู กศน. ควรมีปฏิสัมพันธ์กับผู้เรียนอย่างสม่ำเสมอ
- นักศึกษาทุกคนควรช่วยเหลือ และช่วยกันทำงานตามที่ได้รับมอบหมายร่วมกัน
- การวัดผลประเมินผลควรตั้งเกณฑ์การวัดไว้ก่อนเริ่มการเรียนการสอน
