สมาชิก
แลกเปลี่ยน

นาฏศิลป์พื้นเมือง

ศิลปะการแสดงของท้องถิ่น

เรื่อง นาฏศิลป์พื้นเมือง

 

นาฏศิลป์ หมายถึง ศิลปะการแสดงประกอบดนตรี เช่น ฟ้อน รำ ระบำ โขน แต่ละท้องถิ่นจะมีชื่อเรียก และมีลีลาท่าการแสดงที่แตกต่างกันไป สาเหตุหลักมาจากภูมิอากาศ ภูมิประเทศของแต่ละท้องถิ่น ความเชื่อ ศาสนา ภาษา นิสัยใจคอของผู้คน ชีวิตความเป็นอยู่ แต่ละภาคมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

 

ภาคเหนือ

ภาคนี้มีการแสดงหรือการร่ายรำที่มีจังหวะเร็วท่าหยาบนุ่มนวล เพราะมีอากาศเย็นสบาย ทำให้จิตใจของผู้คนมีความนุ่มนวล อ่อนโยน ภาษาพูดก็นุ่มนวลไปด้วย เพลงมีความไพเราะ อ่อนหวาน ผู้คนไม่ต้องรีบร้อนในการทำมาหากิน สิ่งต่างๆ เหล่านั้นมีอิทธิพลต่อการแสดงนาฏศิลป์ของภาคเหนือ

นาฏศิลป์ของภาคเหนือ เช่น ฟ้อนเทียน ฟ้อนเล็บ ฟ้อนมาลัย ฟ้อนชมเดือน ฟ้อนดาบ ฟ้อนเชิง

(ฟ้อนเจิง) ตีกลองสะบัดไชย ซอ ค่าว นอกจากนี้ นาฏศิลป์ของภาคเหนือยังได้รับอิทธิพลจากประเทศใกล้เคียง ได้แก่ พม่า ลาว จีน และวัฒนธรรมของชนกลุ่มน้อย เช่น ไทยใหญ่ เงี้ยว ชาวไทยภูเขา ยอง เป็นต้น

ดังนั้น นาฏศิลป์พื้นเมืองของภาคเหนือนอกจากมีของที่เป็น "คนเมือง" แท้ๆ แล้วยังมีนาฏศิลป์ที่ผสมกลมกลืนกับชนชาติต่างๆ และของชนเผ่าต่างๆ อีกหลายอย่าง เช่น อิทธิพลจากพม่า เช่น ฟ้อนม่านมงคล ฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตา นาฏศิลป์ของชนเผ่าต่างๆ เช่น ฟ้อนนก (กิงกาหล่า - ไทยใหญ่) ฟ้อนเงี้ยว (เงี้ยว)

ระบำเก็บใบชา(ชาวไทยภูเขา)

 

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ภาคนี้โดยทั่วไปมักเรียกว่าภาคอีสาน ภาคอีสาน ภูมิประเทศภาคอีสานเป็นที่ราบสูง ค่อนข้างแห้งแล้งเพราะพื้นดินไม่เก็บน้ำ ฤดูแล้งจะกันดาร ฤดูฝนน้ำจะท่วม แต่ชาวอีสานก็มีอาชีพทำไร่ทำนา และเป็นคนรักสนุก  และขยัน อดทน คนอีสานมักไปขายแรงงานในท้องที่ภาคกลางหรือภาคใต้ เพลงพื้นเมืองอีสานจึงมักบรรยายความทุกข์ ความยากจน ความเหงา ที่ต้องจากบ้านมาไกล ดนตรีพื้นเมืองแต่ละชิ้นเอื้อต่อการเล่นเดี่ยว การจะบรรเลงร่วมกันเป็นวงจึงต้องทำการปรับหรือตั้งเสียงเครื่องดนตรีใหม่เพื่อให้ได้ระดับเสียงที่เข้ากันได้ทุกครั้ง แต่อย่างไรก็ตาม คนอีสานก็พยายามหาความบันเทิงในทุกโอกาส เพื่อผ่อนคลายความไม่สบายใจหรือสภาพความทุกข์ยากอันเนื่องจากสภาพธรรมชาติ

เครื่องดนตรีพื้นเมืองอีสาน เช่น พิณ แคน โหวด โปงลาง หืน ซอ  ปี่ไม้ซาง กลองตุ้ม กลองยาว

เป็นต้น ทำนองเพลงพื้นเมืองอีสานมีทั้งทำนองที่เศร้าสร้อย และสนุกสนาน เพลงที่มีจังหวะเร็วนั้นถึงจะสนุกสนานอย่างไรก็ยังคงเจือความทุกข์ยากลำบากในบทเพลงอยู่เสมอ ทำนองเพลงหรือทำนองดนตรีเรียกว่า "ลาย" เช่น ลายแม่ฮ้างกล่อมลูก  ลายนกไส่บินข้ามท่ง  ลายลมพัดพร้าว  ลายน้ำโตนตาด  เป็นต้น

การขับร้องเรียกว่า "ลำ" ผู้ที่มีความชำนาญในการลำเรียกว่า "หมอลำ" ลำมีหลายประเภท เช่น ลำกลอน

ลำเพลิน ลำเรื่องต่อกลอน ลำผญา (ผะหยา) ลำเต้ย เป็นต้น ส่วนบทเพลงหรือลายบรรเลงก็มาจากภูมิปัญญาชาวที่มีความเชี่ยวชาญทางด้านดนตรีโปงลาง เช่นอาจารย์ทรงศักดิ์ ปทุมสิน ซึ้งเป็นผู้เชี่ยวทางด้านโหวด และอาจารย์ทองคำ ไทยกล้า เป็นผู้เชี่ยวชาญทางด้านแคน

 

ภาคใต้

ภาคใต้ เป็นดินแดนที่ติดทะเลทั้งฝั่งตะวันตก และตะวันออก ทางด้านใต้ติดกับมลายู ทำให้รับวัฒนธรรมของมลายูมาบ้าง ขนบประเพณีวัฒนธรรม และบุคลิกบางอย่างคล้ายคลึงกัน คือ พูดเร็ว อุปนิสัยว่องไว ตัดสินใจ รวดเร็ว เด็ดขาด การแต่งกาย การแสดง เพลง และดนตรีคล้ายคลึงกันมาก นาฏศิลป์ของชาวไทยภาคใต้ เช่น มโนราห์ ลิเกป่า ลิเกฮูลู หน้งตะลุง รองเง็ง เพลงบอก ตารีกีปัส ระบำร่อนแร่

ระบำกรีดยาง รำซัดชาตรี  รำมโนราห์บูชายัญ มาลีสี่ถิ่นไทย เป็นต้น

 

ภาคกลาง

ภาคกลางได้ชื่อว่าอู่ข้าวอู่น้ำของไทย มีภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่ม มีแม่น้ำหลายสาย เหมาะแก่การกสิกรรม ทำนา ทำสวน ผู้คนมีความเป็นอยู่ที่สุขสบาย จึงมีเวลาที่จะคิดประดิษฐ์หรือสร้างสรรค์สิ่งที่สวยงามได้มาก และมีการเล่นรื่นเริงในโอกาสต่างๆ มากมาย ทั้งตามฤดูกาล ตามเทศกาล และตามโอกาสที่มีงานรื่นเริง ภาคกลางเป็นที่รวมของศิลปวัฒนธรรม การแสดงจึงมีการถ่ายทอดสืบต่อกัน และพัฒนาดัดแปลงขึ้นเรื่อยๆ จนบางอย่างกลายเป็นการแสดงนาฏศิลป์แบบฉบับไปก็มี เช่น รำวง และเนื่องจากเป็นที่รวมของศิลปะนี้เอง ทำให้คนภาคกลางรับการแสดงของท้องถิ่นใกล้เคียงเข้าไว้หมด แล้วปรุงแต่งตามเอกลักษณ์ของภาคกลาง คือการร่ายรำที่ใช้มือ แขน และลำตัว

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า
· คำสำคัญ: การละเล่นพื้นเมือง นาฏศิลป์ นาฏศิลป์พื้นเมือง รำไทย การแสดงพื้นเมือง รำพื้นเมือง รำสี่ภาค 
· หมายเลขบันทึก: 286919 · เขียน:  
· ความเห็น:
9
 · อ่าน: แสดง
· สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน
แจ้งลบ
แจ้งลบ
IP: xxx.173.180.9
เขียนเมื่อ Sun Aug 30 2009 15:03:06 GMT+0700 (ICT)

ท้สสาว้ส

IP: xxx.53.1.231
เขียนเมื่อ Thu Sep 03 2009 09:21:06 GMT+0700 (ICT)

เก่งมากครับ

องค์หญิงฝ้าย
เขียนเมื่อ Mon Oct 19 2009 21:41:16 GMT+0700 (ICT)

ขอบคุณทุกคำชมนะค่ะ จะนำข้อมูลมาเพิ่มในเรื่องนาฏศิลป์ต่อไปค่ะ

คนกินข้าวได้
IP: xxx.47.90.195
เขียนเมื่อ Wed Nov 04 2009 13:35:51 GMT+0700 (ICT)

สนุกจังเลย

หนิง
IP: xxx.53.68.253
เขียนเมื่อ Tue Nov 24 2009 11:30:48 GMT+0700 (ICT)

ฝ้ายค่ะ หนิงอยากได้เพลง ฟ้อนชมเดือนอ่า

หายากจังเลบค่ะ

หาให้ เค้ามั้งน้า

อิอิอิ จุฟฟฟ

Matoy
IP: xxx.31.60.51
เขียนเมื่อ Wed Feb 17 2010 20:32:22 GMT+0700 (ICT)

นึกว่าใครเพื่อนเรานี่เอง...เก่งจังเลย^_^

ฝ้าย
IP: xxx.173.211.191
เขียนเมื่อ Tue Feb 23 2010 16:41:07 GMT+0700 (ICT)

เก่งมากค่ะ

IP: xxx.144.180.65
เขียนเมื่อ Mon Mar 01 2010 14:44:53 GMT+0700 (ICT)

ขอบคุณ

IP: xxx.93.152.185
เขียนเมื่อ Sat Dec 18 2010 16:01:43 GMT+0700 (ICT)

อยากได้ไฟล์เพลง ฟ้อนชมเดือนเหมือนกันค่ะ จะเอาไปให้คุณครูที่โรงเรียนฝึกนักเรียนฟ้อน

แต่ติดที่ไม่มีเพลง ขอความกรุณาด้วยนะคะ ด่วนค่ะ

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
ใส่รูปหรือไฟล์