ภาษีอากร

ความรู้เกี่ยวกับภาษีอากร

ภาษีอากร    เป็นที่มาของรายรับของรัฐบาลทางหนึ่ง  ที่รัฐจะนำไปใช้จ่ายตามหน้าที่ซึ่งมีอยู่หลายประการ  เช่นการพัฒนาประเทศด้านต่าง ๆ การป้องกันประเทศ  การรักษาความสงบเรียบร้อย เป็นต้น  เมื่อรัฐมีความจำเป็นต้องใช้จ่ายเงินจำนวนมาก  ก็จะต้องหารายได้มาให้เพียงพอกับรายจ่าย  ซึ่งรัฐมีวิธีการหารายได้ดังต่อไปนี้

  1. การเก็บภาษีอากร  เป็นวิธีหารายได้ที่สำคัญที่สุดทางหนึ่ง  ซึ่งบังคับให้ประชาชนของประเทศต้องจ่ายเงินให้แก่รัฐบาลตามเงื่อนไขและหลักเกณฑ์ที่กำหนด  โดยไม่คำนึงถึงผลตอบแทนที่ผู้จ่ายเงินจะได้รับ
  2. การหาประโยชน์จากทรัพย์สิน  และการขายสินค้าและบริการ  รัฐในฐานะเจ้าของทรัพย์สินอาจนำทรัพย์สินที่มีอยู่ออกหาประโยชน์  โดยรัฐวิสาหกิจ  ซึ่งเป็นหน่วยงานธุรกิจของรัฐ  ในการขายสินค้าหรือบริการ  เช่น  ไฟฟ้า  น้ำประปา  โทรศัพท์  รถไฟ  หรือการให้เช่าทรัพย์สิน  เช่น  การให้สัมปทานในการเดินรถโดยสาร  การขุดเจาะน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ  รวมทั้งการทำเหมืองแร่  ป่าไม้

  3.  การกู้เงิน  กรณีที่รัฐเห็นว่ารายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย  หรือต้องใช้เงินจำนวนมากในการลงทุนระยะยาว  และการเก็บภาษีอากรมากเกินไปอาจทำให้ภาวะเศรษฐกิจของประเทศหยุดขยายตัว  รัฐอาจแก้ปัญหาโดยกู้เงินจากแหล่งต่าง ๆ ทั้งในประเทศและนอกประเทศ  เช่น  การออกพันธบัตรสำหรับการกู้ระยะยาว  หรือออกตั๋วเงินคลังสำหรับการกู้ระยะสั้น  หรือการกู้เงินจากต่างประเทศ  เช่น  สหรัฐอเมริกา  ญี่ปุ่น  หรือกู้จากสถาบันการเงิน  เช่น  ธนาคารโลก  ธนาคารพัฒนาแห่งเอเชีย  เป็นต้น

 4.  การพิมพ์ธนบัตร  การหารายได้วิธีนี้อาจทำให้เกิดภาวะเงินเฟ้อและขาดความเชื่อถือในเสถียรภาพการเงินของประเทศ  กฏหมายของประเทศต่าง ๆ จึงหาทางป้องกันไม่ให้ใช้อำนาจพิมพ์ธนบัตรจนเกินขอบเขต  โดยกำหนดให้มีทุนสำรองเงินตราซึ่งอาจเป็นทองคำ  หรือเงินตราต่างประเทศ ก็ได้  เว้นแต่ยามจำเป็น  เช่นภาวะสงคราม  รัฐอาจพิมพ์ธนบัตรเกินทุนสำรองได้  แต่ต้องทำความระมัดระวัง

 5. ความช่วยเหลือจากต่างประเทศ  หรือจากองค์การระหว่างประเทศ  ส่วนใหญ่จะเป็นโครงการที่ต่างประเทศให้ความช่วยเหลือแก่ประเทศที่ด้อยพัฒนา  หรือประเทศที่อยู่ระหว่างการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคม  แต่ก็เป็นเพียงการช่วยเหลือชั่วคราวเท่านั้น

 6.  เงินคงคลัง   คือเงินที่เหลือจากการใช้จ่ายในการบริหารประเทศที่สะสมจากปี ก่อน ๆ ซึ่งรัฐบาลสามารถนำมาใช้จ่ายได้  (แต่ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขหรือข้อกำหนดตามกฏหมายว่าด้วยเงินคงคลัง)

ความหมายของภาษีอากร

ภาษีอากร คือ  ความได้เปรียบหรือเงินหรือสิ่งที่รัฐบาลบังคับเก็บจากราษฎร เพื่อใช้เป็นประโยชน์ส่วนรวม โดยไม่ได้มีสิ่งตอบแทนโดยตรงแก่ผู้เสียภาษีอากร หรืออีกความหมาย คือ เงินได้หรือทรัพยากรที่เคลื่อนย้ายจากเอกชนไปสู่รัฐบาล  แต่ไม่รวมถึงการกู้ยืมหรือขายสินค้า หรือให้บริการในราคาทุนซึ่งสรุปว่าภาษีอากร  คือ

  1. สิ่งที่รัฐบาลบังคับเก็บจากราษฎร  ไม่จำเป็นต้องเป็นตัวเงิน  อาจเป็นสิ่งของหรืออย่างอื่นก็ได้
  2. มีลักษณะบังคับ  ไม่คำนึงว่าผู้เสียภาษีจะสมัครใจหรือไม่
  3. ภาษีอากรที่เก็บมาจะนำไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนรวม  มิใช่เพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดโดยเฉพาะ
  4. ผู้เสียภาษีอากรจะไม่ได้รับประโยชน์จากรัฐบาลโดยตรง  แต่จะได้รับประโยชน์ทางอ้อม  และประโยชน์ที่ได้รับนั้นไม่จำเป็นต้องมีมูลค่าเท่ากับจำนวนภาษีที่จ่ายไป
  5. ภาษีอากรไม่เกิดภาระหนี้สินในการชำระคืนของรัฐบาล