สรุปการเรียนรู้จากการอ่านเอกสาร หลักและเทคนิคของการวางแผน หัวข้อเรื่อง
การวิเคราะห์ระบบและกระบวนการวางแผนอย่างมีระบบ
การวิเคราะห์ระบบ (System Analysis)
ระบบคือองค์ประกอบต่างๆที่ทำงานสัมพันธ์เกี่ยวข้องกัน เพื่อให้เกิดผลอย่างใด
อย่างหนึ่ง ส่วนการวิเคราะห์คือการตรวจสอบ ค้นหาลักษณะ หน้าที่ และความสัมพันธ์
ของส่วนประกอบเหล่านั้น ดังนั้นการวิเคราะห์ระบบจึงหมายถึงการศึกษาและสังเกตการ
ปฎิบัติงานของหน่วยงานว่าวิธีการปฎิบัติงานสอดคล้องกับเป้าหมายหรือไม่ ค้นหาและ
รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับระบบที่จะพัฒนา ค้นหาปัญหาจากระบบงาน และวิเคราะห์
วินิจฉัยปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้น เสนอแนวทางการแก้ปัญหาเพื่อหาทางปรับปรุงระบบงาน
ให้ดีขึ้น ในการวิเคราะห์ยังต้องศึกษาความต้องการของระบบงานใหม่ที่จะได้รับการ
พัฒนาในอนาคต
ลักษณะสำคัญของกระบวนการวิเคราะห์ระบบ ตามแนวคิดของฟิชเชอร์
(GH Fisher) คือ
1. การตรวจสอบและการเปรียบเทียบวิธืการ ที่มีให้เลือกเพื่อใช้ปฎิบัติให้บรรลุ
วัตถุประสงค์
2. การตรวจสอบและพิจารณาค่าใช้จ่าย และผลประโยชน์ที่จะได้
3. พิจารณาวิเคราะห์ถึงเวลาดำเนินการ
4. พิจารณาถึงสิ่งแวดล้อม และความไม่แน่นอนที่มีอยู่
5. พิจารณาถึงปฎิกิริยาของตัวแปรผันต่างๆของปัญหา
6. การวิเคราะห์เชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ
7. จุดสำคัญยิ่งของการวิเคราะห์ระบบก็คือการวิจัยและพัฒนา
ลักษณะดังกล่าวถือว่าเป็นประเภทระบบเปิด (Open System) เพราะเป็นระบบที่
ต้องติดต่อกับบุคคลหรือหน่วยงานอื่น ในลักษณะแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ซึ่งกันและกัน
ซึ่งต่างกับระบบปิด (Closed System) ที่เป็นระบบที่มีความสมบูรณ์ภายในตัวเอง
ไม่ผูกพันกับระบบอื่นใด
กระบวนการวิเคราะห์ระบบ มีดังนี้
ก. ทรัพยากรป้อนระบบ
- การอธิบายและจำแนกสถานการณ์ของปัญหา
- ระบุตัวกำหนดขอบเขต เงื่อนไข และแนวทางการแก้ปัญหา
- คิดหรือค้นหาตัวปัจจัยที่ก่อให้เกิดปัญหา และผลที่อาจจะตามมา
- วิเคราะห์กระบวนการของการดำเนินการ
- กำหนดมาตรการของประสิทธิภาพ
ข. กลไกการเปลี่ยนทรัพยากรป้อนระบบให้เกิดผลผลิต
- กำหนดวิถีการทำงานหลายๆทาง
- สร้างต้นแบบ และตัวแปรผันต่างๆของระบบ
- แสวงหาข้อยุติหรือทางแก้ปัญหาที่ดีที่สุด
ค. ผลผลิต
- การเลือกข้อยุติหรือทางแก้ปัญหาที่ได้ผลสูงสุดและดำเนินการปฎิบัติ
- ทบทวนขั้นตอนการปฎิบัติและรายงานผลผลิต
กระบวนการวางแผนอย่างมีระบบ
นักวางแผนพยายามที่จะหามาตรการใหม่ๆเกี่ยวกับการวิจัยเพื่อนำมาใช้ในการ
วางแผนและตัดสินใจแก้ปัญหาต่างๆให้ได้ผล เช่นต้นแบบของการทำนายเหตุการณ์
ล่วงหน้า การทดลองปฎิบัติ และวิธีการอื่นๆ การนำการวิเคราะห์ระบบ การวิจัยการ
ปฎิบัติงาน หรือระบบอื่นๆมาใช้กับการวางแผนโดยผสมผสานหลักการวิเคราะห์ระบบกับ
การวางแผนรวม ทำให้มีวิธีการทางวิทยาศาสตร์กับวิธีการทางสังคมผสมกัน การวางแผน
ในระบบย่อยช่วยให้มีเหตุผลมากขึ้นและจะนำไปสู่การกำหนดปรัชญาและวิธีการของ
การวางแผนที่เหมาะสม การวางแผนในรูปแผนรวมผสมกับกระบวนการของการวิเคราะห์
ระบบย่อยมีลักษณะ ดังนี้
ก. ทรัพยากรป้อนระบบ (Input)
- กำหนดความหมายและความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาในปัจจุบันและอนาคต และความ
สัมพันธ์ของปัญหาในเวลาที่ต่างกัน
- ทำนายเงื่อนไขหรือภาวะในอนาคตที่เกิดจากปัญหาดังกล่าว
- ระบุปริมาณและขอบเขตเงื่อนไขเกี่ยวกับอนาคตและตัวกำหนดแนวทางแก้ปัญหา
- กำหนดจุดมุ่งหมายและวัตถุประสงค์
- จำแนกระบบออกเป็นส่วนย่อยและพิจารณาถึงปัญหาเฉพาะด้าน
ข. การดำเนินงาน (Conversion)
- การกำหนดทางเลือก
- การประเมินทางเลือกทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ
- การทดลองปฎิบัติตามทางเลือกเพื่อทดสอบการทำงาน
- การกำหนดผลที่ต่มมาของการดำเนินการ
ค.ผลลัพท์ (Output)
- เสนอทางเลือกในรูปแบบของรับรองน้อย รับรองมาก รับรองสูงสุด และรับรองเต็มที่
- ขอความเห็นจากด้านต่างๆที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการพิจารณาทางเลือก
- ตัดสินใจเลือกทางเลือก
- พัฒนา ปรับปรุงความสามารถในการทำนายของระบบ
- กำหนดให้มีการตรวจสอบเพื่อประเมินผล
********************
สวัสดีค่ะ ยากมั้ยคะ
ดีค่ะ เรียนสนุกดีนะค่ะ
สวัสดีคร้า...สู้ๆนะคะ