ບົດທີ 1
ຄວາມຮູ້ທົ່ວໄປກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ
1. ຄວາມໝາຍຂອງສິດທິມະນຸດ (Human Rights)……..…………………………………………1
2. ຄວາມສຳຄັນຂອງສິດທິມະນຸດ…………….……………………………………………………..1
3. ປະເພດຂອງສິດທິມະນຸດ………………………………………………………………………...2
3.1. ສິດທິຕາມທຳມະຊາດ (Natural Rights)………………………………………………..2
3.2. ສິດທິຕາມກົດໝາຍ Legal Rights……………………………………………………...2
3.3. ສິດທິຕາມທຳມະຊາດ ກັບສິດທິຕາມກົດໝາຍມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ………………………..2
4. ສະຫລຸບ………………………………………………………………………………………...3
ບົດທີ 2
ຄວາມເປັນມາຂອງສິດທິມະນຸດ
- ສິດທິມະນຸດໃນສະໄຫມຕົ້ນ………………………………………………………………….4
ກ. ສະໄຫມເກຣັກ…………………………………………………………………………..4
ຂ. ສະໄຫມໂຣມັນ………………………………………………………………………….5
- ສິດທິມະນຸດໃນສະໄຫມກາງ…………………………………………………………………5
- ສິດທິມະນຸດໃນສະໄຫມໃຫມ່………………………………………………………………...5
- ສິດທິມະນຸດໃນສະໄຫມປັດຈຸບັນ……………………………………………………………..6
ບົດທີ 3
ບົດບາດຂອງສະຫະປະຊາຊາດໃນການຄຸ້ມຄອງສິດທິມະນຸດ
I. ຄວາມເປັນມາຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດໃນການຄຸ້ມຄອງສິດທິມະນຸດ………………………….7
1. ເປົ້າໝາຍ ແລະ ຫຼັກການຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ……………………………………..8
1.2. ຫຼັກການຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ………………………………………..…………..9
2. ຫນ້າທີ່ຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ…………………………………………..……………10
II. ສິດທິມະນຸດໃນກົດບັດສະຫະປະຊາຊາດ………...……………………………………………...10
1 £¸¾-´»ñ®-»øÉ-ꉸ-į-¡È¼¸¡ñ® ¡ö-©®ñ©-¦½¹½-¯½§¾-§¾©...........................................................11
2.ສິດທິມະນຸດໃນກົດບັດສະຫະປະຊາຊາດ………...…………………………………...……...13
III. ບັນດາສິດທິມະນຸດທີ່ຢູ່ໃນແຕ່ລະມາດຕາຂອງກົດບັດສະຫະປະຊາຊາດ………………...………..13
IV. ສະຫລຸບ.................................................................................................................... 14
ບົດທີ4
ສົນທິສັນຍາວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດພາຍໃຕ້ອົງການສປຊ
I. ຖະແຫຼງການວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດ(Universal Declaration of Human Rights ທີ 10 ທັນວາ 1948)…………………………………………………………………………………………….15
1. ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສຳຄັນ…………………………………………………………...15
2. ເນື້ອໃນສໍາຄັນຂອງຖະແຫຼງການວ່າດ້ວຍສຶດທິມະນຸດ………………………………………..15
II. ສິດ ແລະຄວາມສະເໝີພາບຍິງ - ຊາຍ………………………………………………………...17
2.1. ຄວາມຮູ້ເບື້ອງຕົ້ນກ່ຽວກັບບົດບາດຍິງ-ຊາຍ…………………………………………...……17
2.2. ຄວາມໝາຍຂອງເພດ Sex ແລະບົດບາດ Sex roles …………………………………...18
2.3. ຄວາມສະເໝີພາບຍິງ-ຊາຍ(Gender Equality) ………………………………….……..19
2.4. ບົດບາດສາຍພົວພັນລະຫວ່າງຍິງແລະຊາຍ Gender…………………………………..….19
2.5. ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ມີອິດທິພົນບົດບາດຍິງ-ຊາຍ…………………………………….…….20
2.6. ສຸພາສິດຄໍາສອນໃນສັງຄົມບູຮານ(ແຕ່ດຶກດໍາບັນ)………………………………………..….20
2.6.1. ການໃຫ້ຄຸນຄ່າແມ່ແມ່ຍິງໂສດ…………………………………………………..….21
2.6.2. ການໃຫ້ຄຸນຄ່າຕໍ່ບົດບາດຂອງຍິງ ແລະຊາຍ ໃນຄອບຄົວ…………………….…….21
2.6.3. ຄໍາສອນໃຫ້ແມ່ຍິງປະຕິບັດຕໍ່ຜົວ…………..………………………………………..21
2.6.4. ສອນຜູ້ຊາຍໃຫ້ ປະຕິຕໍ່ເມຍ………..………………………………………………21
2.7. ສະຫຼຸບ.................................................................................................................22
III. ສົນທິສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການລົບລ້າງທຸກຮູບການຈໍາແນກຕໍ່ແມ່ຍິງ, (Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination - CERD)
3.1. ຄວາມໝາຍຂອງການຈໍາແນກຕໍ່ແມ່ຍິງ……………………………………………………22
3.2. ຄວາມສໍາຄັນຂອງສົນທິສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການລົບລ້າງທຸກຮູບການຈໍາແນກຕໍ່ແມ່ຍິງ…….23
3.3. ຫຼັກການທີ່ສໍາຄັນຂອງສົນທິສັນຍາ ຊີດໍ………………………………………………….24
3.4. ຮູບແບບຂອງສິດສະເໝີພາບ……………………………………………………………..24
3.5. ຫຼັກການບໍ່ຈໍາແນກແມ່ຍິງ…………………………………………………………………26
3.6. ມາດຕະການພິເສດຊົ່ວຄາວຂອງລັດສະມາຊິກພາຍໃຕ້ສົນທິສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການລົບລ້າງທຸກຮູບການຈໍາແນກຕໍ່ແມ່ຍິງ……………………………………………………………………….27
3.7. ຫຼັກການພັນທະຂອງລັດພາຄີ……………………………………………………………..28
3.8. ລັດພາຄີ ມີພັນທະສະເພາະທີ່ລະບຸໄວ້ໃນ…………………………………………………29
ສະຫຼຸບພັນທະຂອງລັດພາຄີມີ:……………………………………………………………………...30
ສັງລວມເນື້ອໃນຂອງສົນທິສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການລົບລ້າງທຸກຮູບການຈໍາແນກຕໍ່ແມ່ຍິງ, (Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination - CERD)
ພາກທີ 1
1.1. ພັນທະຂອງລັດສະມາຊິກຕໍ່ກັບສົນທິສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການລົບລ້າງທຸກຮູບການຈໍາແນກຕໍ່ແມ່ຍິງ…………………………………………………………………………………………….30
1.2. ຂັ້ນຕອນຂອງສປປລາວໃນການເຂົ້າເປັນພາຄີຂອງສົນທິສັນຍາດ້ານສິດທິມະນຸດຂອງສະຫະຫະປະຊາຊາດ………………………………………………………………………………………..31
1.2.1. ການລົງນາມ…………………………………………………………………………31
12.2. ການໃຫ້ສັດຕະຍາບັນ…………………………………………………………………32
1.2.3. ການເຂົ້າເປັນພາຄີພາຍຫຼັງສົນທິສັນຍາທີ່ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ແລ້ວ…………………………..32
1.2.4. ການຕັ້ງຂໍ້ສະຫງວນ…………………………………………………………………..33
2.ເນື້ອໃນສໍາຄັນຂອງສົນທິສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການຈໍາກັດທຸກຮູບການຈໍາແນກ
(Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women )
2.1. ວັນທີ່ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້………………………………………………………………………35
2.2. ເນື້ອໃນສໍາຄັນເນື້ອໃນສໍາຄັນຂອງສົນທິສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການຈໍາກັດການຈໍາແນກແມ່ຍິງ ໃນທຸກຮູບການ Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women …………………………………………………………………………………………35
2.3. ຄະນະກໍາມະການການຈໍາກັດທຸກຮູບການຈໍາແນກຕໍ່ແມ່ຍິງທຸກຮູບການ………………………36
2.4. ການສະເໜີລາຍງານ Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women………………………………………………………...…….38
IV. ສົນທິສັນຍາວ່າດ້ວຍການຕ້ານການທໍລະມານ ແລະການກະທໍາຫຼືການລົງໂທດອື່ນໆອັນໂຫດຮ້າຍປ່າເຖື່ອນ,ໄຮ້ມະນຸດສະທໍາຫຼືເຊື່ອມຊາມ(Convention against Torture and Other Cruel,inhuman Or Degrading Treatment or Punishment )
1. ຫຼັກກົດໝາຍລະຫວ່າງປະເທດທົ່ວໄປກ່ຽວກັບສົນທິສັນຍາດ້ານສິດທິມະນຸດ………………..….39
1.1. ພັນທະລະຫວ່າງປະເທດກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ……………………………………….……39
1.2. ຂະບວນການຕ່າງໆໃນການເຮັດສົນທິສັນຍາ……………………………………..……………39
1.2.1. ການລົງນາມ…………………………………………………………………………..39
1.2.2. ການໃຫ້ສັດຕະຍາບັນ…………………………………………………………………40
1.2.3. ການເຂົ້າເປັນພາຄີພາຍຫຼັງສົນທິສັນຍາທີ່ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ແລ້ວ…………………………...41
1.2.4. ການຕັ້ງຂໍ້ສະຫງວນ……………………………………………………………………41
2. ການອະນຸມັດສັນຍາຕໍ່ຕ້ານການທໍລະມານແລະການປະຕິບັດຫຼືການລົງໂທດອື່ນໆທີ່ໂຫດຮ້າຍຂາດມະນຸດສະທຳ………………………………………………………………………...……………43
1. ວັນທີ່ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້………………………...……………………………………………..43
2. ເນື້ອໃນສຳຄັນ………………………………………………………………………..…..43
3. ຄະນະກຳມະການອະນຸມັດສັນຍາຕໍ່ຕ້ານການທໍລະມານແລະການປະຕິບັດຫຼືການລົງ ໂທດທີ່ໂຫ້ດຮ້າຍຂາດມະນຸດສະທຳຫຼືຢຽບສັກສີ……...………………………………………………………………44
4. ການສະເໜີລາຍງານ………………………………...…………………………………………44
ບົດທີ 5
ການຄຸ້ມຄອງສິດທິມະນຸດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້
1. ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງອາຊຽ່ນ……………………………………………………………..45
2. ຄວາມຮ່ວມມືໃນການສົ່ງເສີມ ແລະ ຄຸ້ມຄອງສິດທິມະນຸດ………………………………………..46
3. ຄະນະກໍາມາທິການລະຫວ່າງລັດຖະບານອາຊ່ຽນວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດ(ASEAN Intergovernmental Commission on Human Rights - AICHR)………………………………………….……46
4. ຖະແຫຼງການອາຊຽນວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງສິດທິມະນຸດ(ASEAN Human Rights Declaration)…48
4.1. ຫຼັກການທົ່ວໄປ……………………………………………………………………………49
4.2. ສິດທິພົນລະມືອງ ແລະ ສິດທິທາງການເມືອງ………………….…………………………..50
4.3. ສິດທິທາງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທໍາ…………………………………………52
4.4. ສິດທິໃນການພັດທະນາ…………………..……………………………………………….54
4.5. ສິດທິໃນສັນຕິພາບ………………..………………………………………………………55
ບົດທີ 6
ການສົ່ງເສີມ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດໃນ ສປປ ລາວ
ການຕໍ່ສູ້ເພື່ອສິດທິມະນຸດຂອງປະຊາຊົນລາວ………...……………….…………………………………56
