เรียนรู้ผ่านการเล่น

         การจัดกิจกรรมสำหรับเด็กปฐมวัยโดยทั่วไปมักจัดกิจกรรม 6  กิจกรรมหลักไว้ภายใน 1 วัน เช่นกิจกรรมวงกลม กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ  กิจกรรมกลางแจ้ง  กิจกรรมสร้างสรรค์  กิจกรรมเสรีและกิจกรรมเกมการศึกษา ซึ่งกิจกรรมทั้ง 6 นี้จะจัดกิจกรรมใดก่อนหลังแล้วแต่ความเหมาะสม แต่ควรมีทั้ง 6 กิจกรรมภายในหนึ่งวัน ซึ่งกิจกรรมสำหรับเด็กปฐมวัยเด็ก ๆ ชอบแตกต่างกันไปแต่จากการสังเกตพบว่ากิจกรรมเสรีเป็นกิจกรรมหนึ่งที่เด็ก ๆ ชอบมากเพราะเป็นกิจกรรมที่เด็ก ๆ ได้เล่นอย่างอิสระโดยมีตนเองเป็นผู้กำหนดร่วมกับเพื่อน ๆ ที่เล่นด้วยโดยมีของเล่นให้เด็กได้เล่นไปพร้อม ๆ กับการเรียนรู้มากมาย และยังเป็นกิจกรรมที่พัฒนาเด็กได้ทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ -จิตใจ สังคมและสติปัญญา ทั้งยังเป็นกิจกรรมที่ทำให้เด็กสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง แต่มีครูสักกี่คนที่จัดกิจกรรมเสรีให้เด็กได้เล่นอย่างมีความหมายและพัฒนาเด็กในการสร้างวินัยในตนเองไปพร้อม ๆ กับการเล่น เืพื่อฝึกให้เด็กเป็นคนอยู่ในกฏเกณฑ์ของการเล่น กฏของโรงเรียนนำไปสู่การอยู่ภายใต้กฏหมายของประเทศชาติในอนาคต จากความสนใจในการพัฒนากิจกรรมเสรีดิฉันจึงได้จัดทำงานวิจัยและพัฒนาขึ้นเพื่อพัฒนากิจกรรมเสรีให้เป็นรูปธรรมสามารถนำไปปฏิบัติได้เลย

การเตรียมครุภัณฑ์และสื่อสำหรับจัดศูนย์กิจกรรมเสรี

1.      แผนผังการจัดห้องเรียน

2.      โรงหุ่น

3.      เตียง

4.      โต๊ะเครื่องแป้งและตู้เสื้อผ้า

5.      โต๊ะสำหรับทำอาหาร

6.      อุปกรณ์เครื่องครัว

7.      ชุดอาชีพต่างๆ

8.      ชั้นวางหนังสือ

9.      ชั้นวางไม้บล็อก

10.   ฉากกั้นศูนย์

11.   โต๊ะสำหรับอ่านหนังสือ

12.   เบาะนั่งสำหรับอ่านหนังสือ

13.   โต๊ะและเก้าอี้

14.   ขาตั้งสำหรับวาดรูปสีน้ำพู่กัน

15.   ขาตั้งสำหรับศูนย์น้ำ

16.    ตู้ใส่เครื่องนอน

17.    ราวแขวนผ้ากันเปื้อน

18.    ที่แขวนแปรงสีฟัน

19.    โต๊ะครู

20.    โต๊ะวางมุม

21.    ตู้เก็บของใช้ส่วนตัวของครู

22.   แบบไม้บล็อก

23.   แบบกระดาษไวท์บอร์ดหรือกระดานดำกระเป๋าผนัง

24.   ผ้าปูที่นอน ม่านตู้ ผ้าปูโต๊ะ

 

1.      แผนผังการจัดห้องเรียน

 รูปแบบการจัดห้องเรียนให้มีมุมหรือศูนย์ที่กำหนดให้จำนวน 13 ศูนย์  ดังนี้

 

                                                  รูปแบบที่ 1

                                                                                                                             หมายเหตุ สัญลักษณ์ดังนี้

                                                        1.     หมายถึงศูนย์หนังสือ

2.        หมายถึงศูนย์ทักษะ

3.        หมายถึงศูนย์วาดรูปสีเทียน

4.        หมายถึงงานกระดาษ

5.        หมายถึงศูนย์กิจกรรมพิเศษ

6.        หมายถึงศูนย์ไม้บล็อก

7.        หมายถึงปั้น

8.        หมายถึงศูนย์ดนตรี

9.        หมายถึงศูนย์วาดรูปสีน้ำพู่กัน

10.     หมายถึงศูนย์บ้าน

11.     หมายถึงศูนย์เครื่องเล่นสัมผัส

12.     หมายถึงศูนย์ทราย

13.     หมายถึง ศูนย์น้ำ ศูนย์ทราย

14.   หมายถึงประตูห้อง

15.   หมายถึงโต๊ะและเก้าอี้ครู

                    16. หมายถึง บริเวณจัดกิจกรรมสร้างเสริมประสบการณ์หรือกิจกรรมวงกลม

ข้อสังเกต

                การจัดห้องเรียน ถ้ามีตู้หรือชั้นวางของให้ครูคำนึงถึงว่าของเหล่านั้นเด็กได้ใช้ประโยชน์หรือไม่ ถ้าเด็กไม่สามารถใช้ประโยชน์เป็นของส่วนตัวของครูควรเก็บไว้ที่อื่น  ส่วนโต๊ะและเก้าอี้ของครูที่ใช้ในการจัดกิจกรรมวงกลม  ควรเป็นโต๊ะและเก้าอี้ที่มีขนาดความสูงเท่าของเด็กแต่ให้แข็งแรงกว่าเด็ก โดยเป็นวัสดุที่จัดทำด้วยไม้ ส่วนของเด็กอาจทำด้วยพลาสติกเป็นต้น

                  รูปแบบที่ 2

 

หมายเหตุ สัญลักษณ์ดังนี้

1.     หมายถึงศูนย์เครื่องเล่นสัมผัส

2.     หมายถึงศูนย์หนังสือ

3.     หมายถึงศูนย์ทักษะ

4.     หมายถึงศูนย์วาดรูปสีเทียน

5.     หมายถึงงานกระดาษ

6.     หมายถึงศูนย์กิจกรรมพิเศษ

7.     หมายถึงศูนย์ไม้บล็อก

8.     หมายถึงปั้น

9.     หมายถึงศูนย์ดนตรี

10.  หมายถึงศูนย์วาดรูปสีน้ำพู่กัน

11.  หมายถึงศูนย์บ้าน

12.  หมายถึงศูนย์ทราย (นอกอาคารเรียน)

13.  หมายถึงศูนย์น้ำ (นอกอาคารเรียน)

14.  หมายถึงประตูห้อง

15.     หมายถึง บริเวณจัดกิจกรรมสร้างเสริม 

    ประสบการณ์หรือกิจกรรมวงกลม

16.  หมายถึงตู้ใส่เครื่องนอน(รูปที่มีสัญลักษณ์A)                                                               

2.       โรงหุ่น (ศูนย์บ้าน)

ตัวอย่างแบบที่ 1

ใช้โต๊ะ1 ตัว ตะแคงข้างใช้ด้านบนเป็นที่สำหรับเชิดหุ่นได้(ดังภาพ)

 

 

หรือใช้เก้าอี้ 2 ตัววางแล้วใช้ผ้าขึงระหว่างเก้าอี้ใช้เชือกมัดติดกับเก้าอี้ทำเป็นม่านสำหรับเชิดหุ่น โดยครูสามารถให้เด็กมีส่วนร่วมในการจัดทำโรงหุ่น