สมาชิก
แลกเปลี่ยน
 

ขันติ/โสรัจจะ

ขันติ  แปลว่า  ความอดทน  เป็นลักษณะของผู้ที่มีน้ำใจเข้มแข็ง  หนักแน่น  เป็นสมบัติของนักรบ  เหมือนช้างที่ออกสู่สงครามจะต้องเป็นช้างที่อดทนต่อภัยอันตรายจากข้าศึก  ความอดทนเป็นคุณสมบัติของนักปกครองด้วย  เป็นมงคลเหตุแห่งความเจริญด้วย
ฯลฯ


ความอดทนในที่นี้  หมายเอาความอดทนในฝ่ายดีฝ่ายเดียว  ซึ่งเป็นทั้งฝ่ายโลกและฝ่ายธรรม  ว่าโดยประเภทมี  ๓  คือ

๑.  อดทนต่อความลำบากตรากตรำ  เช่นทนหนาว  ทนร้อน  ทนต่อคำสั่งสอน  ทนในการศึกษาเล่าเรียน  และทนในการประกอบการงานอาชีพด้วยความซื่อสัตย์สุจริต
๒.  อดทนต่อทุกขเวทนา  เช่นเมื่อเวลาเกิดอาพาธภายใน  หรือกายเป็นบาดแผลเป็นต้น  ไม่แสดงอาการทุรนทุรายวุ่นวายจนเกินกว่าเหตุไป
๓.  อดทนต่อความเจ็บใจ  เช่นในคราวที่ประสบอนิฏฐารมณ์  มีคำด่าว่า   คำสาปแช่งของผู้อื่น  เป็นต้น
ฯลฯ


โสรัจจะ  แปลว่า  ความเสงี่ยม  ได้แก่การรู้จักทำจิตให้แช่มชื่นผ่องใสเบิกบาน  มีกายวาจาสงบเสงี่ยมเรียบร้อย  เพราะเมื่ออดทนได้แล้วก็ไม่แสดงกิริยากายวาจาให้ผิดปกติ  คนที่ถูกหมิ่นประมาทให้ได้รับความเจ็บใจ  ไม่แสดงการโต้ตอบเพราะอดทนได้  แต่ยังแสดงอาการผิดปกติ  เช่น  หน้าบูดบึ้ง  เมื่อเกิดความโกรธขึ้น  หรือครวญครางเมื่อทุกขเวทนาครอบงำเป็นต้น  เพราะยังขาดธรรมะคือ  โสรัจจะ  แต่สำหรับผู้มีขันติ  อดทนต่อความเจ็บใจได้แล้วยังรู้จักทำใจให้สงบแช่มชื่นอีกด้วย  ธรรมข้อนี้ย่อมเข้าสนับสนุนขันติให้สูงเด่นขึ้น
พระเทพวิสุทธิญาณ  (อุบล  นันทโก  ป.ธ.  ๙)  อธิบายธรรมวิภาคฯ  อ้างแล้ว  หน้า  ๘  -  ๑๐

นางสุวรรณมัจฉาหรือนางเงือกสูญเสียพ่อแม่  สูญเสียพระอภัยมณี  และยังต้องพลัดพรากกับสุดสาครโดยไม่มีความหวังว่าจะได้กลับไปพบกันอีก  ความทุกข์  ความว้าเหว่ใจอันหนักหน่วงเช่นนี้  หากเป็นคนที่ไม่มีขันติ  โสรัจจะแล้ว  ก็ยากที่ดำรงชีวิตให้เป็นปกติอยู่ได้

เมื่อนางเงือกสูญเสียพ่อ  -  แม่

 ฝ่ายเงือกน้ำฟังยักษ์ตระหนักแน่    
ลงกลิ้งเกลือกเสือกกายเพียงวายปราณ
น้องจะไปเป็นเหยื่อผีเสื้อน้ำ        
ด้วยแม่พ่อก็เข้าไปอยู่ในครรภ์
ว่าพ่อแม่ม้วยมุดสุดสงสาร
ชลีลาญลาองค์พระทรงธรรม์
จะได้กล้ำกลืนข้าให้อาสัญ
ได้พบกันตามประสาชีวาวายฯ

พระอภัยมณีของสุนทรภู่  เล่ม  ๑  อ้างแล้ว  หน้า  ๑๒๓

นางเงือกคลอดสุดสาคร

จะกล่าวถึงเงือกน้อยกลอยสวาท    
อยู่วนวังหลังเกาะแก้วพิสดาร        
ให้เจ็บครรภ์ปั่นป่วนจวนจะคลอด    
จะแลเหลียวเปลี่ยวใจนัยนา        
โอ้องค์พระอภัยก็ไปลับ            
จะคลอดบุตรสุดใจเมียไม่เคย
ซึ่งรองบาทพระอภัยเมื่อไกลสถาน
ประมาณกาลสิบเดือนไม่เคลื่อนคลา
ระทวยทอดลงกับแท่นที่แผ่นผา
ไม่เห็นหน้าผู้ใดที่ไหนเลย
ไม่เห็นกลับคืนมานิจจาเอ๋ย
ที่ไหนเลยจะตลอดรอดชีวา

 พระอภัยมณีของสุนทรภู่  เล่ม  ๑  อ้างแล้ว  หน้า  ๒๙๐

สุดสาครลานางเงือกไปตามพระบิดา

นางเงือกน้ำกำสรดสลดจิต    
จะทานทัดขัดใจมิให้จร        
นางดูหน้าอาลัยใจจะขาด     
สะอื้นอั้นตันใจอาลัยลาน
สุดจะคิดคับทรวงดวงสมร
สุดสาครของแม่จะแดดาล
ดังฟ้าฟาดทรวงแยกให้แตกฉาน
แสนสงสารโศกาแล้วว่าพลาง

พระอภัยมณีของสุนทรภู่  เล่ม  ๑  อ้างแล้ว  หน้า  ๒๙๗

นางเงือกทำใจให้ชุ่มชื่นแจ่มใสเบิกบานเป็นปรกติได้

  นางรู้ว่าอาจารย์บอกหลานน้อย
ฤาษีช่วยด้วยแล้วเห็นไม่เป็นไร    
พ่อไปปะพระบิดาแล้วอย่ากลับ    
แม้นลูกยาผาสุกสนุกสบาย    
ถ้าเที่ยวไปไม่พบตลบหลัง    
แม่อยู่นี่มิเป็นไรดอกไม่กลัว    
พ่อไปถึงจึงทูลมูลเหตุ        
ว่าชาตินี้มิได้ปะกับพระองค์    
แล้วเงือกน้ำอำนวยอวยสวัสดิ์    
ให้พบปะพระบิดาดังอาลัย  
ที่เศร้าสร้อยสร่างเสื่อมเพราะเลื่อมใส
ค่อยวางใจจึงว่าแม่ก็แก่กาย
จงอยู่กับภูวนาถเหมือนมาดหมาย
ถึงแม่ตายเสียก็ไม่อาลัยตัว
 มาเหมือนสั่งอย่าให้สูญนะทูนหัว
จะฝากตัวดาบสจนปลดปลง
 ให้ทรงเดชทราบความตามประสงค์
 ขอดำรงรองบาททุกชาติไป
อย่าเคืองขัดขุ่นข้องให้ผ่องใส
อรินภัยคลาดแคล้วอย่าแผ้วพานฯ

พระอภัยมณีของสุนทรภู่  เล่ม  ๑  อ้างแล้ว  หน้า  ๒๙๘   

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

บันทึกก่อนนี้
บันทึกใหม่กว่า
· คำสำคัญ: สงคราม นักปกครอง สุนทรภู่ นางเงือก นักรบ ขันติ พระอภัยมณี ทุกขเวทนา พระเทพวิสุทธิญาณ สุดสาคร อนิฏฐารมณ์ โสรัจจะ กลอนสุนทรภู่ กลอนสั้น 
· หมายเลขบันทึก: 102751
· สร้าง:    · อ่าน: แสดง · ดอกไม้:
2
 · ความเห็น:
1
 
· สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ
แจ้งลบ
แจ้งลบ
ท้องฟ้า
IP: xxx.228.95.67
เขียนเมื่อ Tue Apr 19 2011 11:13:03 GMT+0700 (ICT)

ไม่ต้องทนแล้วล่ะ น็อคไปเลย...ฝากน็อค..ให้ด้วย เข้าใจว่าน่าจะเป็นคนเดียวกัน ที่เราควรจะน็อค!!!

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
ไม่อนุญาตให้แสดงความเห็น
{{ kv.current_user.preferred_name }} - เพิ่มความเห็น