“ความสมานฉันท์คืออะไร?” ตามศัพท์คือความพอใจร่วมกัน ไม่ได้แปลว่าข้างใดข้างหนึ่ง หรือมีการควบคุมจัดการโดยทีมีบางฝ่ายไม่ได้พึงพอใจ มันต้องเป็นความพอใจร่วมกัน
“ความสมานฉันท์ตั้งอยู่บนฐานอะไร?” ถ้าจะเป็นความสมานฉันท์ที่กว้างขวาง มั่นคง ต้องตั้งอยู่บน หนึ่ง ฐานของความเป็นจริงและของความรู้สึกที่เป็นจริง แม้จะเป็นความรู้สึกที่ไม่ดี แต่ถ้ามันเป็นความจริง ความจริงเช่นนี้จะต้องปรากฏ เช่น เรื่องที่เกิดขึ้นในภาคใต้ ยังมีความจริงมากมายที่เรายังไม่ทราบ คนอาจจะเข้าใจตรงกันข้าม เช่นนี้ก็ยากที่จะเกิดความสมานฉันท์ ความจริงเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้เกิดความสมานฉันท์ที่ยั่งยืน สอง ความเป็นธรรม ถ้าปราศจากความเป็นธรรม ความสมานฉันท์จะถูกบ่อนทำลาย ทำให้อ่อนแอลง สาม ความรัก เมตตากรุณา ความเป็นมิตร การมองคนอย่างเท่าเทียม มีศักดิ์ศรี มีค่า สี่ ความสมานฉันท์ต้องตั้งอยู่บนความดี ความดีจะช่วยสร้างความสมานฉันท์ แม้ความสมานฉันท์จะยังไม่เกิด ถ้าเราใช้ความดีให้มากพอ มันจะหนุนเสริมให้เกิดความสมานฉันท์ได้ในที่สุด
“ความสมานฉันท์ควรอยู่ที่ไหน?” ประเทศไทยกว้างใหญ่ ความสมานฉันท์ต้องเกิดขึ้นในทุกพื้นที่ทั่วประเทศไทย และต้องเกิดในทุกระบบ ทั้งระบบของรัฐและเอกชน ต้องเกิดในท้องถิ่น ในระดับตำบล เขตเทศบาล อำเภอ จังหวัด ทั่วประเทศ ไม่ใช่เกิดแต่ในส่วนกลางหรือในระดับประเทศเท่านั้น
