"แม่ละเมา"

                ลำน้ำแม่ละเมา เป็นลำน้ำที่มีธรรมชาติอันสวยงามซึ่งมีความยาวประมาณ 25 กิโลเมตร ทั้งสองฝากฝั่ง ผิวน้ำ เหมาะแก่การล่องแก่ง มีโขดหิน มีแก่ง มีโค้ง คดเคี้ยวกันไปมา ประกอบกับมีประวัติศาตร์อันยาวนานเกี่ยวกับลำเนาสายนี้อีกด้วย

                หมู่บ้านด่านแม่ละเมา เป็นหมู่บ้านที่มีประวัติประจำถิ่นในด้านการสร้างเมืองตากในอดีต เพียงแค่แพลอยละล่องไปบนผิวน้ำ เยื้องกรายเข้าสู่เขตหมู่บ้าน ทุกคนก็จะได้รับกลิ่นอายชุมชนแบบดั้งเดิมโดยทันที

                โดยหัวหน้าด่านแม่ละเมา เป็นผู้ที่ประชาชนทั้งอำเภอแม่สอดและจังหวัดให้ความเคารพศักการะนับถือเป็นอย่างมาก ก็คือ เจ้าพ่อพะวอ ซึ่งคำว่า “พะวอ” นั้น เป็นคำที่เพี้ยนมาจากคำว่า “ผาวอ” ซึ่งหมายความว่าสถานที่ที่ใช้ในการส่งสัญญาณในอดีต และด่านแม่ละเมา คำว่า “แม่ละเมา” ก็เป็นคำที่เพี้ยมาจากคำว่า “แม่ลั้วเมา” ซึ่งคำว่า “ลั้ว” ก็คือ “ละว้า” นั่นเอง