เมื่อดูผลการประเมินคุณภาพภายนอกของ สมศ.แล้ว มาตรฐานการศึกษาที่ต้องเร่งปรับปรุงคือ การคิดวิเคราะห์ของผู้เรียน ซึ่งก็ต้องเกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของครูว่าส่งเสริมให้ผู้เรียนได้คิดวิเคราะห์หรือไม่ มีกิจกรรมหนึ่งที่คุณครูได้นำไปจัดกิจกรรมแล้วส่งผลให้ผู้เรียนมีทักษะในการคิดวิเคราะห์ คือ การเล่านิทาน นอกจากเด็กจะได้ความสนุกเพลินเพลิด ความรู้ แนวคิด จากนิทานแล้ว ครูผู้สอนสามารถใช้นิทานเป็นเครื่องมือให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะการคิดได้ โดยครูสามารถพัฒนากิจกรรมในการเล่านิทานและใช้คำถาม ดังนี้

ขั้นที่ 1 เลือกนิทานที่นักเรียนส่วนมากสนใจ

ขั้นที่ 2 ฟังนิทาน โดยฟังจากครูเล่า จากเทป หรือจากการอ่าน

ขั้นที่ 3 แสดงความคิดเห็น เช่น

            ให้นักเรียนเข้ากลุ่ม แล้วอภิปรายถึงลักษณะพฤติกรรมของตัวละครที่ประทับใจและเหตุการณ์ใในนิทาน 

ขั้นที่ 4  คิดมุมกลับ/คิดต่าง

            กระตุ้นให้นักเรียนมีความคิดกว้างขวางขึ้นโดยใช้คำถามให้คิดย้อนคนละทางกับเหตุการณ์ในนิทาน

ขั้นที่ 5 สรุปผล

           นักเรียนร่วมกันลงข้อสรุป พฤติกรรมและเหตุการณ์ที่ดี และที่ควรแก้ไขจากเรื่องในนิทาน และข้อสรุปสิ่งที่ควรนำไปปฏิบัติ

                                  ตัวอย่างนิทานพัฒนากระบวนการคิด

    เรื่อง  พื้นที่ปริศนา

          ชายชาวสวนคนหนึ่งมีลูกสาวสามคน ลูกสาวคนโตเป็นคนอารมณ์ดี มีใจเมตตาและได้แต่งงานกับพ่อค้าขายข้าว ลูกสาวคนที่สองมีความขยันขันแข็ง ทังานบ้านเก่งและแต่งงานไปกับลูกชายร้านโอสถในหมู่บ้าน ส่วนลูกสาวคนเล็ก ซึ่งมีความสามารถไม่แพ้พี่สาวทั้งสองคน ยังอยู่ดูแลพ่อที่บ้าน ต่อมาชายผู้เป็นพ่อชราภาพมากจึงคิดแบ่งที่ดินที่มีอยู่ให้ลูกทั้งสามคน ลูกคนโตได้หนึ่งในหกของพื้นที่ทั้งหมด ลูกสาวคนที่สองได้สองเท่าของลูกสาวคนโต ส่วนลูกคนเล็ก พ่อมีเงื่อนไขว่าถ้าไม่แต่งงาน จะได้เท่ากับส่วนที่พี่สาวคนโตได้รับรวมกับอีกครึ่งหนึ่งของพี่สาวคนรอง และยังเหลือถวายวัดอีก 20 ไร่ แต่ถ้าแต่งงานจะได้เพียงครึ่งหนึ่งของพื้นที่ส่วนที่เหลือทั้งหมด พี่สาวคนโตแนะนำให้น้องคนเล็กแต่งงาน แต่พี่สาวคนรองบอกให้น้องตัดสินใจเอง ลูกสาวคนเล็กของชายชาวสวนผู้นั้นจึงยังตัดสินใจไม่ได้

     คำถาม :  1.  ชายผู้พ่อมีที่ดินอย่ทั้งหมดกี่ไร่ มีวิธีคิดอย่างไร

                     2.  ลูกคนใดได้ที่ดินมากที่สุด

                     3.  ลูกสาวคนเล็กจะตัดสินใจแต่งงานหรือไม่ เพราะอะไร

      ใครคิดและได้คำตอบอย่างไร ช่วยตอบด้วย