กลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนในผู้ป่วยนอก
“ปัญหายาเสพติด”
เป็นปัญหาที่มีความสำคัญ และ ส่งผลกระทบต่อทุก ๆ ระบบในสังคม
ไม่ว่าจะเป็น ระบบครอบครัว สังคม ชุมชน และประเทศ
ซึ่งรัฐบาลได้ตระหนักถึงความสำคัญ ของปัญหา และได้กำหนดมาตรการต่าง ๆ
ขึ้น เพื่อแก้ไขปัญหายาเสพติด ทั้งด้านการป้องกัน ปราบปราม
และการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด
สถาบันธัญญารักษ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด ตลอดจนพัฒนา
ถ่ายทอดองค์ความรู้
ด้านการบำบัดรักษาไปยังหน่วยงานที่เกี่ยว
จากการประเมินสภาพปัญหาและความเสี่ยงที่เกิดขึ้นในกระบวนการบำบัดฟื้นฟูแบบ ผู้ป่วยนอก
พบว่า ปัญหาการกลับไปติดซ้ำ เป็นปัญหาที่รุนแรง
ต้องได้รับการแก้ไขเป็นลำดับแรก
เมื่อวิเคราะห์สาเหตุของปัญหาพบว่ามีปัญหา 3 ด้าน คือ
ด้านตัวผู้ป่วยจากการที่มีความคิดอยาก ไปใช้ยา
คบเพื่อนกลุ่มเดิมที่เสพยา ไปเที่ยวในสถานเริงรมย์
การที่ยังไปพบผู้ขายอยู่ มีอารมณ์เบื่อ และขาดการบำบัดฟื้นฟู
ที่ต่อเนื่องด้านสังคม สิ่งแวดล้อม มียาเสพติดแพร่ระบาดมาก
พร้อมกับ ได้รับผลกระทบจากสังคมรอบข้างที่ก่อให้เกิดความเครียดและปัญหา
ด้านครอบครัวเกิดจากการที่ ครอบครัวขาดความรู้ ความเข้าใจ
ขาดความไว้วางใจ บางครอบครัวปล่อยปละละเลย ไม่ให้กำลังใจทำให้
ขาดแรงสนับสนุน
ดังนั้นทีมงานจึงเลือกวิธีการ “กลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน”
ในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวเพื่อให้ผู้ป่วยด้วยกันจะสามารถช่วยเหลือซึ่งกันให้สามารถหยุดใช้ยาได้อย่างต่อเนื่อง
โดยใช้กระบวนการ กลุ่มช่วยเป็นแรงสนับสนุน
เสริมแรงจูงใจในการบำบัดรักษา ให้ผู้ติดยาเสพติดได้ช่วยเหลือกันเอง
ซึ่งเริ่มจากผู้ป่วยที่มีประสบการณ์ ผ่านการบำบัดรักษา
หรือใกล้จบโปรแกรม และมีสภาพปัญหา ที่คล้ายคลึงกันมาก่อน
เป็นตัวต้นแบบโดยมีการประเมินผล
ตัวชี้วัดที่ได้จากการทดลองดังนี้
ผู้ป่วยสามารถหยุดใช้ยาได้อย่างต่อเนื่อง จากเดิมร้อยละ 60
เพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 80
มีแรง
จูงใจในการบำบัดฟื้นฟูเพิ่มมากขึ้นจากเดิม ร้อยละ 31 เป็นร้อยละ 70
(วัดจากแบบประเมินแรงจูงใจ ก่อน – หลัง การนำกลุ่มมาใช้)
การที่แรงจูงใจเพิ่มขึ้นเป็นผลมาจากกลุ่มผู้ที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟู
ให้การช่วยเหลือ เป็นแรงสนับสนุนทางสังคมที่ดี
เนื่องจากเป็นผู้มีประสบการณ์ตรง
และคล้ายคลึงกับผู้ติดยาเสพติดด้วยกัน เป็นแรงเกื้อหนุนให้เกิดกำลังใจ
การรับรู้ถึงความสามารถของตน (Self – efficacy)
ส่งผลต่อการนำทักษะที่ได้จากกระบวนการบำบัดฟื้นฟูไปใช้ในการควบคุมตนเอง ให้สามารถหยุดยาได้อย่างต่อเนื่อง
