หลักการบริหารการศึกษา

แนวทางการบริหารจัดการที่ส่งผลให้สถานศึกษาประสบความสำเร็จ

                การบริหารจัดการ  ที่ส่งผลให้โรงเรียน  ประสบผลสำเร็จนั้นใช้หลักการบริหารจัดการโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในการดำเนินงาน มีขบวนการบริหารที่เป็นระบบครบวงจร (PDCA) คือ มีการวางแผน ทำตามแผน ตรวจสอบประเมินผลและพัฒนาปรับปรุงอยู่เสมอ  เพื่อให้การทำงานได้ผลและมีคุณภาพ โดยการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายในสถานศึกษา ผู้ปกครอง ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน ฯลฯ ในการพัฒนาและปรับปรุงคุณภาพให้ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องตามวงจรการบริหารงานจนประสบผลสำเร็จ

 

1.3 คุณลักษณะของผู้บริหารอันเป็นแบบอย่าง

 

1.   มีคุณลักษณะด้านบุคลิกภาพที่ดี  นั่นคือ

1. เป็นผู้มีความรู้  ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์                    

2. เป็นผู้มีลักษณะท่าทางการแสดงออกที่ดี
3. เป็นผู้มีความกล้าหาญ   เด็ดขาด                                    4. เป็นผู้มีทัศนคติในเชิงบวกมีความยึดหยุ่นในการทำงาน 
5. เป็นผู้มีความแนบเนียน มีกิริยาวาจาที่เหมาะสม      
6. เป็นผู้มีความยุติธรรม  และไม่เห็นแก่ตัว
7. เป็นผู้มีความสามารถควบคุมอารมณ์ได้ดี   
8. เป็นผู้ที่มีความอดทน
9. เป็นผู้ที่มีความกระตือรือร้น                                          10. เป็นผู้มีมนุษย์สัมพันธ์ที่ดี
11. เป็นผู้มีความตื่นตัวหรือระมัดระวังอยู่เสมอ            
12. เป็นผู้มีความพินิจพิจารณาสิ่งต่างๆ อย่างมีเหตุผล
13. เป็นผู้มีความสงบเสงี่ยม                                               14. เป็นผู้มีความจงรักภักดี

2. มีคุณลักษณะความเป็นผู้นำ นั่นคือ

1. ความมีชีวิตชีวาและทนทาน (Vitality and Endurance)                                                                                              

    1.1 มีความคล่องแคล่วว่องไว ตื่นตัวอยู่เสมอ พร้อมอยู่เสมอที่จะรับสถานการณ์ทุกชนิด                                     

    1.2 ปรับตัวได้ เปลี่ยนแปลงได้ และร่าเริงแจ่มใสอยู่เสมอ                                                                                         

    1.3 มีความอดทนต่อการทำงานหนักและนานๆ ทนต่อความลำบากเจ็บช้ำได้ โดยไม่ปริปาก หรือแสดง              

          อาการ ท้อแท้ให้พบเห็น
2. ความสามารถในการตัดสินใจ (Decisiveness) สามารถตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง ตัดสินใจได้เร็ว และ 

    เต็มใจเสมอ ที่จะเป็น ผู้ตัดสินใจด้วยตัวเอง ในเมื่อมีปัญหาใดๆ เกิดขึ้น
3. ความสามารถในการจูงใจคน (Persuasiveness)

4. ความรับผิดชอบ (Respensibility)
5. ความฉลาดไหวพริบ (Intellectual Capacity)

 

3. มีคุณลักษณะด้านความรู้ทางวิชาการ

เป็นผู้มีความรู้ทางวิชาการได้แก่ การศึกษาวิชาการทั่วไป การศึกษาด้านวิชาชีพ และการปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างของผู้นำการเปลี่ยนแปลง  โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้นำทางวิชาการ โดยให้ความสำคัญต่อการส่งเสริมและสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ และมีการวางแผน นโยบายและยุทธศาสตร์เพื่อการปฏิรูปการเรียนรู้ของสถานศึกษาอย่างชัดเจน  และสะดวกต่อการนำไปปฏิบัติ  ให้คำปรึกษาแนะนำและสร้างความร่วมมือของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเพื่อปฏิรูปการเรียนรู้ซึ่งจะนำไปสู่การปฏิรูปการศึกษา

  

4.  มีคุณลักษณะด้านความสามารถในการบริหาร

1.เป็นผู้ที่ใช้แผนปฏิบัติการเป็นเครื่องมือในการบริหารโรงเรียน อย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ การจัดระบบ

   ข้อมูลสารสนเทศให้ถูกต้อง การให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดทำแผน การมอบหมายงานให้บุคลากรทำ

    ตามความรู้ความสามารถ การควบคุม กำกับ ติดตาม นิเทศงาน
2. สนับสนุนให้บุคลากรเกิดความมุ่งมั่นในการพัฒนา ได้แก่ การส่งเสริมให้บุคลากรพัฒนาตนเองและ

    พัฒนางาน การจัดสวัสดิการ สิ่งอำนวยความสะดวก และประโยชน์ตอบแทน
3. จัดกิจกรรมหลากหลายเพื่อสนับสนุนการเรียนการสอน ได้แก่ การจัดกิจกรรมทางวิชาการ

    การจัดบริการแนะแนว บริการสุขภาพ การจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรม

    การจัดสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียนให้มีบรรยากาศส่งเสริมการเรียนรู้
4. ประสานความร่วมมือจากทุกฝ่ายเพื่อพัฒนางาน
5. ประเมินผลการปฏิบัติงานอย่างเป็นระบบ เป็นการประเมินผลการปฏิบัติงาน อย่างต่อเนื่อง ใช้วิธีการที่

    หลากหลาย ให้ทุกฝ่ายมีส่วนร่วม นำผลการประเมินไปนิเทศ และพัฒนางานการบริหารเพื่อให้บรรลุ เป้าหมาย

 

 

 

 

 

ผลการวิเคราะห์เชิงทฤษฎี  หลักการ  แนวคิด  ข้อคิดทางการบริหารการศึกษาจาก ข้อ 1 – 3

( โดยนำทฤษฎี  หลักการ  แนวคิดทางการบริหารการศึกษามาอ้างอิง)

จากการวิเคราะห์หลักการ  แนวคิด เกี่ยวกับคุณลักษณะของผู้บริหารสถานศึกษาที่เป็นแบบอย่าง

ผู้บริหารหรือผู้นำหรือหัวหน้างาน ไม่ว่าหน่วยงานเล็กหรือหน่วยงานใหญ่ หน่วยงาน ราชการหรือเอกชนก็ตาม ย่อมมีบทบาทที่เป็นผลต่อการสำเร็จหรือประสิทธิภาพของงานเป็นอย่างยิ่ง บางครั้ง การจัดองค์การ แม้จะไม่เรียบร้อยถูกต้องอยู่บ้าง ก็อาจได้รับผลงานสูงได้ หากผู้บริหารมีคุณลักษณะที่ดี แต่ถ้าคุณลักษณะ หรือพฤติกรรมในการนำของผู้บริหารไม่ดี แม้การจัดองค์การถูกต้อง หรือดีเพียงใดก็ตาม ผลงานที่เกิดขึ้นของหน่วยงานนั้นๆ ย่อมสมบูรณ์ได้ยาก ดังนั้นผู้บริหารหรือผู้นำจะต้องมีคุณสมบัติเหมาะสม มีพฤติกรรม ในการนำที่ถูกต้อง เหมาะสมเพราะความสำเร็จของงานทุกด้านขององค์การ ขึ้นอยู่กับผู้บริหาร หรือผู้นำ ซึ่งจะวินิจฉัยสั่งการ หรือตัดสินใจแก้ปัญหาต่างๆ เพื่อให้งานเกิดประสิทธิภาพ ซึ่งคุณลักษณะ ที่พึงประสงค์ของผู้บริหารหรือผู้นำนั้น ควรที่จะประกอบด้วยเรื่องที่สำคัญ ได้แก่ คุณลักษณะด้านบุคลิกภาพ คุณลักษณะด้านความเป็นผู้นำ คุณลักษณะด้านความรู้ทางวิชาการ และ คุณลักษณะด้านความสามารถในการบริหาร 

1. คุณลักษณะด้านบุคลิกภาพ

     อรุณ รักธรรม (2527 : 198-202) ได้กล่าวถึงบุคลิกภาพของผู้นำหรือผู้บริหารที่ดี
  1. เป็นผู้มีความรู้  ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์   2. เป็นผู้มีลักษณะท่าทางการแสดงออกที่ดี
3. เป็นผู้มีความกล้าหาญ   เด็ดขาด                                    4. เป็นผู้มีทัศนคติในเชิงบวกมีความยึดหยุ่นในการทำงาน 
5. เป็นผู้มีความแนบเนียน มีกิริยาวาจาที่เหมาะสม       6. เป็นผู้มีความยุติธรรม  และไม่เห็นแก่ตัว
7. เป็นผู้มีความสามารถควบคุมอารมณ์ได้ดี    8. เป็นผู้ที่มีความอดทน
9. เป็นผู้ที่มีความกระตือรือร้น                                          10. เป็นผู้มีมนุษย์สัมพันธ์ที่ดี
11. เป็นผู้มีความตื่นตัวหรือระมัดระวังอยู่เสมอ             12. เป็นผู้มีความพินิจพิจารณาสิ่งต่างๆ อย่างมีเหตุผล
13. เป็นผู้มีความสงบเสงี่ยม                                               14. เป็นผู้มีความจงรักภักดี

 

ทฤษฎี  หลักการ แนวคิดการบริหารการศึกษาที่สอดคล้องกับคุณลักษณะด้านบุคลิกภาพในการบริหารการศึกษา  

มีดังนี้ 

1. คุณลักษณะของบุคคลที่จะทำงานกับคนอื่นได้ดี

            การบริหารตนจะประสบความสำเร็จได้ต้องมีคุณลักษณะเด่น 3 ประการ

ตามที่หลวงวิจิตรวาทการท่านอธิบายคือ

            1. คนๆ นั้นต้องเก่งคิด

            2. คนๆ นั้นต้องเก่งคน

            3. คนๆ นั้นต้องเก่งงาน

คุณลักษณะของบุคคลดังกล่าวสามารถอธิบายให้ละเอียดคือ

เก่งคิด   ประกอบด้วย

            1. บุคคลต้องมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์

            2. บุคคลต้องมีหลักการและเหตุผล

            3. บุคคลต้องมีความละเอียดรอบคอบ

            4.บุคคลต้อง มีความสามารถในการตัดสินใจ

            เก่งคน   ประกอบด้วย

            1. บุคคลต้องยอมรับนับถือความรู้ความสามารถของผู้อื่น

            2. บุคคลต้องมีหลักจิตวิทยาในการทำงาน

            3. บุคคลต้องเข้าใจผู้อื่น เอาใจเขามาใส่ใจเรา

            4. บุคคลต้องมีเทคนิคในการใช้คน

            5.  บุคคลต้องมีเหตุผลในการทำงาน

            6. บุคคลต้องมีศิลปะในการติดต่อสื่อสาร

 

            เก่งงาน   ประกอบด้วย

            1. บุคคลต้องมีความอดทน

            2. บุคคลต้องมีความขยันหมั่นเพียร

            3. บุคคลต้องมีใฝ่หาความรู้ประสบการณ์

            4. บุคคลต้องมีทักษะในการทำงาน

            5. บุคคลต้องมีความรอบคอบ สุขุม           

           6.  บุคคลต้องมีไหวพริบ สามารถแก้ปัญหาได้

           7. บุคคลต้องมีความกระตือรือร้น 

ทฤษฎีที่สอดคล้องกับคุณลักษณะด้านบุคลิกภาพ

1. ทฤษฎีมนุษยนิยมของคาร์ โรเจอร์ส 

แนวคิดที่สำคัญ

โรเจอร์สเชื่อว่า มนุษย์มีธรรมชาติที่ดีมีแรงจูงใจในด้านบวก เป็นผู้ที่มีเหตุผล (Rational) เป็นผู้ที่สามารถได้รับการขัดเกลา (Socialized) สามารถตัดสินใจเลือกวิถีชีวิตของตนเองได้ ถ้ามีอิสระเพียงพอ และมีบรรยากาศที่เอื้ออำนวย ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาตนเองอย่างเต็มศักยภาพ (Full Potential) และพัฒนาไปสู่ทิศทางที่เหมาะสมกับความสามารถของแต่ละบุคคล อันจะนำไปสู่การตระหนักรู้ในตนเองอย่างแท้จริง (Self-Actualization)

 

2.  ทฤษฎีบุคลิกภาพของ Abraham Maslow

Maslow กล่าวว่า "มนุษย์จะไม่เข้าใจตนเองจนกว่า จะเกิดความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะแสวงหาสิ่งต่อไปนี้คือความต้องการที่จะเข้าใจตนเองอย่างแท้จริง ความบริบูรณ์งอกงาม เอกลักษณ์และความเป็นตัวของตัวเอง และสิ่งสำคัญที่ทฤษฎีของ Maslow เน้นคือ เอกลักษณ์ของบุคคล ความสำคัญและความหมายของคุณค่าต่างๆ (values) ศักยภาพสำหรับการชี้นำตนเอง และความต้องการเจริญเติบโตของบุคคล"

 

3. ทฤษฏีความต้องการของมนุษย์ ของ มาสโลว์ (Maslow)
    1. ความต้องการทางกาย(ปัจจัยสี่)
    2. ความต้องการความมั่นคงปลอดภัย
    3. ความต้องการทางสังคม
    4. ความต้องการการยอมรับ เกียรติยศชื่อเสียง
    5. ความต้องการความสำเร็จ

4. ทฤษฏีแรงจูงใจของ แมคเคลแลนด์
   1. มนุษย์ต้องการสัมฤทธิผล(ความสำเร็จ)
   2. มนุษย์ต้องการความรัก ความผูกพัน
   3. มนุษย์ต้องการอำนาจ

 

5. ทฤษฏีแรงจูงใจของ อันเดอร์เฟอร์
     1. มนุษย์ต้องการดำรงชีวิต
     2. มนุษย์ต้องการความสัมพันธ์
     3. มนุษย์ต้องการความเจริญก้าวหน้า

 

2. คุณลักษณะด้านความเป็นผู้นำ

1. ความมีชีวิตชีวาและทนทาน (Vitality and Endurance) จะต้องมีความคล่องแคล่วว่องไว ตื่นตัวอยู่เสมอ

    พร้อมอยู่เสมอที่จะรับสถานการณ์ทุกชนิด ปรับตัวได้ เปลี่ยนแปลงได้ และร่าเริงแจ่มใสอยู่เสมอ มี

    ความอดทนต่อการทำงานหนักและนานๆ ทนต่อความลำบากเจ็บช้ำได้ โดยไม่ปริปาก หรือแสดง

    อาการ ท้อแท้ให้พบเห็น
2. ความสามารถในการตัดสินใจ (Decisiveness) จะต้องตัดสินใจถูกต้อง ตัดสินใจ ได้เร็ว และเต็มใจเสมอ

    ที่จะเป็น ผู้ตัดสินใจด้วยตัวเอง ในเมื่อมีปัญหาใดๆ เกิดขึ้น
3. ความสามารถในการจูงใจคน (Persuasiveness) ผู้นำที่สามารถชักจูงให้ผู้อื่นร่วม มือกับตน ได้เท่านั้น ที่

    จะได้รับความสำเร็จ
4. ความรับผิดชอบ (Respensibility)
5. ความฉลาดไหวพริบ (Intellectual Capacity) ความฉลาดไหวพริบจำเป็นที่สุด สำหรับผู้บริหาร หรือ

    ผู้นำ ที่จะใช้ในการบริหารงาน หรือใช้ในการวินิจฉัยสั่งการ

 

 

ทฤษฎี  หลักการ แนวคิดการบริหารการศึกษาที่สอดคล้องกับคุณลักษณะด้านความเป็นผู้นำในการบริหารการศึกษา มีดังนี้

แนวคิดทฤษฎีภาวะผู้นำ

• ผู้นำเป็นผู้ที่มีศิลปะที่สามารถมีอิทธิพลเหนือคนอื่น และนำบุคคลเหล่านั้นไปโดยได้รับความไว้วางใจและเชื่อมั่นอย่างเต็มที่พร้อมทั้งให้ความเคารพนับถือให้ความร่วมมือและให้ความมั่นใจในตัวผู้นำอย่างจริงจัง
• ภาวะผู้นำเป็นศิลปะหรือความสามารถของบุคคลหนึ่งที่จะจูงใจ หรือใช้อิทธิพลต่อบุคคลอื่นในสภาพการณ์ต่าง ๆ เพื่อปฏิบัติการและอำนวยการ โดยใช้กระบวนการสื่อความหมายให้ร่วมใจกับตนดำเนินการจนกระทั่งบรรลุผลสำเร็จตามวัตถุประสงค์และเป้าหมายที่กำหนดไว้
• มนุษย์ทุกคนมีภาวะผู้นำมาตั้งแต่เกิดและได้รับการปรุงแต่งโดยการอบรมสั่งสอนทางการศึกษาทำให้เกิดภาวะผู้นำพื้นฐานขึ้นในตัว สิ่งแวดล้อมต่าง ๆ สามารถทำให้ภาวะผู้นำพื้นฐานนั้นแปรเปลี่ยนไปได้อีกไม่ว่าจะทางดีขึ้นหรือเลวลง และภาวะผู้นำสามารถพัฒนาขึ้นได้
• ทฤษฎีเกี่ยวกับภาวะผู้นำแยกได้หลายแนวคิด แต่แนวคิดที่สำคัญคือผู้นำตามทฤษฎีพฤติกรรมและผู้นำตามทฤษฎีคุณลักษณะของผู้นำ
• การแบ่งประเภทของผู้นำตามลักษณะพฤติกรรมมีหลายวิธีตามลักษณะต่าง ๆ เช่น ลักษณะการปฏิบัติงาน ลักษณะของพฤติกรรม ลักษณะการบริหาร และทฤษฎี 3 มิติ ของเร็ดดิน ฯลฯ
• คุณลักษณะที่สำคัญของผู้นำที่ดี จะส่งผลต่อประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการปฏิบัติงานขององค์กรหรือหน่วยงาน

 

ทฤษฎีความเป็นผู้นำ   

ติณ ปรัชญพฤทธิ์ ได้กล่าวถึงความเป็นผู้นำนั้นมีทฤษฎีความเป็นผู้นำที่สำคัญดังนี้
1. ทฤษฎีผู้ยิ่งใหญ่  (Great-man Theories )

                ชื้อเชื่อว่าผู้นำมีลักษะพิเศษบางประการที่ผู้ตามไม่มี ซึ่งรวมถึง พลังกาย พลังสมอง และพลังศีลธรรม ที่สืบ 

  เนื่องมาจากพันธุกรรมและสภาพแวดล้อมแต่ละยุคสมัย
2.  ทฤษฎีสภาพแวดล้อม ( Environmental Theories)

                ทฤษฎีนี้เชื่อว่าบุคคลที่จะเป็นผู้นำขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมกล่าวคือ ผู้นำจะเป็นผู้สามารถแก้ปัญหาในยามวิกฤตได้ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ Ross and Hendry, 1958) สถานการณ์ที่กลุ่มเผชิญอยู่ก่อให้เกิดผู้นำได้
3. ทฤษฎีบุคคลและสถานการณ์  ( Personal Situational Theories)

โดยมีความเชื่อที่ว่าผู้นำเกิดจากลักษณะพิเศษ ผู้ตาม และสถานการณ์ หมายความว่าผู้นำ แต่ละคนจะต้องมีคุณลักษณะที่เด่นชัด และจำเป็นจะต้องศึกษาสถานการณ์ที่กำลังเผชิญอยู่ และพันธุกรรมไม่สามารถอธิบายความเป็นผู้นำได้

4. ทฤษฎีปฏิสัมพันธ์และความคาดหวัง  (  Interaction Expectation Theories )

มีความเชื่อว่า การเป็นผู้นำเกิดจากปฏิกิริยาโต้ตอบและความคาดหวังระหว่าสมาชิกภายในกลุ่ม ผู้นำต้องเป็นผู้ริเริ่มได้สอดคล้องกับสถานการณ์ ซึ่งอาจมองตามอำนาจตามตำแหน่ง มากหรือน้อย สถานการณ์กลุ่มก็แตกต่างกัน ภารกิจของกลุ่มเป็นงานของกลุ่มที่จะต้องทำให้สำเร็จ งานเหล่านี้จะยากง่ายแตกต่างกัน และความสัมพันธ์ระหว่างผู้นำกับผู้ตาม หากผู้นำเป็นที่ยอมรับและมีความสามารถตามที่คาดหวังการติดต่อสัมพันธ์ภายในกลุ่มก็จะเป็นไปด้วยดี
5. ทฤษฎีมนุษยนิยม  ( Humanistic Theories )

เป็นการมุ่งพัฒนาองค์การให้มีประสิทธิผลและมีความเป็นปึกแผ่น ผู้นำจะต้องให้ผู้ร่วมงานมีอิสระและเสรี เพื่อที่จะปฏิบัติงานสนองความต้องการของตนเองและองค์การ ซึ่งมนุษย์ต้องการแรงจูงใจในการทำงาน มีความต้องการ ความคาดหวังและ ความตั้งใจ ในขณะเดียวกันก็ต้องมีการควบคุมให้เป็นระเบียบ และต้องปรับปรุงสภาพแวดล้อมให้เอื้ออำนวยต่อธรรมชาติของมนุษย์อย่างเต็มที่
6. ทฤษฎีการแลกเปลี่ยน   ( Exchange Theories )

เชื่อว่าการที่ผู้ตามยินดีคล้อยตามผู้นำเพราะต่างก็มีผลประโยชน์ซึ่งกันและกัน กล่าวคือการที่สมาชิกคนใดในกลุ่มได้รับการยกย่องให้เป็นผู้นำ จะทำให้ผู้นั้นรู้สึกว่าตนได้รับรางวัลและผลประโยชน์ ซึ่งมีผลต่อสมาชิกอื่นๆ มีความพอใจและยอมรับ

แนวคิดของ  Blake  and  Mouton   รูปแบบของผู้นำมี  5  รูปแบบ ได้แก่

                1.  แบบมุ่งงาน (Task–Oriented/Authority Compliance) ผู้นำจะมุ่งเอาแต่งานเป็นหลัก

(Production Oriented) สนใจคนน้อย  มีพฤติกรรมแบบเผด็จการ  จะเป็นผู้วางแผนกำหนดแนวทางการปฏิบัติ   และออกคำสั่งให้ผู้ใต้บังคับบัญชาปฏิบัติตาม  เน้นผลผลิต   ไม่สนใจสัมพันธภาพของผู้ร่วมงาน  ห่างเหินผู้ร่วมงาน

                2.  แบบมุ่งคนสูง  (Country  Club Management)  ผู้นำจะเน้นการใช้มนุษยสัมพันธ์และเน้นความพึงพอใจของผู้ตามในการทำงาน  ไม่คำนึงถึงผลผลิตขององค์การ   ส่งเสริมให้ทุกคนมีความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวใหญ่ที่มีความสุข  นำไปสู่สภาพการณ์สิ่งแวดล้อมและงานที่น่าอยู่ จะมุ่งผลงานโดยไม่สร้างความกดดันแก่ผู้ใต้บังคับบัญชา  โดยผู้บริหารมีความเชื่อว่า บุคลากรมีความสุขในการทำงาน  การนิเทศในการทำงานควรมีเพียงเล็กน้อยไม่จำเป็นต้องมีการควบคุมในการทำงาน  ลักษณะคล้ายการทำงานในครอบครัวที่มุ่งเน้นความพึงพอใจ  ความสนุกสนานในการทำงานของผู้ร่วมงาน   เพื่อหลีกเลี่ยงการต่อต้านต่างๆ

                3.  แบบมุ่งงานต่ำมุ่งคนต่ำ  (Impoverished) ผู้บริหารจะสนใจคนและสนใจงานน้อยมาก ใช้ความพยายามเพียงเล็กน้อยเพื่อให้งานดำเนินไปตามที่มุ่งหมาย และคงไว้ซึ่งสมาชิกภาพขององค์การ ผู้บริหารมีอำนาจในตนเองต่ำ มีการประสานงานกับผู้ใต้บังคับบัญชาน้อยเพราะขาดภาวะผู้นำ และมักจะมอบหมายให้ผู้ใต้บังคับบัญชาทำเป็นส่วนใหญ่

                4.  แบบทางสายกลาง  ( Middle   of The  Road Management)  ผู้บริหารหวังผลงานเท่ากับขวัญและกำลังใจของผู้ปฏิบัติงาน  ใช้ระบบราชการที่มีกฎระเบียบแบบแผน  ผลงานได้จากการปฏิบัติตามระเบียบ  โดยเน้นขวัญ  ความพึงพอใจ  หลีกเลี่ยงการใช้กำลังและอำนาจ  ยอมรับผลที่เกิดขึ้นตามความคาดหวังของผู้บริหาร  มีการจัดตั้งคณะกรรมการในการทำงานหลีกเลี่ยงการทำงานที่เสี่ยงเกินไป  มีการประนีประนอมในการจัดการกับความขัดแย้ง  ผู้ร่วมงานคาดหวังว่าผลประโยชน์มีความเหมาะสมกับการปฏิบัติงานที่ได้กระทำลงไป

                5.  แบบทำงานเป็นทีม (Team   Management ) ผู้บริหารให้ความสนใจทั้งเรื่องงานและขวัญกำลังใจผู้ใต้บังคับบัญชา   คือ ความต้องการขององค์การและความต้องการของคนทำงานจะไม่ขัดแย้งกัน  เน้นการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ     บรรยากาศในการทำงานสนุก   ผลสำเร็จของงานเกิดจากความรู้สึกยึดมั่นของผู้ปฏิบัติในการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันระหว่างสมาชิก  สัมพันธภาพระหว่างผู้บริหารกับผู้ตาม เกิดจากความไว้วางใจ  เคารพนับถือซึ่งกันและกัน   ผู้บริหารแบบนี้เชื่อว่า  ตนเป็นเพียงผู้เสนอแนะหรือให้คำปรึกษาแก่ผู้ใต้บังคับบัญชาเท่านั้น  อำนาจการวินิจฉัยสั่งการและอำนาจการปกครองบังคับบัญชายังอยู่ที่ผู้ใต้บังคับบัญชา  มีการยอมรับความสามารถของแต่ละบุคคล  ก่อให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ในการทำงาน

 

3. คุณลักษณะด้านความรู้ทางวิชาการ
            มีความรู้ทางวิชาการได้แก่ การศึกษาวิชาการทั่วไป การศึกษาด้านวิชาชีพ และการศึกษา ให้เกิด ความรอบรู้ เชี่ยวชาญในแขนงวิชาที่คนสนใจ สำหรับใช้จัดระดับความรู้ และประสบการณ์ ในการทำงานของบุคคลที่มาทำงาน ในการเป็นผู้บริหาร

 

 

ทฤษฎี  หลักการ แนวคิดการบริหารการศึกษาที่สอดคล้องกับคุณลักษณะด้านความรู้ทางวิชาการในการบริหาร

มีดังนี้              

1. ทฤษฎีการบริหารของ ฟาโยล

    ทฤษฎีการบริหารของ ฟาโยล มีความเหมาะสมกับการบริหารงานวิชาการ ดังนี้

              ในการบริหารงานวิชาการ  มีขั้นตอนหรือกระบวนการในการบริหารงานที่มุ่ง ประสิทธิภาพ และประสิทธิผลเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่กำหนดไว้   ฟาโยลได้กำหนดขั้นตอนในการบริหารงานที่เหมาะสมกับการบริหารงานวิชาการไว้  5  ขั้นตอน ได้แก่ การวางแผน  การจัดองค์การ  การบังคับบัญชา 

การประสานงาน  และการควบคุม  ดังนี้

             1. การวางแผน  เป็นกระบวนการที่สำคัญในการบริหาร  เป็นภาระหน้าที่และเป็นการใช้ศิลปะของภาวะผู้นำที่สำคัญที่สุดประการหนึ่ง     ดังนั้นในการบริหารงานวิชาการจึงจำเป็นต้องทราบถึงหลักสำคัญในการวางแผน   เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติงานให้ได้ผลยิ่งขึ้น

              2. การจัดองค์การ  เป็นกระบวนการที่จัดตั้งขึ้นเพื่อความสัมพันธ์ขององค์ประกอบต่างๆ    ที่จะสามารถทำให้องค์ประกอบของการบริหารงานวิชาการบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ ซึ่งประกอบด้วย คน (people)  หน้าที่การงาน (Function) และปัจจัยทางกายภาพต่างๆ (Physical Factors) ขององค์การ หรือการบริหารงานวิชาการ

             3.  การบังคับบัญชา  เป็นการบริหารงานวิชาการตามอำนาจหน้าที่  ตามระเบียบแบบแผน  วิธีการ

และมาตรฐานการปฏิบัติงานที่กำหนดขึ้น โดยอาศัยศิลปะการเป็นผู้นำ หลักมนุษยสัมพันธ์ของผู้บังคับบัญชาต่อผู้ร่วมงานหรืผู้ใต้บังคับบัญชา

             4. การประสานงาน  เป็นเรื่องของการร่วมมือในการบริหารงานวิชาการ เป็นเรื่องเกี่ยวกับภาระทางใจที่สำคัญ  ดังนั้น การประสานงานจึงเป็นการประสานใจที่มีส่วนสำคัญ  ในการส่งผลให้การบริหารงานวิชาการบรรลุตามวัตถุประสงค์ และเป้าหมายที่กำหนดไว้                  

               5. การควบคุม  เป็นการกำกับ ติดตาม ตรวจสอบการดำเนินงาน และความก้าวหน้าในการบริหารงานวิชาการเกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลง การพัฒนางาน และผลสำเร็จในการปฏิบัติงาน เพื่อแก้ไข  ปรับปรุง   และเป็นข้อมูลในการพัฒนางานต่อไป

 

2. Theory Z Organization

                William Ouchi  เชื่อว่า มนุษย์ทุกคนมีความคิดสร้างสรรค์และความดีอยู่ในตัว ควรเปิดโอกาสให้ผู้ปฏิบัติงานได้มีส่วนร่วมในการพัฒนางาน  และมีการกระจายอำนาจไปสู่ส่วนล่าง (Decentralization) และพัฒนาถึงคุณภาพชีวิต    ผู้นำเป็นเพียงผู้ที่คอยช่วยประสานงาน  ร่วมคิดพัฒนาและใช้ทักษะในการอยู่ร่วมกัน

 

3. ทฤษฎีการเรียนรู้

ทฤษฎีการเรียนรู้ตามทฤษฎีของ Bloom ( Bloom's Taxonomy)   Bloom ได้แบ่งการเรียนรู้เป็น 6 ระดับ

• ความรู้ที่เกิดจากความจำ (knowledge) ซึ่งเป็นระดับล่างสุด
• ความเข้าใจ (Comprehend)
• การประยุกต์ (Application)
• การวิเคราะห์ ( Analysis) สามารถแก้ปัญหา ตรวจสอบได้
• การสังเคราะห์ ( Synthesis) สามารถนำส่วนต่างๆ มาประกอบเป็นรูปแบบใหม่ได้ให้แตกต่างจากรูปเดิม เน้นโครงสร้างใหม่
• การประเมินค่า ( Evaluation) วัดได้ และตัดสินได้ว่าอะไรถูกหรือผิด ประกอบการตัดสินใจบนพื้นฐานของเหตุผลและเกณฑ์ที่แน่ชัด