องค์กรชาวบ้านซึ่งมีจุดเริ่มต้นมาจากชมรมอนุรักษ์แม่น้ำป่าสักอำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี

แม่น้ำป่าสัก มีต้นกำเนิดมาจากเทือกเขาเพชรบูรณ์ในพื้นที่อำเภอด่านซ้ายจังหวัดเลย ไหลผ่าน 5 จังหวัดด้วยกัน จังหวัดเลย จังหวัดเพชรบูรณ์ จังหวัดลพบุรี จังหวัดสระบุรี และไหลไปบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยาที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

เมื่อพูดถึงแม่น้ำป่าสัก เราก็มักจะนึกถึงเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์

 

จังหวัดสระบุรีเป็นจังหวัดหนึ่งที่อยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำป่าสักและมีแม่น้ำป่าสักไหลผ่านใจกลางเมืองและในอีก 5  อำเภอได้แก่ อำเภอวังม่วง อำเภอแก่งคอย อำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอเมือง และไหลไปสิ้นสุดเขตจังหวัดสระบุรีที่ ตำบลเริงราง อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรีโดยมีระยะทางประมาณทั้งสิ้น 105 กิโลเมตร จึงถือว่าเป็นแหล่งน้ำหัวใจที่สำคัญของจังหวัดสระบุรีไหลผ่านชุมชนต่างๆ ชาวสระบุรีได้อาศัยใช้เป็นแหล่งน้ำอุปโภคบริโภค การเกษตร การอุตสาหกรรม การประมงและอื่นๆริมแม่น้ำป่าสักได้มีชุมชนขนาดใหญ่ต่างๆอาศัยอยู่ริมแม่น้ำป่าสักและยังมีส่วนที่ทำให้เกิดผลกระทบต่อแม่น้ำป่าสักโดยเฉพาะในเรื่องของการปล่อยน้ำเสียลงสู่แม่น้ำป่าสักด้วยเช่นกัน

นอกจากนี้วิถีการพัฒนาประเทศที่เน้นตัวเลขการเติบโตทางเศรษฐกิจกับหลัก เปลี่ยนสังคมจากเกษตรกรรมสู่ภาคอุตสาหกรรม การค้า และการบริการ โดยการนำทรัพยากรธรรมชาติมาใช้เพื่อการขยายการผลิต ได้ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต และทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม และแม่น้ำป่าสักได้เสื่อมลง ทำให้เกิดการขาดแคลนน้ำ น้ำเสีย พร้อมทั้งสูญเสียทรัพยากรป่าไม้และความหลากหลายทางชีวภาพ

น้ำเสียจากชุมชนก็ไม่น้อย อย่าโทษโรงงานอย่างเดียว

สิ่งแวดล้อมเสื่อม ปลาตายเป็นเบือ

ต่างคนต่างใช้ประโยชน์

เครือข่ายอนุรักษ์ลำน้ำป่าสักสระบุรี เป็นองค์กรชาวบ้านซึ่งมีจุดเริ่มต้นมาจากชมรมอนุรักษ์แม่น้ำป่าสักอำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี ได้ตระหนักและเห็นร่วมกันว่า การฟื้นฟู พิทักษ์สิ่งแวดล้อม แม่น้ำป่าสักเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องเร่งดำเนินการโดยได้กำหนดเป้าหมาย ที่จะฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมแม่น้ำป่าสัก ฟื้นฟูสำนึกรักษ์ธรรมชาติสิ่งแวดล้อมของผู้คนทั้งสองฝั่งลำน้ำป่าสัก โดยการเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ กระตุ้นและปลูกจิตสำนึก สร้างความตระหนัก และหันมาร่วมกันฟื้นฟูคุณภาพน้ำที่กำลังวิกฤติ ฟื้นฟูชีวิตทั้งในน้ำ และริมสองฝั่งลำน้ำ ให้มีความสมบูรณ์หลากหลาย จัดการทรัพยากรน้ำ สัตว์น้ำ พืชน้ำ ให้มีโอกาสแพร่พันธุ์ในน้ำที่ใสสะอาด ได้อย่างเหมาะสม และให้เอื้อต่อการทำมาหากินของชาวบ้านที่เคยอาศัยแม่น้ำป่าสัก เป็นแหล่งทำมาหากิน ตลอดจนเอื้อต่อระบบเศรษฐกิจในภาพรวมได้อย่างเป็นธรรมและยั่งยืน บนพื้นฐานการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อให้สรรพชีวิตทั้งพืช สัตว์ คน ได้อาศัยและเติบโตอยู่ร่วมกันอย่างสมดุลและมีความสุข ภายใต้แนวคิด “รักษ์น้ำป่าสัก เพื่อสรรพชีวิต ก่อนวิกฤติมาเยือน”

 

 

ร่วมกันวางแผนฟื้นฟูแม่น้ำป่าสัก

แสวงหาแนวร่วม

 

แผนที่ความคิด

ผลจากน้ำพักน้ำแรงของคนลุ่มน้ำป่าสัก มีมากมาย เช่น มีเครือข่ายเฝ้าระวังสิ่งแวดล้อม 5 อำเภอ 31 ตำบล   มีเครือข่ายเยาวชนรักษ์ป่าสัก 15 โรงเรียน

สมาชิกที่ทำการเกษตรได้ผลผลิตที่ดี และมีรายได้เพิ่มขึ้น

ประชาชนในท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ลุ่มน้ำป่าสักมากยิ่งขึ้น

มีแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์  ลุ่มน้ำป่าสักมีคุณภาพน้ำที่สามารถนำมาใช้ในการอุปโภค บริโภค และการเกษตรกรรมอย่างพอเพียง

วัดที่ติดกับแม่น้ำป่าสักในเขตอำเภอเสาไห้และเขตอำเภอเมืองมีการอนุรักษ์ปลาหน้าวัดกันอย่างแพร่หลายและมีพันธุ์ปลาหาอยากที่ใกล้จะสูญพันธุ์ไปแล้วในแม่น้ำป่ากลับมาให้เห็นอีกครั้งเช่น ปลาเสือพ่นน้ำ ปลาหมู ปลากระทิงเป็นต้น


ประชาชนมีจิตสำนึกและช่วยกันดูแลรักษาและเฝ้าระวังแม่น้ำป่าสักเพิ่มมากยิ่งขึ้น

ภาคีเครือข่ายต่างๆเข้ามาให้การสนับสนุนและเกิดการเชื่อมโยงแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการทำงานเพิ่มมากยิ่งขึ้น

ประเพณีวิถีวัฒนธรรมต่างๆหวนกลับอยู่คู่กับคนลุ่มน้ำเหมือนเดิมเช่น ประเพณีการแข่งขันเรือยาว ประเพณีทอดกฐินทางน้ำ

ปรับระบบการผลิต ลดการใช้สารพิษ

รณรงค์สร้างจิตสำนึก ขยายแนวร่วม

ประยุกต์วัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่นมาใช้ในงานสิ่งแวดล้อม

สืบชะตาแม่น้ำ

 

ขอขอบคุณ

พี่ทิสาปาโมกข์ ปรึกษากิ่ง ประธานเครือข่ายอนุรักษ์ลำน้ำป่าสักสระบุรี

กัลยาณมิตรในแวดวงสิ่งแวดล้อม ที่ช่วยให้มีโอกาสได้สัมผัสและเรียนรู้สิ่งดีของชาวลุ่มน้ำป่าสัก