บทนำ

                ความก้าวหน้าเทคโนโลยีสารสนเทศและความเปลี่ยนแปลงของสังคมก่อให้เกิดกระบวนทัศน์ใหม่ในวงการศึกษา ความเปลี่ยนแปลงครั้งนี้แพร่ขยายไปถึงระบบการศึกษา ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในกระบวนทัศน์วงการศึกษาต้องการทรัพยากรที่เหมาะสมมาสนับสนุนการเรียนรู้ คาดหวังถึงการสอนที่มีคุณภาพสามารถเรียนได้ทุกที่ทุกเวลาพร้อมกับการบริการที่ดี และการฝึกอบรมต้องพัฒนาระบบการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อความอยู่รอดในโลกการค้าที่มีการแข่งขัน

                Rosenberg เน้นย้ำว่าอินเทอร์เน็ตจะเป็นทางเลือกพื้นฐานของสังคมเศรษฐกิจและเทคโนโลยี ในปัจจุบันมีความเป็นไปได้ที่จะนำเทคโนโลยีมาใช้ในการจัดการเรียนรู้ Hall กล่าวว่า e-learning เติบโตอย่างรวดเร็ว              

                จากรายงานวิจัยพบว่าการเรียนทางไกล การเรียนรู้ออนไลน์เติบโตอย่างรวดเร็วเช่นกันในระดับอุดมศึกษา

  e-learning คืออะไร

                จากการที่เทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตและดิจิตอลเติบโตอย่างรวดเร็ว เว็บกลายเป็นการเรียนการสอนทางไกลที่มีประสิทธิภาพ ครอบคลุมมากขึ้น อินเทอร์เน็ตจัดให้ตามความต้องการผู้เรียน และเน้นการสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ มีชื่อเรียกเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนออนไลน์มากมาย  ได้แก่ e-learning, web-based learning, web-based instruction, web-based training , internet based training, distribute learning, mobile learning ในที่นี้นิยามคำศัพท์ e-learning หมายถึงการเรียนรู้ที่เป็นระบบเปิด มีความยืดหยุ่น และแพร่กระจาย

                การออกแบบการสอนบนอินเทอร์เน็ตต้องมีการวิเคราะห์ ทำความเข้าใจทั้งความสามารถของอินเทอร์เน็ตและแหล่งทรัพยากร

                e-learning เป็นนวัตกรรมที่มีการออกแบบการส่งข้อมูลความรู้เป็นอย่างดี ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ มีปฏิสัมพันธ์กับผู้เรียน สนับสนับให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา ด้วยเทคโนโลยีดิจิตอล สื่อการเรียนรู้ที่เหมาะสมสำหรับสภาพแวดล้อมการเรียนที่เปิดโอกาส มีความยืดหยุ่น และกระจายโอกาส

                สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เปิดโอกาส ยืดหยุ่น และแพร่กระจาย

                Ellington  กล่าวว่า การเรียนรู้ที่เปิดโอกาสและยืดหยุ่น จะให้ผู้เรียนสามารถเรียนอย่างไร ที่ไหน และเวลาใดก็ได้

                การเรียนรู้แบบแพร่กระจาย เป็นโมเดลการเรียนการสอนที่ผู้สอน ผู้เรียน และเนื้อหา มิได้อยู่ที่เดียวกันก็ได้ เพื่อการสอนและการเรียนรู้จะเป็นอิสระต่อกันทั้งด้านสถานที่และเวลา รูปแบบการเรียนรู้แบบแพร่กระจายเป็นการผสมผสานรายวิชาในห้องเรียนแบบดั้งเดิมและรายวิชาการเรียนรู้ทางไกลแบบดั้งเดิม หรืออาจเป็นห้องเรียนเสมือน

                อินเทอร์เน็ตสนับสนุนการเรียนรู้แบบเปิด เนื่องจากเป็นอิสระทั้ง อุปกรณ์ เวลาและสถานที่ รวมทั้งสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นสำหรับผู้เรียน การเปิดโอกาสจะเกี่ยวข้องกับทางด้านเทคนิค ส่วนความยืดหยุ่นจะเกี่ยวข้องด้านการออกแบบ สิ่งที่สนับสนุนอินเทอร์เน็ตได้แก่เทคโนโลยีดิจิตอลอันหลากหลายที่ออกแบบมาอย่างเหมาะสมกับการเรียนรู้แบบเปิด ยืดหยุ่น และแพร่กระจาย ดังรูป

  

                                                                    การแพร่กระจาย

  

                                                                            E-learning

                                                  เปิดโอกาส                                  ความยืดหยุ่น     

การสอนแบบดั้งเดิมและ E-learning

                การออกแบบและรูปแบบของ E-learning ต่างจากการสอนแบบดั้งเดิม ห้องเรียนแบบดั้งเดิมจะเป็นขอบเขตแน่นอน การสอนแบบดั้งเดิมจะจัดการเรียนรู้เป็นระบบปิด ภายในห้องเรียน โรงเรียน ตำราเรียน ครูจะกำหนดงานให้ผู้เรียนทำอาจลงบนกระดาษ การสอนแบบดั้งเดิมอาจจำกัดผู้เรียนที่ต้องเข้ามาศึกษาในชั้นเรียนเท่านั้น

                E-learning จะขยายขอบเขตการเรียนรู้ เพื่อว่าการเรียนรู้สามารถเกิดขึ้นได้ในชั้นเรียน จากบ้าน หรือจากที่ทำงาน มีรูปแบบที่ยืดหยุ่น จะเป็นการสร้างทางเลือกให้กับผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา

                การออกแบบ E-learning อย่างเหมาะสมจะทำให้ผู้เรียนสนใจกิจกรรม รวมถึงกระบวนการเรียนรู้ การอกแบบ E-learning ที่ไม่เหมาะสม ไม่มีปฏิสัมพันธ์ แย่เหมือนการสอนแบบเผชิญหน้ากัน ของเขตของการเปิดโอกาสและความยืดหยุ่น ของ E-learning ขึ้นอยู่กับการออกแบบ

  ระบบ E-learning ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

ผู้เรียนเป็นหัวใจสำคัญของระบบการศึกษา มีการจัดสภาแวดล้อมการเรียน และแหล่งทรัพยากรเรียนรู้ให้กับผู้เรียน เพื่อให้สามารถศึกษาค้นคว้า และพบกับผู้เชี่ยวชาญ

ระบบ E-learning ประกอบด้วย กระบวนการวางแผนเชิงระบบ การออกแบบ การประเมิน และการใช้สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ออนไลน์ ระบบ E-learning มิได้หมายถึงผู้เรียนเพียงอย่างเดียว แต่หมายถึงกลุ่มผู้เกี่ยวข้อง ซึ่งประกอบด้วย ผู้สอน กลุ่มผู้ให้บริการสนับสนุน และสถาบัน เช่น ระบบ E-learning ที่เกี่ยวข้องกับผู้เรียน ได้แก่ การเข้าถึงข้อมูลอย่างง่ายดาย มีระบบที่ชัดเจน ยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง  มีประสิทธิภาพ มีความยืดหยุ่น E-learning เกี่ยวข้องกับผู้สอนจะแสดงอกเมื่อผู้เรียนได้เข้ามามีส่วนร่วม และบรรลุวัตถุประสงค์การสอน E-learning เกี่ยวข้องกับผู้ให้บริการจะมีการจัดสร้างระบบที่ง่ายต่อการใช้งาน มีระบบที่เชื่อถือได้   องค์ประกอบ และลักษณะของ E-learning

                องค์ประกอบจัดเป็นส่วนต่างของระบบ E-learning จัดเป็นคุณลักษณะองโปรแกรม E-learning ที่มีองค์ประกอบสนับสนุน

                องค์ประกอบของ E-learning

                E-learning มีองค์ประกอบ 7 ประเภท แก่

1. การออกแบบการสอน

                                1.1ทฤษฎีการเรียนรู้และทฤษฎีการสอน

                                1.2 เทคนิคและวิธีสอน

                2. องค์ประกอบสื่อประสม

                                2.1 ข้อความและรูปภาพ

                                2.2 เสียง

                                2.3 วีดิทัศน์

                                2.4  เชื่องโยง (link)

                3. อินเทอร์เน็ต

                                3.1 เครื่องมือสื่อสาร

                                                3.1.1 อะซิงโครนัส ได้แก่ E-mail

                                                3.1.2 ซิงโครนัส ได้แก่ วิดีโอคอนเฟอร์เรนท์

                                3.2 เครื่องมือเกี่ยวกับการเข้าถึงในระยะไกล เช่น telnet, ftp

                                3.3 เครื่องมือในการใช้อินเทอร์เน็ต Web Browser

                                3.4 เครื่องมือในการค้นหา Search Engine

                                3.5 อื่น ๆ

                4. คอมพิวเตอร์ลุปกรณ์จัดเก็บข้อมูล ได้แก่

4.1 คอมพิวเตอร์ พร้อมด้วยระบบปฏิบัติการ

4.2 ฮาร์ดดิสก์ ซีดีรอม ดีวีดี

                5. การติดต่อ และการให้บริการ

                                5.1 Modem

                                5.2 Dial-in

                                5.3 Mobile technology

                                5.4 ASP, ISP

                6. โปรแกรม ซอฟต์แวร์ มาตรฐาน

                                6.1 HTML

                                6.2 LMS

                7. Server

                                7.1 HTTP

                                7.2 ภาษาสคริปต์

                                7.3 WAP

  ลักษณะ E-learning

ลักษณะของ E-learning ได้แก่ การมีปฏิสัมพันธ์ การควบคุมผู้เรียน สิ่งอำนวยความสะดวก คาวามตั้งใจเรียน ความง่ายในการใช้งาน สิ่งสนับสนุนออนไลน์ ความปลอดภัยในรายวิชา ความคุ้มประโยชน์ การเรียนแบบร่วมแรงร่วมใจ สภาพแวดล้อม ผู้เชี่ยวชาญที่หลากหลาย การประเมินผลออนไลน์  การค้นหาออนไลน์ การถึงโดยทั่วไปการมีปฏิสัมพันธ์ข้ามวัฒนธรรม

  กรอบแนวคิดของ E-learning

กรอบแนวคิดจะเริ่มต้นที่ตอบคำถามว่า จะจัดสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นสำหรับการเรียนทั่วโลกได้อย่างไร E-learning เป็นกระบวนทัศน์ใหม่ ไม่เฉพาะผู้เรียนเท่านั้น แต่ยังรวมถึงผู้สน ผู้ฝึกอบรม ผู้ดูแลระบบ นักเทคนิค คณะผู้ให้บริการสนับสนุน และสถาบัน ระบบการศึกษาแบบดั้งเดิม จะมีสภาพแวดล้มการเรียนรู้ชั้นเรียนแบบเผชิญหน้ากัน และผู้สอนเป็นนำความรู้มาให้ แต่ E-learning เป็นวิธีการใหม่ที่ในการเรียนการสอน ที่ผู้เรียนผู้สอน และคณะผู้สนับสนุน ไม่จำเป็นต้องเผชิญหน้าซึ่งกันและกัน รูปแบบการสอนแบบดั้งเดิมจะเป็นแบบระบบปิดในขณะที่ E-learning เป็นแบบระบบเปิด สภาพการเรียนรู้ จะเป็นแบบเปิดมีความยืดหยุ่นและแพร่หลาย

กรอบแนวความคิดของ E-learning ประกบด้วย 8 มิติ ได้แก่ สถาบันการศึกษา  การจัดการ เทคโนโลยี ด้านการเรียนการสอน จริยธรรม การออกแบหน้าจอ การสนับสนุนแหล่งทรัพยากร และการประเมินผล

มิติสถาบันการศึกษา

จะเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการหน่วยงานการศึกษา และการให้บริการผู้เรียนที่เกี่ยวข้องกับผู้เรียน

มิติด้านการจัดการ

จะแสดงถึงวิธีการดำเนินการจัดการสภาพแวดล้อมการเรียนรู้และกระจายข้อมูลสารสนเทศ

มิติด้านเทคโนโลยี

 จะตรวจสอบประเด็นเกี่ยวกับโครงสร้างพื้นฐานทางด้านเทคโนโลยี ของสภาพแวดล้อม E-learning รวมทั้งการวางแผนโครงสร้างพื้นฐาน ด้านฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์

มิติด้านการเรียนการสอน

เกี่ยวข้องกับการสอนและการเรียนรู้ เป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์เนื้อหา ผู้เรียน สื่อการสอน การออกแบบ องค์กร การจัดการ และกลวิธีการเรียนรู้

มิติด้านจริยธรรม               

จะมีความสัมพันธ์กับอิทธิพลทางสังคมและนโยบาย ความหลากหลายทางวัฒนธรรม ความลำเอียง ความหลากหลายทางภูมิศาสตร์ ความแตกต่างระหว่างผู้เรียน

มิติด้านการออกแบบหน้าจอ

จะเกี่ยวข้องกับลักษณะในภาพรวมและการใช้โปรแกรม E-learning มิติด้านการออกแบบหน้าจอจะรวมถึงการออกแบบในแต่ละจอภาพ การออกแบบเนื้อหา ตัวนำทาง ความสามารถในการเข้าถึง และการทดสอบ

มิติด้านแหล่งทรัพยากรที่สนับสนุน จะตรวจสอบทรัพยากรและการสนับสนุนออนไลน์ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้อย่างมีความหมาย มิติด้านการประเมินผล

จะเป็นการประเมินผลทั้งผู้เรียน และการประเมินผลสภาพแวดล้อมการเรียนการสอน

   การนำเอาระบบการเรียนการสอนแบบ E-learning ไปใช้ในการเรียนการสอนนั้น ก็เป็นสิ่งที่ดีต่อ ระบบการเรียนการสอน เพราะสามารถเข้าผู้เรียนได้ง่าย และสะดวกสบายต่อผู้เรียน ผู้เรียนสามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลมากมาย  ที่มีอยู่ทั่วโลกอย่างไร้ขอบเขตจำกัด ผู้เรียนสามารถทำกิจกรรม หรือแบบฝึกปฏิบัติต่างๆ แบบออนไลน์ โดยใช้เครื่องมือที่ช่วย อำนวยความสะดวกอยู่ใน WWW เป็นการเรียนการสอนออนไลน์  ซึ่งผู้เรียนอาจเรียนจากที่บ้านก็ได้  แต่การเรียนการสอนที่ใช้ระบบด้วย E-learning ต้องความพร้อมทางด้านปัจจัยต่าง ๆไม่ว่าจะเป็น สื่ออิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ ระบบการติดต่อสื่อสาร อินเตอร์เน็ต เป็นต้น และรวมถึงการจัดทำหรือออกแบบ  E-learning ที่เหมาะสมต่อผู้เรียน  ความพร้อมของผู้เรียน เพื่อที่จะได้เกิดประสิทธิภาพในการเรียนการสอนด้วยระบบ E-learning ที่แท้จริง