ต่อไปนี้เป็นขั้นตอนหรือวิธีการมองตน เพื่อการพัฒนาตนเอง มีดังนี้
1. ทุกครั้งที่ทำอะไรผิดพลาด ล้มเหลวหรือพ่ายแพ้ต่อชีวิต ก่อนอื่น ขอให้หันเข้ามองตนเอง และตรวจสอบความบกพร่องของตนเอง มองดูว่าเรายังมีขวัญหรือกำลังใจอยู่หรือไม่ และเราจะลุกขึ้นต่อสู้กับวิถีชีวิตใหม่ได้อย่างไร
2. จงหมั่นสำรวจตนเองเป็นครั้งคราว อย่างน้อยสัปดาห์ละหนึ่งครั้ง แล้วดูว่าตนเองพัฒนาตนเองไปได้เพียงใด ใช้เวลาเป็นประโยชน์หรือไม่ ทำคุณงามความดีอะไรบ้าง ทำคุณให้แก่สังคมหรือครอบครัวบ้างหรือไม่
3. ในการมองตนเองที่ดี นั่นคือ การสำรวจอุปนิสัยที่ดีและไม่ดีของตนเอง จงทำเป็นตารางสองช่อง เขียนอุปนิสัย บุคลิกลักษณะและความสามารถของตนแล้ว เปรียบเทียบดูว่าระหว่างนิสัยที่ดีกับไม่ดี สิ่งไหนมากกว่ากัน แล้วหมั่นแก้ไขไปทุก ๆ ครั้งที่มองตนเอง
4. จงมีเศษกระดาษเล็ก ๆ สักแผ่นหนึ่งก่อนนอนเขียนกิจที่ต้องทำหรือพึงทำ เรียงลำดับตามความสำคัญ แล้ววันต่อมาดูว่า เราทำได้หมดในวันนั้นหรือไม่ และในเศษกระดาษแผ่นนี้เขียนด้วยว่า เรามีอุปนิสัยที่อยากจะแก้ไขอะไรบ้าง เช่น ควรตื่นเช้า ควรออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ ตรงต่อเวลา อ่านหนังสือเรียนให้ได้ 1 บทหรือ มีความเพียรพยายามเพียงพอหรือยัง เป็นต้น
5. สุขภาพกาย สุขภาพใจ เป็นอย่างไร ดีขึ้นหรือเลวลง ละสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ลงบ้างหรือไม่ อาทิ งดสูบบุหรี่ งดพูดเพ้อเจ้อ หรือพูดฟุ้งซ่าน เป็นต้น เราจะทำอะไรในทางที่ให้เกิดสุขภาพกายและสุขภาพจิตแข็งแรงดีขึ้น ให้เท่าเทียมคนที่เราเห็นเป็นแบบอย่างในทางที่ดี
6. วันหนึ่ง ๆ เราอ่านหนังสือ หรือฟังการอภิปราย หรือรับการฝึกอบรมไปได้เพียงใด เราหาความรู้ด้วยตนเองไปได้มากยิ่งขึ้นหรือไม่ คนที่ไม่เรียนรู้อะไรเลย ในที่สุดก็จะล้าหลังเพื่อนฝูง
7. ในสายตาของคนใกล้ชิด เช่น คนในครอบครัวมีทัศนะต่อเราอย่างไร เรามีการปรับปรุงตัวเองเพื่อให้ตนเป็นที่พึ่งแก่คนในครอบครัวหรือไม่ เราเป็นพ่อหรือเป็นแม่ หรือเป็นลูกที่ดีหรือไม่ มีอะไรที่เราควรทำให้ดีกว่าหรือดียิ่งขึ้น ชีวิตในครอบครัวเป็นสุขหรือทุกข์ มีการทะเลาะกันบ้างหรือไม่ เราเป็นสาเหตุให้คนรอบข้างต้องเดือดร้อนเพราะเราหรือไม่
8. ก่อนนอน เราสวดมนต์ไหว้พระบ้างหรือไม่ หรือเราทำจิตใจให้ผ่องใสด้วยการฝึกสมาธิบ้างหรือไม่ เราแผ่เมตตาให้แก่สรรพสัตว์หรือไม่ เราเป็นคนเห็นแก่ตัวเพียงใด ลดละความเห็นแก่ตัวลงมากกว่านี้ได้หรือไม่
9. ชีวิตในแต่ละวัน เราเป็นสุขหรือทุกข์ เกิดจากเหตุอะไร เราสันโดษและหาความสุขจากสิ่งที่เรามีอยู่หรือไม่ เราใฝ่สูงจนเกินควรหรือไม่ เรากำลังเดินทางไปสู่จุดหมายชีวิตที่ตั้งไว้หรือไม่
10. เราลดละ “อัตตา” หรือ “ตัวกู-ของกู” ลงไปได้บ้างเพียงใด เราแคร์ต่อคำนินทาหรือคำติฉินต่อตัวเราหรือไม่ เราโกรธเคืองหรืองอนต่อคนที่เรารักหรือไม่ ฯลฯ
เห็นว่าดีมีประโยชน์ จึงนำมาฝาก เผื่อว่าจะนำไปประยุกต์ใช้กับตนเอง หรือเจอสิ่งที่ดีมีประโยชน์ ก็นำมาแลกเปลี่ยนกันได้
สวัสดีค่ะ
เป็นข้อคิดดีๆ ทำได้วันละเล็กละน้อย เราได้ขัดเกลาตัวเอง รู้จักตนเองและคนอื่นดีขึ้นค่ะ
สวัสดึค่ะ
ขอบคุณข้อคิดดี ๆ นำไปใช้ในการปรับปรุงตนเองได้ค่ะ
บางทีก็ยังแคร์ต่อคำนินทาของคนอยู่บ้าง แต่ก็ไม่ถึงกับเป็นทุกข์ค่ะ
ชอบมากๆ ครับ
ขอบคุณทุกท่านที่แวะมาอ่านนะค่ะ