รู้จักทุกข์ ก็รู้จักสาเหตุแห่งทุกข์ เกิดจากเรา มิใช่ภายนอก....

อริยสัจจ์ข้อที่สอง   พระพุทธเจ้าได้ทรงอธิบายถึง สาเหตุแห่งทุกข์.....หรือความไม่พึงพอใจทั้งหลาย....ในแนวความคิดของพุทธศาสนานั้น .....ไม่มีพระผู้สร้างที่ตั้งขึ้นตามใจ(No arbitrary creator)  ซึ่งจะเป็นผู้ควบคุมชะตาชีวิตของมนุษย์.(Who controls the destinies of man)........
คำตอบ

เวลาเราไปหาหมอ ก่อนที่จะรักษาคนไข้ หมอก็จะถามหาสาเหตุก่อนว่าไปทำอะไร หรือโดนอะไรมา เสียก่อน เช่นเดียวกับ  เรื่องสมุทัย  เมื่อพระพุทธเจ้าทรงเทศนาเรื่องทุกข์  พระองค์ทรงอธิบายสืบต่อไปอีกขั้นหนึ่ง   โดยได้ชี้ให้เห็นสาเหตุแห่งทุกข์   พระองค์จึงสามารถให้การวินิจฉัยเรื่องทุกข์และแก้ทุกข์ได้อย่างถูกต้อง ....

สาเหตุแห่งทุกข์เกิดจาก ศัตรูสำคัญของโลกทั้งหมดนี้ ก็คือ  ความหื่นกระหาย   ความทะยานอยาก  หรือความปรารถนาอันแรงกล้า อันเป็นช่องทางให้ความชั่วร้ายต่าง ๆ  ทั้งหมดผ่านเข้ามาสู่ชีวิตได้.....จะนำไปสู่ความหายนะและการทำลาย 

และนำมาซึ่งความทุกข์ยากอันเหลือจะพรรณนาแก่ภพต่าง ๆ     หรือตามความเป็นจริงแล้วแก่โลก  หาใช่แต่เพียงความโลภ หรือการติดพันต่อความสุขสำราญอันเกิดขึ้นจากประสาทสัมผัส  โภคทรัพย์  และทรัพย์สินโดยปรารถนาที่จะดีเด่นกว่าคนอื่น   และมีชัยชนะต่อประเทศต่าง ๆ  เท่านั้นไม่   แต่ยังรวมทั้งการยึดมั่นติดอยู่กับอุดมคติ  ความคิด  ทัศนะ ความเห็น  และความเชื่อต่าง ๆ (ธรรมตัณหา)ด้วย

นาย สมพงศ์ ตันติวงศ์ไพศาล

รวมความคือ สาเหตุแห่งทุกข์ เกิดจาก กิเลส(ความปรารถนาที่แรงกล้า) และตัณหา(ความหื่นกระหาย และความทะยานอยาก) แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ กามตัณหา (อยากในกามคุณทั้ง 5 ) ภาวะตัณหา (อยากได้  อยากมี  อยากเป็น) วิภาวะตัณหา (ไม่อยากได้ ไม่อยากมี ไม่อยากเป็น) รวมเรียกทั้งหมดว่า รูปตัณหา และธรรมตัณหา  นั่นเอง ..........

สรุปว่า ธรรมเป็นเรื่องยากที่จะเข้าใจ แต่ต้องพยายามเข้าใจ เพราะว่า จริง ๆ แล้ว เราจะหลุดพ้นจากทุกข์ ด้วยเข้าใจทุกข์ และหาสาเหตุแห่งทุกข์ แล้วหาทางขจัดเสีย ด้วยปัญญาคือความเข้าใจ ด้วยการปฏิบัติด้วยดำเนินตามหลักมรรคมีองค์แปดเท่านั้น........