เด็กพิเศษเด็กที่มีความต้องการพิเศษ เด็กที่มีความต้องการการช่วยเหลือพิเศษ เด็กออทิสติก เด็กสมาธิสั้น เด็กบกพร่องด้านการเรียนรู้ และอีกหลายคำที่พยายามจะนิยามเด็กกลุ่มนี้ และมีบางท่านที่อยากเรียกเด็กกลุ่มนี้ว่า เด็กมหัศจรรย์ เพราะเขามีหลายสิ่งหลายอย่างที่ทำให้เราอัศจรรย์มากๆ แต่ไม่ว่าจะเรียกว่าอะไร นิยามแบบไหนเขาเหล่านี้ก็เป็นเด็กคนหนึ่งเป็นผู้ที่จะเติบโตมีชีวิตก้าวไปข้างหน้า ตามศักยภาพและโอกาสที่เขาควรจะมีจะได้รับเท่าเทียมกันกับมนุษย์ทุกคน ควรได้รับทุกสิ่ง ทุกโอกาสตามความเหมาะสมของวัยและสถานการณ์
เมื่ออยู่ในวัยเด็กการได้เล่นทำให้เกิดการเรียนรู้มากมาย เด็กเรียนรู้ที่จะเล่นตั้งแต่เกิด การเล่นของเด็กนั้นก็จะมีขั้นตอนต่างๆตามช่วงวัยของเด็ก ยิ่งเด็กพิเศษการเล่นจะมีความสำคัญมากๆ จะเกิดการเรียนรู้ที่ดี เพราะการเรียนรู้ที่ดีที่สุดสำหรับเด็กพิเศษคือ การได้มองดู การได้สัมผัส การได้ใช้จินตนาการในการเล่น การมีส่วนร่วมกับบุคคลอื่นได้เล่นผ่านสื่อ/อุปกรณ์ที่หลากหลาย เด็กจะเก็บภาพหรือเหตุการณ์เหล่านี้ไว้ แล้วเมื่อไหร่ที่เรากระตุ้นเขา อธิบายเพิ่มเติมให้เขา มีการเชื่อมโยงบ่อยๆ เขาก็จะเข้าใจและเกิดการเรียนรู้อย่างเป็นธรรมชาติ
การเล่นคือการเรียนรู้ การเล่นคือการพัฒนาอย่างมีชีวิตชีวา การเล่นคืองานของเด็ก เด็กแต่ละคนย่อมมีทักษะความถนัดแต่ละด้านที่ไม่เท่ากัน การเล่นให้สร้างสรรค์นั้นควรเริ่มต้นจาก สิ่งที่เด็กมั่นใจแล้วจึงขยายผลไปสู่ทักษะอื่นๆ พึงตระหนักอยู่เสมอว่าการเล่นเพียงอย่างเดียวนั้นแม้จะมีมากมาย หรือราคาแพงเพียงใด จะไม่สามารถเป็นของเล่นที่สมบูรณ์ได้ หากปราศจากคนที่มาเล่นกับเด็กด้วยความรักและความเข้าใจ บนพื้นฐานของความสัมพันธ์อันดีในครอบครัว (เลือกของเล่นอย่างไรให้สร้างสรรค์ พ.ญ.อดิศสุดา เฟื่องฟู กุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี)
Play Quotient (PQ) หมายถึงความฉลาดในการเล่น เด็กที่มีพีคิวดี จะสามารถประยุกต์ใช้กับประสบการณ์ส่วนตัว ความรู้และจินตนาการ ผสมผสานกับการเล่นได้เป็นอย่างดี ดังนั้นการให้เด็กได้มีโอกาสเล่นของเล่นจึงมีความสำคัญ(น.พ.จอม ชุมช่วย จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น โรงพยาบาล วนารมย์)
การเล่นของเด็กมีความสำคัญมากทำเพราะเด็กจะได้รับประสบการณ์โดยตรงจากการลงมือทำ จึงเกิดการคิดวิเคราะห์ ก่อให้เกิดจินตนาการ ซึ่งเมื่อทำได้สำเร็จก็จะเกิดความภาคภูมิใจและเกิดความทรงจำที่ประทับอยู่ในจิตใจจนเติบโต เป็นผู้ใหญ่ทีมองโลกในแง่ดีและมีทัศนคติที่ดีในอนาคต ส่วนเด็กที่ไม่ได้รับการกระตุ้นด้านการเล่น สมองในส่วนนี้ก็จะไม่ได้รับการกระตุ้น พัฒนาการก็จะถดถอย ความอยากรู้อยากเห็นน้อยลง ต้องให้พ่อแม่คอยจ้ำจี้จ้ำไชถึงจะลงมือ (ดร.จิตรา ดุษฎีเมธา ประธานโครงการศูนย์ให้คำปรึกษาและพัฒนาศักยภาพมนุษย์)
หลักการเล่นนั้นจะช่วยให้เด็กสนุกสนานในการเล่นมีอิสระในการใช้ความคิดและพัฒนาตนเองได้อย่างเต็มที่ ท่าทีที่ให้กำลังใจพ่อแม่จะช่วยให้เด็กรับรู้ถึงความสามารถในตัวเด็กได้เป็นอย่างดี เด็กจะเรียนรู้วิธีแก้ปัญหา เห็นบทบาทขงตนเองที่มีในสังคม การเล่นของเด็กจึงเป็นโลกที่เด็กสร้างขึ้นเพื่อเรียนรู้โลกนั่นเอง(อ. นัฐธิยา บุญอาพันเจริญ ภาควิชาจิตวิทยา มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ)
ดังนั้นเราจึงเน้นว่าการฝึกทักษะชีวิต ของเด็กกลุ่มนี้ต้องเป็นกิจที่เด็กๆมีโอกาสได้เล่นอย่างสนุกสนาน ผ่านกิจกรรมต่างๆที่นักวิชาชีพทั้งหลายจัดให้ ตามเป้าหมายที่เราได้วางไว้ โดยไม่ให้เกิดความรู้สึกว่าถูกบังคับให้ต้องทำ ต้องเรียนหรือต้องรับการบำบัด
