บทเรียน จากค่ายเรียนรู้ หรือ ค่ายพัฒนาพี่เลี้ยง (1)

ก่อนจะไป Fa คนอื่น เป็น Fa ที่ดี ของคนตนเองและ คนใกล้ตัว พ่อแม่ คู่ครอง ญาติ ลูก ได้หรือยัง

บทเรียน จากค่ายเรียนรู้   หรือ ค่ายพัฒนาพี่เลี้ยง  

            คำว่า Fa  ในที่นี้ คือ พี่เลี้ยง  หรือ คุณอำนวย  หรือ Facilitator   แต่ยังไม่ถึงกับเป็น Coach หรือเป็น ระดับ Mentor   อย่างไรก็ตาม    Fa  ก็ดีกว่า นายแบบ  boss เยอะเลย   

                จริงๆแล้ว  การพัฒนา Fa  (ถ้าทำได้) ควรจะฝึก ต่อเนื่องติดกันไปตลอดสัก 6 เดือน  แต่ เนื่องจาก ผู้เรียนรู้  มีงานประจำทำ    จึงต้องแยกออกมาเป็น  4 modules     

                Module 1 :  ให้ผู้เรียน รู้จัก learn how to learn ก่อน     โดยการให้ เห็นว่า  ระบบการศึกษา ที่ผ่านๆมาเป็นอย่างไร  แต่ละท่านผ่าน ระบบการศึกษา แบบไหนมา   และ ที่ควรจะเป็น ที่เหมาะสมเป็นอย่างไร   

                ผู้เรียน จะเข้าใจ ข้อแตกต่าง ของ รับรู้   กับ เรียนรู้   อย่างชัดเจน  จนร้องว่า โอโห ฉันเรียนมาแบบ รับรู้ ตลอดชีวิตเลยนี่นา    แล้ว จะเริ่มต้นเรียนรู้  (Learning to learn)  จาก Module I นี้ไป

                ผู้เรียนจะได้รู้จัก การบริหารงานสมัยใหม่ ที่เป็นแบบ

  • Mul tiple bottom lines   ที่ไม่ใช่มีแต่ เงินเท่านั้น
  • เข้าใจให้ได้ว่าเรากำลังเล่นเรื่อง Soft side management   อย่าเอา Hard side management มาปนจนเละเทะไปหมด    เรากำลังพัฒนาวัฒนธรรม (Cultures) นะ    ไม่ใช่ สร้างระบบ   อย่าคิดแบบ ISO  อย่าคิดแบบเอาเปรียบคนอื่น  ฯลฯ
  • แนวคิดแบบ Newtonian และ แนวคิดแบบ Bohmian  
  • แนวคิดของ Peter Senge และ คณะ   
  • แนวคิดของกลุ่ม Dave Snowden   และ แนวคิดอื่นๆ ด้านการเรียนรู้     
  • รู้จัก วงจรเรียนรู้ของ Dr Nonaka
  • ศาสตร์ในการเรียนรู้     การเรียนการสอนแบบธรรมชาติ  
  • ความสำคัญของการสร้างบรรยากาศ ที่เอื้อต่อการเรียนรู้           
  • การประเมินผลแบบดูพฤติกรรม    เพราะ นี่คือ การพัฒนาวัฒนธรรม  ไม่ใช่ ระบบ 
  • ความสำคัญของกระบวนการ   การให้ผู้เรียนได้ผ่านกระบวนการ
  • ความแตกต่างของ output  กับ outcome
  •   โหมด (Mode) ต่างๆของการทำงาน  เช่น โหมดเรียนรู้  โหมดรบ  โหมดพักผ่อน  ฯลฯ
  •  ฯลฯ   

                การฝึกใน Module นี้    ก็ใช้การเล่นเกม  การล้อมวงคุยกัน  และ ที่ สำคัญ คือ ดู ครูสมพรสอนลิง   เป็นหนังที่  ทุกคนดูได้ แม้นจะดูเกิน  40 รอบก็ยังได้อะไรใหม่ๆเสมอ ไม่น่าเชื่อ !!!

            ผู้เรียนจะได้เห็น ภาพ (Slides) การพัฒนาในชุมชน  เช่น   ที่มูลนิธิข้าวขวัญ    มหาชีวาลัยอิสาน   แพรกหนามแดง  บ้านจำรุง  แหลมรุ่งเรือง  ดรุณสิกขาลัย   รุ่งอรุณ   วัดป่าธรรมอุทยาน   ฯลฯ  และ   ทำกิจกรรมเพื่อให้ เชื่อมโยงเข้ากับ  การพัฒนาองค์กร (Organization development) ของผู้เรียนเอง  

                พวกเขา หลายคน เข็มขัดสั้น    คาดไม่ถึงว่า  ชุมชนมีอะไรดีๆ ที่ คนในบริษัทไม่มีเยอะเลย   เช่น  ความรัก  ความอบอุ่น   ความสามัคคี   การแบ่งปัน  ฯลฯ    หลายคนเริ่มเห็น ความวิปริต ในการบริหารองค์กรขององค์กรต่างๆ                    ในช่วง Module 1 นี้   โดยทั่วไป จะค่อนข้างเป็น Class room training อยู่บ้าง  เพราะ ผู้เรียนเพิ่งมาจาก ระบบการศึกษาแบบ Newtonian  ยังยึด Format เดิมๆ   ยังชอบให้ผู้สอนป้อน   ติดนิสัยเสพนิยม เคยตัว    ชอบจดไม่ชอบคิด   หลายคนยังมองวิทยากรเป็น ผู้รับเหมา ที่ตนเองโขกสับได้       หลายคนปิดใจ    จะฟังเฉพาะข้อมูลที่ทำให้ ความเชื่อของตนเองดูดี ขึ้นเท่านั้น   ฯลฯ

                ผู้สอน ต้องใจเย็นๆ   ใน Module 1  นี้  พวกเขา จะ งงๆ   เพราะ กำลังปรับตัว   บางคนต่อต้าน  บางคนช็อค  บางคนเริ่มคล้อยตาม   บางคนสับสนกับชีวิต  ฯลฯ  ผู้สอนต้อง เข้าใจว่า  มันเป็นเช่นนั้นเอง ครับ    

ช่วงแรกๆนี้  ผมโดนด่า    ทั้งตรงๆ และ แอบด่าในใจ   แต่  ก็ไม่ต้องไปใส่ใจ      เราก็จับเขาเข้ากระบวนการ เช่น  สุนทรียสนทนา   ทำ world café    ทำ AAR   เล่นละคร   ฯลฯ   เอา มือที่สาม  คือ ตัวละคร ใน VCD  มาสอนแทนเรา  เช่น  ดร สุเมธ    ครูบา ฯ   พี่เดชา   ครูสมพร   ดร อาจอง   พี่ปัญญา  คุณสมหมาย  ปู่เย็น   ฯลฯ   (ต้องขอกราบขอบคุณทุกท่านไว้ ณ ที่นี้ด้วย)      

                คำคมที่ผมต้อง สอดแทรกอยู่เสมอๆ เช่น  

·        วิทยากรยังไม่มา

·        ใคร คือ วิทยากร

·        ความเห็นไม่ตรงกัน  การทดลองย่อมเกิดขึ้น

·        อย่ามาเชื่อผม  

·         ทำไปเถอะ  …. ผิดอยู่ดี

·         เกิดมาทำไม

·        ฯลฯ

Module 1  นี้   ประเมินผลอะไรไม่ได้มากนัก  เพราะ  เป็นการ ต้อนเข้า กระบวนการ     พวกบ้า  KPI  อย่าเพิ่ง มาวัดอะไรแถวนี้   ถอยไปก่อน

            ในช่วงนี้  จะโดนแรงเสียดทาน จาก เจ้านาย ที่ ไม่เข้าใจ ศาสตร์และศิลป์ของ องค์กรเรียนรู้   ดังนั้น ควรจับเจ้านายมาฝึกก่อน  

                เจ้านายส่วนใหญ่ ฉลาด แต่ คราวนี้ เข็มขัดสั้น ครับ  เพราะ การบริหารสมัยใหม่ พลิกโฉม แบบหน้ามือเราเป็นหลังมือคนอื่นเลยทีเดียว    เจ้านายเราจึง ฉลาดแต่ ไม่เฉลียว   เมื่อเราเข้าใจเช่นนี้  ก็จงอย่าด่าเจ้านาย อย่าคิดอกุศลกับเจ้านาย    ฯลฯ  มันก็เป็นเช่นนี้เอง    เราเป็น Fa  เราก็ต้อง จัดการเจ้านายแบบ เนียน นุ่ม ลึก    เราทำเพื่อองค์กร เพื่อนายนั่นแหละ   มันเป็นกรรมของเราด้วย 

                นายใหญ่  ระดับนโยบาย  มักจะเข้าใจอะไรดี  (ระดับนโยบาย = อยากได้ แต่ ไม่เคยทำ)  ที่ปวดหัวมักจะเป็นนายระดับรองๆ ระดับปฏิบัติการลงมาครับ    นายพวกนี้  อยู่ โหมด รบ มาตลอด   จู่ๆ จะให้ท่านมาเข้าใจ โหมด เรียนรู้ มันไม่ง่ายเลยนะครับ    พวกท่านจะบอกว่า   ไม่มีเวลา     ท่านเหล่านี้มักจะ "ปิดใจ"   และ ส่วนใหญ่    มักจะ Play safe 

                พวกเขา  จะกลัว ตำหนิ ของตนเองถูกเปิดเผย    กลัวคนรู้ความ เปราะบาง ในใจตน   กลัวเสียฟอร์ม   กลัวเสียหน้า    แบกความโลภ โกรธ  หลงมาเต็มตัว  สามารถ ถีบเพื่อน  ขายนาย ฆ่าลูกน้อง ลืมเมีย ฯลฯ ได้ทุกเมื่อ

ถาม    Module นี้   ใช้เวลา กี่วัน

ตอบ     ตอบยากครับ    เพราะ ขึ้นอยู่กับ ว่าเอาคนแบบไหนมาเรียน   ถ้าเป็นพวกอัตตามากๆ   มีความหนืดในการเปลี่ยนแปลงสูง    อาจจะต้องมี   Module ศูนย์ ก่อน     รองพื้นก่อน    

คนที่จะมาจัดอบรมต้องดูพฤติกรรม เจ้านาย ทั้งหลาย  ว่าท่านเอาจริง หรือ บ้าตามแฟชั่น หรือ โดนใบสั่ง

                สันดานนายหลายท่าน จะเอาตัวรอด  จัดอบรมไปงั้นๆ    พวกเขายังฉลาดแบบศรีธนชัยกันอีกมาก

                บางท่าน  เข้าใจผิด  คิดแบบหัวสี่เหลี่ยมว่า  การได้ เข้าฟังบรรยาย   นั่งฟัง นั่งจด แบ่งกลุ่ม  ฯลฯ  คือ การเรียนรู้     ในหัวพวกท่าน ยังเห็น ผู้เรียนเป็นวัตถุดิบ  วิ่งเข้ากระบวนการอบ  ตั้งเวลาไว้   เสร็จ ออกมา สุก กินได้เลย     ก็เพราะ ยังไม่รู้จัก  วงจรเรียนรู้    เราคนจัด  ก็ต้อง เมตตาเจ้านาย  ด้วยการ  แหย่ๆ  แอบๆ  คุยแลลแย็บๆ  แกล้งเอา VCD  เอาเทป   หรือ หาเพื่อนของนายที่เข้าใจแล้ว  ไปคุย ฯลฯ   อย่าลืมนายพวกนี้อัตตาสูง   จะเสียฟอร์มไม่ได้   เราก็ต้องฝึก เทคนิค TL   ให้มากๆไว้    

ถาม    จัดคนเรียน ผสมกัน นายกับลูกน้อง  หรือ แยกกัน

ตอบ    ผมชอบให้แยกกันนะ   เพราะ บางที  มีอะไรหลายๆอย่าง ที่ผม จะสอนนาย แล้ว นายหน้าแตกได้    ผมไม่อยากให้ลูกน้องมาเห็นสภาพนั้น

ถาม   อาจารย์ เอา ความชั่วพวกเขามาแฉ ทำไมล่ะ  

ตอบ   คงไม่ได้ ระบุว่าเป็นใครนะ    ผมก็ว่าไปตาม วิชาการ  แต่ พวกคนเข้าเรียนเขารู้กันเอง   บางทีผมไม่รู้ด้วยซ้ำว่า ตัวอย่างนายแย่ๆ นายโหดๆนั้น  ไปโดนท่านที่นั่งฟังอยู่  แต่  คนในห้องรู้กันหมด    ท่านนั้นก็ ปูนร้อนท้อง ออกอาการมาเลยก็มี   ผมก็เสียใจนะ  และต้องขอโทษด้วย

                หลายเรื่องที่สอน  มัน โดน อย่างแรงครับ   

                อย่าลืมนะว่า เรากำลังเล่นกับ พฤติกรรมของคน    สันดานของคน    ปัญหาต่างๆในองค์กร  ในสังคม ก็มาจาก สันดานที่ไม่ดี    และ  คนไม่ดีมีมากกว่าคนดีนะ

ถาม    อาจารย์เลือก ผู้เรียนด้วยหรือเปล่า  

ตอบ   ใช่    ผมไม่ค่อยจะรับงานสอนที่ไหนง่ายๆ   เพราะ หากเจ้านาย  ไม่เข้าใจ สไตล์การสอนของผม   จะเกิดปัญหาทันที   นายส่วนใหญ่  อยากได้ความสำเร็จแบบบะหมี่สำเร็จรูป  ฉีกซองเติมน้ำร้อนกินได้เลย  แล้ว ไปเชิญผม หรือ ไป จิกผมมาสอนแบบนี้    ผมก็ไม่ไปสอนให้ครับ

                   อยากให้มาเจอผม ในการบรรยายเรื่องธรรมะก่อน     ไปปฏิบัติธรรมด้วยกันก่อน   ปรับสันดานตนเองก่อน  พัฒนาแนวคิดผู้บริหารก่อน   พวกเขาตั้งใจทำ  เข้าใจเรื่องที่จะทำหรือยัง

ถ้า  เจ้านายยังงกๆเค็มๆอย่าเพิ่งมาเชิญผมไปสอนนะครับ

พวกครู มักติดนิสัย เอาผมไปสอนศีลธรรม  สอนธรรมะลูกศิษย์   ผมก็จะปฏิเสธ   เพราะ ตัวครูนั้นแหละ   เข้าใจธรรมะดีพอหรือยัง      ครูต้องฝึกตนเองก่อนครับ

พลังงานในการจัดการ บัวบางเหล่านั้น ใช้เยอะมากๆ  สู้ไปช่วยบัวปริ่มน้ำก่อนดีกว่า  จะได้มี ภาคี มาช่วยกันจัดการบัวในน้ำได้ต่อไป

ถาม   ข้าม Module 1  นี้  ไปได้ใหม่  เพราะ บางคนไม่ว่าง  บางคนบอกอ่านมามากแล้ว  ขอไป Module 2 เลยได้ไหม

ตอบ     ไม่ได้ครับ  เพราะ  ประเด็นไม่ได้อยู่ที่อ่านเองแล้วจะเข้าใจ     การที่ได้มาเรียนร่วมกัน  จะได้บรรยากาศ (Atmosphere)   ได้การเรียนรู้เป็นทีม  ได้ พลังของทีม   เป็นอะไรที่ต้องผ่านกระบวนการ   จะโดดข้ามไปรอปลายกระบวนการไม่ได้ 

ถาม   วัดผลการเรียนอย่างไร  เจ้านายชอบถาม

ตอบ   ถ้าเจ้านายถามคำถามแบบนี้   ผมก็ไม่ไปสอนครับ     แสดงว่า  ท่านยังไม่เข้าใจเรื่องการบริหารสมัยใหม่  ที่รักษาสมดุลย  Soft side and hard side     

                เรื่องแนว soft side นี้   ไม่ง่ายนะครับ  ผมใช้เวลา ไม่กี่เดือน ก็เข้าใจเรื่อง Hard side management แล้ว    แต่  พอมาจับเรื่อง LO & KM  ก็ต้องยอมรับว่า  ยังไม่เก่งเลย    ไม่รู้เข้าใจได้ถึงครึ่งหรือยัง

                คนจัด ควรให้เจ้านายเข้าใจก่อน  พาท่านไปดูงาน  ไปเจอเพื่อนที่เข้าใจแล้ว  หาหนังสือดีๆแนวนี้ให้ท่านได้อ่าน  

                เจ้านาย ที่ไม่เข้าใจ ไม่ศรัทธา สร้างภาพ จัดฉาก  บ้ารางวัล   เห่อเครื่องมือบริหารใหม่ ฯลฯ  จะทำลาย LO & KM ย่อยยับ     และ เมื่อย่อยยับไปแล้ว  ก็ยากที่จะฟื้นกลับมาดีได้ง่ายๆ   

                การวัดผล อย่าเพิ่งไปทำเลย  เพราะ  เขาประเมินจากพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปครับ   ใช้การสัมภาษณ์   การแอบดู    การสนทนากัน ฯลฯ

                อุปมากับการเลี้ยงลูก  เราประเมิน ไม่ได้ว่าเขาเป็นอย่างไร   นอกจากว่า เราจะสนิทกับเขา   พูดคุยกับเขา   ดูนิสัย แนวคิด ของเขา ฯลฯ   คุยกับคนรอบข้างเขา

                ถ้าเจ้านายอยากจะประเมินลูกน้อง  ก็ลองถามตนเองว่า   ท่าน (เจ้านาย) สนิทลูกน้องแค่ไหน? ”      หรือ จะคบกันแค่ เอาเงินไป เอางานมา   ตามแบบงกๆ เค็มๆ ที่ท่านถนัด                   

                  

               

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Living company



ความเห็น (5)

เขียนเมื่อ 
  • มาร่วมเรียนรู้  ครับอาจารย์ 
  • ระบบการศึกษา  ปัจจุบัน เห็นกงจักรเป็นดอกบัว   หลายเรื่อง  ลูกหลานไทยจึงมีพฤติกรรมแปลกๆอย่างที่เห็นในทุกวันนี้ 
  • อาจารย์มีตารางมาที่อีสาน  ผมจะขอเข้าร่วมเรียนรู้  ด้วยครับ 
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณครับอาจารย์
   บันทึกนี้ทำเอาผมต้องทำ Deep Reading อีกแล้ว  อ่านจบพบความจริง กระจ่างแจ้งครับ  ว่าปัญหาใหญ่จริงๆของระบบการศึกษา  การพัฒนาคนนั้น คือการไม่เข้าใจความหมายของการศึกษา และ การเรียนรู้ ที่ถูกต้อง จึงได้ยินคนพูด รู้แล้ว ๆ อยู่เต็มบ้านเต็มเมือง แต่แก้ปัญหาอะไรไม่ได้สักที .. ก็มัวแต่รู้จด  รู้จำ รู้นกแก้ว นกขุนทองกันไม่หยุดหย่อนนั่นแหละครับ  การเรียน การสอน การสอบ ที่ทำๆกันอยู่ พิสูจน์ชัดว่ายังอยู่ในวังวนดังกล่าวครับ

เขียนเมื่อ 

การเรียนรู้มีได้หลายทาง สิ่งที่สำคัญเมื่อรับรู้จากทางเหล่านั้นแล้ว ลงมือลองปฏิบัติหรือยังในการที่จะเรียนรู้เรื่องเหล่านั้น

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ อาจารย์

 

  • ขอบพระคุณอาจารย์ที่มาสรุปให้เห็นภาพที่ชัดเจนและเข้าใจที่ไป ที่มา
  • สำหรับตัวเองแล้ว เรื่องจดนี่ ยังต้องทำค่ะ เพราะเป็นคนสมองไม่ดี จำอะไรไม่ค่อยได้ คิดตามไม่ค่อยทัน รับอะไรมาแล้วต้องกลับมาย่อยด้วยตนเอง ไม่สามารถประจักษ์ได้ในทันที่ค่ะ
อัจฉรา เชาวะวณิช
IP: xxx.121.106.239
เขียนเมื่อ 

อ่านของอาจารย์ทำให้เข้าใจมากขึ้นค่ะ   เป็นเจ้านายที่อยากเป็นแบบที่อาจารย์พูดถึงมากๆแต่จากประสบการณ์ผู้บริหารระดับรองๆลงมาก็สำคัญเพราะบางคนจะคิดต่างจากเรา

ในระบบราชการ ถ้าเราเอาออกก็ไม่ได้ ทำให้ทำงานยากเหมือนกันค่ะ  

 ที่ท่องไว้คือไม่ท้อแท้และทำเท่าที่ทำได้ค่ะ  

ขอบคุณที่ทำให้สว่างขึ้นมากค่ะ