"...ทางเขตเค้ามาตรวจ เค้าบอกว่าไม่มีหลักสูตรท้องถิ่น มีแต่สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ตรงนี้เราจะตอบว่ายังไง...แล้วที่เราทำอยู่นี่มันคืออะไรแน่" สิ่งที่เหนือความคาดหวังก็คือ ครูโรงเรียนแม่ข่ายสามารถตอบข้อซักถามแทนเราได้อย่างคล่องแคล่ว และชัดเจน

ที่มาของประเด็น :

ครั้งแรกของการกลับมาสู่ชุมชน Gotoknow อีกครั้ง  การกลับมาครั้งนี้เป็นเพราะความกระหายอยากแลกเปลี่ยนความรู้กับ ผู้รู้ ใน gotoknow ที่มีหลากหลายสาขาในเชิงวิชาการ โดยเฉพาะด้านการศึกษา หลายวันหลายเดือนที่ได้ค้นและคว้า อีกทั้งสาระวนอยู่กับการจัดการวิทยานิพนธ์ของตัวเอง กว่าจะรื้อฟื้นความรู้และความรู้สึก IN กับงานชิ้นนี้ใช้เวลาเป็นสัปดาห์ เนื่องจากเรื่องที่ศึกษาคือ "รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นโดยใช้การจัดการความรู้" ซึ่งมีประเด็นที่ต้องทำความกระจ่างให้แก่ตัวเองอีกครั้งหลังจากวางมานาน  หัวข้อที่ต้องกลับมาทบทวนคือ ด้านกระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ กระบวนการจัดการความรู้ และมาถึงเรื่อง หลักสูตรท้องถิ่น ซึ่งเป็นสิ่งที่คิดว่า รู้และเข้าใจอยู่แล้วไม่ต้องทบทวนซ้ำ แต่ก็อดไม่ได้ที่จะย้ำความรู้ตรงนี้อีกครั้ง จนกระทั้งพอจะมีประเด็นการเขียนรายงานในบทที่ 4 และ 5 อยู่บ้าง และประเด็นหนึ่งที่คาดว่าจะนำเสนอคือ ทัศนคติของครูต่อการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น (ก่อนที่จะมาเรียนรู้จากเครือข่ายฯ) 

                       สิ่งที่ทำให้นึกถึงและให้ความสำคัญกับประเด็นดังกล่าว ก็คือ จากประสบการณ์การลงภาคสนามในการเป็นผู้ช่วยวิจัยของอาจารย์ที่ปรึกษาหลายครั้ง มักจะได้ยินคำถาม และข้อสงสัยจากครูหลายท่านเกี่ยวกับประเด็นที่ว่า "...เค้าบอกว่าไม่มีหลักสูตรท้องถิ่น มีแต่สาระการเรียนรู้ท้องถิ่นใช่ไหม ทำไมในโครงการวิจัยนี้ถึงเรียกว่า หลักสูตรท้องถิ่นล่ะ ไม่ได้เรียกว่าสาระการเรียนรู้ท้องถิ่นหรือ..."

                       ครั้งหนึ่ง มีการจัดประชุมคณะครูที่เข้าร่วมโครงการวิจัย ตัวเองได้รับมอบหมายให้ดูแลเครือข่ายพัฒนาหลักสูตร "เรารักพระราชวังจันทร์" โดยมีครูจากโรงเรียนเครือข่ายทั้งหมด 6 โรงเรียนมานั่งสนทนาและร่วมกันวางแผนการดำเนินการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นร่วมกับคณะครูจากโรงเรียนจ่านกร้อง ซึ่งเป็นโรงเรียนแม่ข่าย ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง เป็นที่ปรึกษา และเป็นผู้ดูแลและสร้างพลังให้แก่เครือข่าย สิ่งที่ตัวเองไม่คาดคิดก็คือ  มีถามคำถามนี้ขึ้น "...ทางเขตเค้ามาตรวจ เค้าบอกว่าไม่มีหลักสูตรท้องถิ่น มีแต่สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ตรงนี้เราจะตอบว่ายังไง...แล้วที่เราทำอยู่นี่มันคืออะไรแน่"

                       เหตุที่ไม่คาดคิดว่าจะมีคำถามนี้ปรากฎในการประชุมครั้งที่ 2 เนื่องจากครั้งที่ 1 โครงการวิจัยนี้ได้ดำเนินการร่วมกับโรงเรียนแม่ข่ายจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการเกี่ยวกับการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเพื่อการท่องเที่ยว (เป็นการสอดรับกับแผนพัฒนาชาติ และยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด) โดยเริ่มจากการปรับแนวความคิดเกี่ยวกับ คำว่า "ท้องถิ่น" "หลักสูตรท้องถิ่น" "ทรัพยากรท้องถิ่น" "การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นที่นำไปสู่การท่องเที่ยว" และหัวหน้าโครงการซึ่งเป็นวิทยากรกระบวนการครั้งนี้ให้ประเด็นสำคัญที่ว่า "หลักสูตรท้องถิ่น ต่างจากสาระการเรียนรู้ท้องถิ่นอย่างไร"  พร้อมทั้งมีการฝึกปฏิบัติการในการเขียนโครงสร้างคร่าวๆ ของหลักสูตรท้องถิ่น เพื่อเป็นแนวการคิด และการจัดทำเอกสารหลักสูตรต่อไป 

                        หลังจากการอบรมสิ่งที่คาดหวังไว้สูงก็คือ ครูทุกคนเข้าใจแนวความคิด และพร้อมจะยืนยันความตั้งใจ ยืนหยัดกับการเรียนรู้ครั้งนี้ แต่ความผิดหวังก็ย่อมเกิดขึ้น และสิ่งที่เหนือความคาดหวังก็คือ ครูโรงเรียนแม่ข่ายสามารถตอบข้อซักถามแทนเราได้อย่างคล่องแคล่ว และชัดเจน 

                        หลังจากวันนั้นคำถามนี้ก็กลับมาอีกครั้ง เมื่อโครงการวิจัยฯ ได้ดำเนินการให้ความรู้กับครูทุกเครือข่ายพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น 5 เครือข่าย เกี่ยวกับการประเมินเอกสารหลักสูตรท้องถิ่น ซึ่งเป็นช่วงหลังจากโรงเรียนได้รับการประเมินภายนอกแล้ว ครูท่านหนึ่งในเครือข่ายท่าหมื่นราม ได้เล่าให้กับหัวหน้าโครงการวิจัยฟัง ถึงการตอบข้อซักถามของผู้ประเมินเกี่ยวกับหลักสูตรท้องถิ่นที่ครูได้จัดทำขึ้น โดยผู้ประเมินยืนยันว่า "ไม่มีคำว่า "หลักสูตรท้องถิ่น" มีแต่สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น" ครูท่านนี้ไม่มีท่าทีว่าจะคล้อยตามกับข้อโต้แย้งของผู้ประเมินแม้แต่น้อย ซ้ำยังตอบกลับโดยชี้แจงถึงสาเหตุที่ทำให้ สิ่งนี้เรียกว่า หลักสูตรท้องถิ่น และสิ่งที่เรียกว่า "สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น" คืออะไร. (นี่คือสิ่งที่เหนือความคาดหมาย ครูได้เรียนรู้จากการปฏิบัติจริง ครูรู้ลึกรู้จริงและตอบข้อซักถาม อีกทั้ง ยืนยันแนวความคิดอย่างมั่นคง)

                                 

                      แต่...สิ่งที่ยังค้างอยู่ในใจของตัวเองก็ยังคงมีอยู่ เพราะคำตอบที่ตัวเองคิดว่าจะตอบมาจากทฤษฎีและหลักการทางด้านหลักสูตรที่ได้เรียนมา และจากประสบการณ์เพียงไม่กี่เดือนที่เรียนในหลักสูตรปริญญาโท เราอิงคำตอบจากทฤษฎีเพียงอย่างเดียว โดยไม่ได้คิดจะกับไปหาความกระจ่างโดยค้นคว้าหลักฐานทั้งสองด้าน ที่สำคัญไม่เคยสืบค้นคำว่า "สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น" ใน Google แม้แต่ครั้งเดียว" จนกระทั้งมาถึงการเตรียมตัวกลับไปพบครูในการเก็บข้อมูลภาคสนามอีกครั้งเพื่อกลับมาเขียนในรายงานการวิจัยต่อ ประเด็นนี้ทำให้ตัวเองต้องกลับมาค้นคว้า และหาหลักฐานประกอบการอธิบายอย่างจริงจัง  จนกระทั้งพบเอกสารจำนวนหนึ่งที่พอจะสรุปเป็นข้อคิดเห็น และข้อความรู้ของตนเองได้

>>>ข้อความรู้ที่พบ : "สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น" มาจากไหน

                                                                           ติดตามในบันทึกที่ 2   << Click>>>>>>