บือบ้าน : ภูมิปัญญาการปลุกผีเฝ้าบ้าน(1)

 ือบ้านจึงเป็นมากกว่าหลักแก่นของหมู่บ้าน แต่เป็นการสร้างกุศโลบายเพื่อสร้างความสุขสงบมาสู่ชุมชนได้เป็นอย่างดี 

 

                บือบ้าน  คำนี้คงไม่คุ้นหูมากนัก  แม้แต่คนอีสานที่เป็นเจ้าของคำก็คงไม่คุ้นหรือบางคนก็ลืมไปเสียเลยว่ามีคำนี้อยู่ในสาระบบภาษาอีสาน   เหตุที่มาที่จะเล่าเรื่อง บือบ้านให้ทุกท่านฟังเพราะเป็นจังหวะเหมาะที่หมู่บ้านที่ผมอาศัยอยู่(บ้านป่าบาก  ต.ขอนแก่น  อ.เมือง  จ.ร้อยเอ็ด)ได้ร่วมกันสร้างศาลาประชาคมและมีการจัดสร้าง บือบ้าน  วันที่ผมไปดูสถานที่ทำบือบ้านนั้นได้สนทนาถึงทิศทางการวางกับผู้ใหญ่บ้านเผอิญมีข้าราชการท่านหนึ่ง(ซี9)  ลูกหลานชาวบ้านป่าบากได้เดินมาชมสถานที่เช่นกันและถามผมว่าอะไรคือบือบ้าน?  คำถามนี้ชวนให้ผมสังเวชใจอย่างยิ่ง  เพราะท่านนั้นเป็นผู้สูงอายุมากกว่าผมน่าจะเข้าใจ  ด้วยควาสะเทือนใจอย่างแรงจึงอยากอธิบายให้ท่านทั้งหลายฟังเสียเลย

                บือบ้าน คำนี้กร่อนมาจาก สายบือ(สะดือ)  หมายถึง บริเวณกึ่งกลางของหมู่บ้าน  ชาวอีสานจะสร้างศาลากลางบ้าน(ศาลาประชาคม)   และมีการฝังหลักบ้านที่เรียกกันว่า บือบ้าน  ธรรมเนียมการฝังหลักบ้านก็เช่นเดียวกับการฝังหลักเมือง  คือ การสร้างสัญลักษณ์อันเชื่อนกันว่าเป็นที่สถิตของผีผู้มีอำนาจเพื่อให้ปกป้องคุ้มครองชาวบ้าน  ทุกปีชาวบ้านจะมีการจัดประเพณีบูชาบือบ้านเพื่อความสงบสุขของชาวบ้าน

                ความสำคัญของบือบ้านนั้นใช้เพียงเป็นที่ยึดเหนี่ยวทางใจของชาวบ้าน  หากแต่เป็นการสร้างสัญลักษณ์เพื่อควบคุมพฤติกรรมของคนในสังคมนั้น ๆ กล่าวคือ  เมื่อจะเดินทางไปที่ใดก็ต้องมากราบลาเพื่อขอพรอันเป็นการเสริมกำลังใจ  หรือเมื่อใครเดินทางผ่านบือบ้านต้องหยุดกระทำการคารวะก่อนและยังควบคุมพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมโดยอิงว่าหากทำแล้วผีหลักบ้านบือบ้านจะทำร้ายให้ถึงแก่ความตายได้ 

                ดังนั้นบือบ้านจึงเป็นมากกว่าหลักแก่นของหมู่บ้าน  แต่เป็นการสร้างกุศโลบายเพื่อสร้างความสุขสงบมาสู่ชุมชนได้เป็นอย่างดี

 

 

ปล. ขั้นตอนการฝังหลักบือบ้านจะกล่าวในโอกาสต่อไป(ตอนนี้เขายังไม่ทำพิธีกันเลย)พร้อมกับภาพวันงานจะนำเสนอให้ชมด้วยครับ

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

 คำสำคัญ: อีสานมิวเซียม 
 หมายเลขบันทึก: 230527
 เขียน:  
 ความเห็น:  อ่าน: คลิก 
 สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ
 แจ้งลบ
 
 แจ้งลบ

ความเห็น

โบว์
IP: xxx.121.60.20
เขียนเมื่อ Sun Nov 29 2009 18:27:39 GMT+0700 (ICT)

ขอสอบถามเรื่องบือบ้านหน่อยนะคะ

ตอนนี้สนใจทำวิใจเรื่องดังกล่าวนี้อยู่น่ะ

ในแง่มุมเรื่องการพัฒนาเป็นเสาหลักเมือง

ไม่ทราบว่า ข้อมูลเรื่องบือบ้านพอจะหาได้จากแหล่งไหนบ้างคะ

มีข้อมูลที่ถูกตีพิมพ์ไว้บ้างรึป่าว

รบกวนด้วยค่ะ ขอบคุณล่วงหน้า^^

พิมล มองจันทร์
เขียนเมื่อ Tue Dec 01 2009 14:29:26 GMT+0700 (ICT)

เรียนคุณ โบว์ [IP: 124.121.60.20] ลองศึกษาจากเอกสารของ รศ.วิโรฒ ศรีสุโร ของ รศ.ศรีศักดิ์ วัลลิโภดม หรือการพัฒนาความเชื่อจากพราหมณ์สู่ปัจจุบันคือการกลายของศิวลึงค์เป็นเสาหลักบ้านหลักเมืองนะครับ

โบว์
IP: xxx.121.58.206
เขียนเมื่อ Wed Dec 02 2009 20:52:49 GMT+0700 (ICT)

ขอบคุณมากค่ะสำหรับข้อมูล^^

 อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
 ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็นเพิ่มความเห็น
 ใส่รูปหรือไฟล์
 
บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า