แนวคิดพื้นฐานที่ก่อให้เกิดนวัตกรรมการศึกษา ที่เปลี่ยนแปลงไปมีผลทำให้เกิดนวัตกรรมทางการศึกษาขึ้นหลายรูปแบบด้วยกัน แนวความคิดพื้นฐานทางการศึกษาที่สำคัญพอสรุปได้ 4 ประการคือ
1. ความแตกต่างระหว่างบุคคล ได้ก่อให้เกิดนวัตกรรม ได้แก่
- โรงเรียนไม่แบงชั้น
- บทเรียนสำเร็จรูป
- การสอนเป็นคณะ
- คอมพิวเตอร์ช่วยสอน
2. ความพร้อม ได้ก่อให้เกิดนวัตกรรม ได้แก่
- ชุดการเรียนการสอน
- ศูนย์การเรียน
3. เวลาที่ใช้ในการศึกษา นวัตกรรมที่สนองความคิดนี้ ได้แก่
- ตารางเรียนแบบยืดหยุ่น
- มหาวิทยาลัยเปิด
- การเรียนทางไปรษณีย์
4. การขยายตัวด้านวิชาการและอัตราการเพิ่มของประชากร ทำให้เกิดนวัตกรรมในด้านนี้ขึ้น ได้แก่
- ดาวเทียมเพื่อการศึกษา
- มหาวิทยาลัยเปิด
- การศึกษาทางไกล
- การเรียนผ่านอินเตอร์เน็ต