มีน้ำไหลผ่านเป็นกระแส หากเอาดินไปถมตึ้ดทางน้ำถือว่าขึดนักหนา

 ผู้คนย่อมประกอบอาชีพทำมาหากินอยู่กับแผ่นดินและแม่น้ำกันมานมนาน ไม่ว่าจะปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ต้องอาศัยแม่น้ำเป็นแหล่งทรัพยากรในการดำรงชีพ  สมัยก่อนผู้คนย่อมอาศัยลำห้วย แม่น้ำที่ธรรมชาติได้สร้างไว้ให้   ต่อมาเมื่อผู้คนมากขึ้น ผู้คนมีประสบการณ์มากขึ้นพบเห็นกระแสแม่น้ำต่างๆ มีการไหลเรื่อยเป็นกระแส   ต่อมาจึงมีการบริหารจัดการกระแสน้ำให้เกิดประโยชน์แก่ตนเองและผู้คนที่มาร่วมกันทำร่อง  ทำทางลำเหมืองที่ใช้สายน้ำร่วมทางเดียวกัน

ลำเหมืองจึงเป็นกระแสน้ำที่ผู้คนสร้างขึ้น  มีการแบ่งหน้าที่ทำเหมืองฝายเพื่อให้เกิดการแบ่งปันน้ำเข้าใช้ในที่ดินของผู้คนอย่างเอื้ออารี  มีความสุขในหมู่คนร่วมกระแสน้ำ บางแห่งบางพื้นที่เกิดการกำหนดข้อตกลง ข้อห้าม บทลงโทษต่างๆตามที่ผู้คนจะร่วมกันจัดการขึ้นในสังคมนั้นๆ  แต่ที่แน่ๆ หากใครคิดจะมาถมลำเหมือง กั้นกระแสน้ำถือกันว่าขึด ผู้คนที่เกี่ยวข้องจะไม่ยินยอมเพราะทำให้ผู้อื่นที่ใช้กระแสน้ำเดือนร้อนกันถ้วนทั่วไปอาจเกิดการทุบตีบีฑา หรืออาจถึงแก่ชีวิต

ลำเหมืองหรือกระแสน้ำจึงกลายเป็นของสาธารณะ เป็นของส่วนรวมที่ผู้คนมาร่วมใช้สืบกันต่อๆมาหลายๆชั่วอายุคน 

ต่อมาเมื่อมีเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงในสังคมผู้คนบางคนคิดว่าความจำเป็นของตนเองมีมากกว่าผู้อื่นจึงเกิดการถมลำเหมืองกั้นกระแสน้ำเพื่อให้มีที่ดินของตนเองกว้างขวางมากขึ้น  หรือเพื่อให้ร่องน้ำ ลำเหมืองเป็นแผ่นดินติดกัน

ผลของการทำขึดถมกระแสเท่าที่พบธุระกิจการงานล้มเหลว  บางแห่งสร้างเป็นที่พักราคานับพันล้านแต่ทับลำเหมืองเก่า   ร้านค้าบางแห่งสร้างเป็นตึก  บ้านพักบางแห่งสร้างสวยหรูแต่กลับเป็นบ้านร้าง  เจ้าของเคยเป็นเศรษฐีที่สุดต้องไปอาศัยศาลาวัดเป็นที่อาศัยและที่สุดสิ้นใจในศาลาวัดผู้คนต่างลือเล่ากันว่าเพราะมันตกขึด

สิ่งที่ผู้คนล้านนากำหนดว่าขึด  หากได้ยินควรหลีกเลี่ยงหาไม่แล้วอาจมีเหตุการณ์ตามที่ขึดกำหนด  

นอกจากว่าท่านที่ไม่มีความเชื่อเรื่องโบราณคร่ำครึหากมีโอกาสอยากลองก็น่าจะลองทำเพื่อให้มีประสบการณ์ฝ่าวิกฤตขึด    เอาชนะได้แม้แต่ขึดอาถรรพ์...เก่งแท้....