เวทนา ๕

เวทนา ๕ คำว่า เวทนา คือธรรมชาติที่ทำหน้าที่เสวยอารมณ์ ซึ่งเกิดขึ้นทางกายบ้าง ทางใจบ้าง เวทนาเป็นขันธ์หนึ่งใน ๕ ขันธ์ เรียกว่า เวทนาขันธ์โดยสภาวะปรมัตถ์เป็นเจตสิกปรมัตถ์ มีดังนี้

๑. สุข หมายถึง ความสุขที่เกิดขึ้นทางกาย เพราะได้กระทบกับอารมณ์ที่ดี เช่น ร่างกายมีความสุขสบาย แข็งแรงปราศจากโรคภัยไข้เจ็บมาเบียดเบียน เสียดแทง มีความกระฉับกระเฉงคล่องแคล่วว่องไว

๒. ทุกข์ หมายถึง ความทุกข์ที่เกิดขึ้นทางกาย เพราะได้กระทบกับอารมณ์ที่ไม่ดี มีการถูกโรคภัยไข้เจ็บเบียดเบียน มีความหิวโหย หรือว่ามีบาดแผลถูกอากาศหนาวจัด ร้อนจัด เป็นต้น เสียดแทง ก็ก่อให้เกิดความทุกข์

๓. โสมนัส หมายถึง ความสุข ความปลื้มใจ ความดีใจ ความชื่นใจความโสมนัสเอิบอิ่มที่เกิดขึ้นทางใจ เพราะได้ประสบกับ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ที่ดี ที่น่าใคร่ น่าปรารถนา น่าพอใจ

๔. โทมนัส หมายถึง ความไม่สบายใจ ความทุกข์ใจที่เกิดขึ้น เพราะได้ประสบกับอารมณ์ที่ไม่ดีมีการที่ต้องพลัดพรากจากคนอันเป็นที่น่ารัก พลัดพรากจากคน สัตว์ สิ่งของอันเป็นที่รักต้องการอะไรแล้วไม่ได้สิ่งนั้นตามต้องการ การต้องเกี่ยวข้องกับคนที่เราไม่ชอบ การถูกบีบบังคับข่มขู่ เบียดเบียนด้วยประการต่างๆ เป็นต้น ทำให้จิตใจไม่สบาย เกิดโทมนัส ความเสียใจ ความน้อยใจ ความคับแค้นใจ

๕. อุเบกขา หมายถึง ความรู้สึกเฉยๆ ไม่แสดงออกมาในรูปของความดีใจ ความเสียใจ คือ เกิดความรู้สึกเป็นกลางๆ ไม่ทุกข์ ไม่สุข หรือไม่ดีใจหรือไม่เสียใจอาการเหล่านี้เป็นอาการอุเบกขาเวทนา

เอกสารอ้างอิง: ระแบบ ฐิตญาโณ-พระธรรมเมธาภรณ์. เวทนา๕ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.facebook.com/Rabaeb.Thitanyano/posts/820781844631140/ [18/07/2561].

วิกิเพจหมายเลข: 383