บันทึกวันที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๕๑
วันนี้เป็นวันที่สองที่เข้าร่วมรับฟังการให้ความรู้เรื่องงานประกันคุณภาพ วันนี้มีอ.นัทธินี เป็นวิทยากรบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับการเขียนรายงานการประเมินตนเอง เพื่อให้สอดคล้องกับงานประกันคุณภาพ นั่งฟังแล้วรู้สึกเลยว่างานประกัน คิดเล็กคิดน้อยจริงๆ เหมือนสอนให้รู้ว่าจะทำอะไรก็ต้องมีหลักฐานมาอ้างอิง แต่ถ้าทำแบบนั้นเหมือนกันหมดทุกงานคนปฏิบัติแย่เลยนะมีผลงานดีในสายตา นั่งฟังมาได้มาวันละนิดแต่ไม่รู้กลับมาแล้วจะลืมหรือเปล่า เลยมีสาระดีเกี่ยวกับงานประกันคุณภาพมาให้อ่านกันเล่นๆ
ประสบการณ์การขับเคลื่อนการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษากศน.โดย จตุพรสุทธิวิวัฒน์ วันพุธ, ตุลาคม 24, 2007
ในยุคปัจจุบันที่มีการแข่งขันสูงในทุกวงการ “คุณภาพ”จึงเป็นปัจจัยที่สำคัญยิ่ง ที่จะกำหนดมูลค่าของแต่ละสิ่งในวงการศึกษาก็เช่นกัน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 จึงได้กำหนดให้สถานศึกษาทุกแห่งต้องมีการพัฒนาคุณภาพการศึกษาในระบบของการประกันคุณภาพภายในและจัดให้มีการประเมินคุณภาพภายนอก โดยหน่วยงานภายนอก (สมศ.)สำหรับการศึกษานอกโรงเรียนก็เช่นกันสำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียนได้พัฒนาและส่งเสริมให้มีกระบวนการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาสังกัดกศน. อย่างต่อเนื่องตลอดมา ซึ่งเป็นที่น่ายินดีที่สถานศึกษาทุกแห่งมีความตระหนักกระตือรือร้นและ พยายามดำเนินการประกันคุณภาพภายในตามแนวทางและคู่มือต่าง ๆที่สำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียนจัดทำขึ้นในขณะที่บางแห่งได้เชิญผู้ทรงคุณวุฒิจากหน่วยงานภายนอก ไปให้ความรู้ ให้คำแนะนำหากแต่ต้องยอมรับว่าสถานศึกษาอีกจำนวนหนึ่งจำเป็นที่จะต้องทำความเข้าใจในเจตนารมณ์ของการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาให้ชัดเจนบางแห่งเน้นในงานเฉพาะ การจัดทำรายงานการประเมินตนเอง หรือ SAR (Self Assessment Report) ให้แล้วเสร็จ ซึ่งแม้จะเป็นงานที่สำคัญแต่จะต้องพิจารณาถึงกระบวนการพัฒนาคุณภาพการศึกษาด้วย เพราะโดยแท้จริงแล้วการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาเป็นการรับประกันว่าผลผลิตหรือสินค้าที่สถานศึกษาให้บริการแก่ลูกค้า(กลุ่มเป้าหมายที่รับบริการ) นั้น มี “คุณภาพ” ตาม “มาตรฐาน” เป็นที่ยอมรับของสาธารณชนถือว่าเป็นกระบวนการทำงานปกติของสถานศึกษาที่บุคลากรทุกคนในสถานศึกษาจะต้องตระหนักและยึดถือในการจัดกิจกรรมและให้บริการตลอดเวลาสถานศึกษาแต่ละแห่งต่างมีการดำเนินการประกันคุณภาพภายในที่แตกต่างกันจึงขอแบ่งปันประสบการณ์ของการดำเนินการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษาบางแห่งมาแลกเปลี่ยนเพื่อให้เกิดเวทีแห่งการเรียนรู้ที่งดงามร่วมกันตัวอย่างหนึ่งของการดำเนินการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาที่เกิดขึ้นอย่างมีพลังคือกระบวนการส่งเสริมสนับสนุนของศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดสมุทรปราการร่วมกับหน่วยศึกษานิเทศก์กศน.ที่ได้ปฏิบัติงานนิเทศและใช้ “โอกาสแห่งการสร้างสรรค์” ด้วยการผลักดันและให้กำลังใจศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอทุกแห่งดำเนินการประกันคุณภาพอย่างต่อเนื่องโดยมีท่านผอ.กุลธร เลิศสุริยกุล ผอ.ศนจ.สมุทรปราการเป็นผู้นำในการพัฒนาจนสามารถจัดทำ SAR ของปีงบประมาณ 2549 แล้วเสร็จ จากนั้นศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดสมุทรปราการยังจัดการประชุมปฏิบัติการ เมื่อวันที่ 8-9 พฤษภาคม 2550 เพื่อเป็นเวที “คุณภาพ” ที่เปิดโอกาสให้ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอทุกแห่งนำเสนอกระบวนการและผลการดำเนินการประกันคุณภาพภายในโดยมีผู้ให้ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ ทั้งจากกลุ่มพัฒนาการศึกษานอกโรงเรียน (ดร.วิศนี ศิลตระกูล)หน่วยศึกษานิเทศก์ (ดร.ปาน กิมปี และอาจารย์จตุพร สุทธิวิวัฒน์) อดีตผู้บริหารกศน.และปัจจุบันเป็นผู้ประเมินภายนอกของ สมศ.(อาจารย์บุญสมนาวานุเคราะห์) และความอนุเคราะห์จาก สมศ.ที่กรุณาอนุญาตให้คุณวีรนุช ทองแดงเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบเข้าร่วมประชุมด้วย นอกจากนี้เวทีดังกล่าวยังเปิดโอกาสให้ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่จากศูนย์ส่งเสริมการศึกษากลุ่มเป้าหมายพิเศษและสถานศึกษาต่างๆ ในภาคตะวันออกมาร่วมเรียนรู้ด้วยบรรยากาศของการประชุมปฏิบัติการดังกล่าวเต็มเปี่ยมไปด้วยความเป็นกัลยาณมิตรบริเวณรอบห้องประชุมมีการแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับกระบวนการประกันคุณภาพภายในของแต่ละสถานศึกษาที่ผู้เข้าร่วมประชุมปฏิบัติการสามารถศึกษาซักถาม และเรียนรู้ได้ในขณะที่ภายในห้องประชุมมีบรรยากาศเปิดพร้อมที่จะรับฟังข้อคิดเห็นของผู้เข้าร่วมประชุมได้มีการนำเสนอประสบการณ์ และให้ข้อคิดเห็นที่เป็นประโยชน์เพื่อการพัฒนาการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
การดำเนินการดังกล่าวนอกจากจะส่งผลโดยตรงต่อกระบวนการประกันคุณภาพภายในของศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอทุกแห่งของจังหวัดสมุทรปราการที่ก่อให้เกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้งและเป็นพื้นฐานของการดำเนินการประกันคุณภาพภายในอย่างต่อเนื่องแล้วยังก่อให้เกิดแรงบันดาลใจในสถานศึกษาอื่นที่มีโอกาสเข้ามามีส่วนร่วมในการเรียนรู้โดยสถานศึกษาหลายแห่งได้ถอดแบบกระบวนการดำเนินการดังกล่าวไปปรับใช้เพื่อส่งเสริมให้ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอสามารถดำเนินการประกันคุณภาพภายในได้ทันตามระยะเวลาที่กำหนดศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดตราดก็เป็นสถานศึกษาแห่งหนึ่งที่ถอดประสบการณ์ดังกล่าวไปปรับใช้จากฐานการวางระบบที่พัฒนาไว้โดยศึกษานิเทศก์ (อาจารย์สุชาติ ศรีนวลนัด)ด้วยการส่งเสริมสนับสนุนให้ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอทุกแห่งดำเนินการตามแนวทางและเครื่องมือต่างๆ ที่ทั้งสำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียนกำหนดและสถานศึกษาพัฒนาขึ้นพร้อมทั้งจัดให้มีการประชุมปฏิบัติการเมื่อวันที่ 15 – 20 กรกฎาคม 2550 เพื่อทบทวนทำความเข้าใจ และจัดทำ SAR จากข้อมูลที่ได้รวบรวมมาแล้ว ซึ่งหน่วยศึกษานิเทศก์ได้มีส่วนร่วมในเวทีการประชุม โดยศึกษานิเทศก์ (ดร.ปานกิมปี,อาจารย์ชาญ นพรัตน์ และอาจารย์จตุพร สุทธิวิวัฒน์)ได้ร่วมเป็นวิทยากรและให้ข้อเสนอแนะ
เป็นที่น่าชื่นใจอย่างยิ่งสำหรับผู้มีส่วนร่วมในการประชุมปฏิบัติการดังกล่าวเพราะผู้บริหาร เจ้าหน้าที่ และครู กศน.ทุกคนมีความกระตือรือร้น ใส่ใจ ทุ่มเทจนอาจจะกล่าวได้ว่า ทุกคนร่วมกันทำงาน “แบบหามรุ่งหามค่ำ” และ “อย่างมิรู้เหน็ดรู้เหนื่อย” ในช่วงเวลาเพียง 3-4 วัน ทุกคนได้รวมพลังสร้างสรรค์งานและสามารถจัดทำ SAR ของปีงบประมาณ 2550 โดยมีข้อมูลที่ได้จัดเก็บรวบรวมจากเกณฑ์การพิจารณาของแต่ละตัวบ่งชี้ จนแล้วเสร็จซึ่งสามารถนำไปเป็นพื้นฐานของการพัฒนางานในปีงบประมาณ 2551 ต่อไปได้เป็นอย่างดี
นอกจากการดำเนินการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษากศน.ของจังหวัดสมุทรปราการ และตราด ดังกล่าวแล้ว ก็ยังพบว่าจังหวัดอื่นก็มีกระบวนการส่งเสริมสนับสนุนการดำเนินการประกันคุณภาพภายในของศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอเช่นเดียวกันไม่ว่าจะเป็นจังหวัดฉะเชิงเทรา (ซึ่งได้มีการนำเสนอประสบการณ์ไว้ในโอกาสอื่นแล้ว)รวมทั้งจังหวัดจันทบุรี และชลบุรีจากประสบการณ์ที่ได้มีส่วนร่วมในเวทีการประกันคุณภาพภายในของ สถานศึกษาต่าง ๆดังกล่าว อาจกล่าวได้ว่าปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการดำเนินการนั้นประกอบด้วย• ความเข้าใจที่ถูกต้องในการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาของทั้งผู้บริหาร และบุคลากรทุกคนของสถานศึกษา• ความมุ่งมั่นและตั้งใจจริงของผู้บริหารและบุคลากรทุกคนที่จะดำเนินการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาให้ประสบความสำเร็จโดยกำหนดระยะเวลาความสำเร็จอย่างชัดเจนและจริงจัง
• การส่งเสริมสนับสนุนอย่างจริงจังของผู้บริหารทั้งด้านทรัพยากรที่จำเป็น ขวัญกำลังใจ และกระบวนการทำงานที่จะอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน•การผลักดันจากหน่วยศึกษานิเทศก์และการเสริมแรงด้านวิชาการในบรรยากาศการทำงานที่เป็นกัลยาณมิตรจึงหวังเป็นอย่างยิ่งว่าประสบการณ์การขับเคลื่อนการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาที่ได้นำมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้จะเป็นส่วนหนึ่งของแรงบันดาลใจให้สถานศึกษาทุกแห่งเร่งดำเนินการประกันคุณภาพภายในอย่างจริงจังและต่อเนื่องจนก่อให้เกิดเป็นวัฒนธรรมคุณภาพภายในสถานศึกษาอย่างแท้จริงสุดท้ายนี้ขอเชิญชวนเพื่อนชาว กศน.ทุกท่าน ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์การประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาเพื่อการสร้างสรรค์และเป็นพลังแห่งกระบวนการพัฒนาคุณภาพการศึกษานอกโรงเรียนบนเวทีแห่งนี้ด้วยกัน(Dr.ปาน@com)