ศูนย์แพทย์ชมชน

สุภาวดี

ศูนย์แพทย์ชุมชนมีหน้าที่ทำอะไร

ขีดความสามารถในการปฎิบัติงาน

และศูนย์แพทย์ชุมชนแตกต่างกับสถานีอนามัยอย่างไร

คำตอบ

ตามความเข้าใจของผมนะครับ  ศูนย์แพทย์ชุมชนในความหมายของผู้ที่ดำเนินการ สปสช คาดหวังก็คือ หน่วยบริการปฐมภูมิ ( primary care unit )  ซึ่งบทบาทหน้าที่ที่สำคัญ คือการให้บริการ สุขภาพ เน้นที่การเข้าถึงได้ง่าย สามารถดูแลสุขภาพของชุมชนที่ตนเองรับผิดชอบ ทุกระดับ ( บุคคล ครอบครัว ชุมชน )  ในรูปแบบผสมผสาน องค์รวม  ไม่ใช่เพียง เป็น ผู้ดำเนินโครงการตามนโยบายเป็นช่วง ๆ  แต่มีการให้บริการต่อเนื่องที่มีรูปแบบที่แน่นอน   และก็ไม่ใช่เป็น extend opd ของโรงพยาบาล  มีระบบการเชื่อมโยงกับหน่วยบริการที่สูงกว่าคือ โรงพยาบาล ได้ดี  ลักษณะเรียบง่าย   จนได้ ชื่อว่า  การบริการที่ใกล้บ้านและใกล้ใจ       ซึ่ง ทุกวันนี้  สถานีอนามัยเดิม ได้ถูกปรับปรุง ให้มีรูปแบบการบริการเป็น primary care unit  ซึ่งเมื่อ 10 กว่าปีก่อน สถานีอนามัยเน้นการบริการ เชิงนโยบานเป็น โครงการต่าง ๆ เช่นสร้างส้วม 100 %     การรณรงค์ต่าง ๆ แต่ ขาดประสิทธิภาพ และคุณภาพ ด้านการให้บริการสุขภาพ ในรูปแบบสถานบริการ ( มี แต่เป็นองค์ประกอบรอง )  ต่อมาเนื่องจาก มีการเปลี่ยนแปลงระบบสุขภาพ  สถานีอนามัยเดิม มีศักยภาพพื้นฐาน ทั้ง โครงสร้างและ บุคคลากร เพียงแต่ขาดรูปแบบการบริการที่เหมาะสม  เกือบทุกสถานีอนามัยจึง ถูกปรับเป็น PCU  หรือศูนย์สุขภาพชุมชน   เน้นให้การบริการสุขภาพ ตามบริบทของ pcu  ซึ่ง ผมเห็นว่าเรายังเพิ่งเร่มต้นได้ไม่มาก    แต่มีความหวังที่มองเห็น  หลายคน อาจจะมองว่า pcu เป็นเพียง opd service มีการตรวจรักษาแต่อยู่ในชุมชน  จริง ๆแล้ว ก็จำเป็นต้องมีการให้บริการ opd service ที่ดีขึ้น แต่เป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งเท่านั้น      และรูปแบบการให้บริการ opd service ใน pcu ก็ควรเป็น แนวคลินิกเวชปฏิบัติครอบครัว ก็จะดีที่สุด  แต่งานที่สำคัญอีกงานหนึ่งคือการให้บริการสุขภาพ ในชุมชน ที่ดีด้วย   เน้นที่ความยั่งยืนของระบบสุขภาพ 

ศูนย์แพทย์ชุมชน ก็คือ การบริการสุขภาพบริบทของ pcu  ที่มีแพทย์ร่วมการดำเนินการ ( ไม่ใช่แพทย์ ตรวจโรค ที่ opd ของ pcu เท่านั้น)    แพทย์เป็นสมาชิกคนหนึ่งของทีมสุขภาพ    มีส่วนในการร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมปฏิบัติ  ใช้ศักยภาพของความเป็นแพทย์ เพิ่มศักยภาพของทีม  ซึ่งเดิม แพทย์มีโอกาส น้อยมากที่จะได้ใช้ศักยภาพ ในงานชุมชน

เท่าที่เล่ามา ก็พอจะมองได้คร่าว ๆ ถึงความแตกต่าง ผมว่า จริง ๆแล้วพวกเราต่างก็กำลังเรียนรู้   และคนที่จะมาทำงานด้านนี้ ควรจะมองเห็นโอกาส  และ รัก เชื่อมั่น ที่จะดูแลสุขภาพของ ทั้งผู้ป่วย และ ญาติ ของคน  ด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์

ศูนย์แพทย์ชุมชนบ้านชวน เร่มต้นในปี 2550 ปี 52 CUP มีแพทย์ไม่พอ แต่ ผอ.ประสบสุข พุฒาพิทักษ์ ผอ.โรงพยาบาลบำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ ท่านเข้าใจ ได้ชี้แจงให้ น้องๆที่เป็นแพทย์ได้ออกมาปฏิบัติงานให้มากที่สุด ครับ โดยเฉพาะวันที่มีคลินิกเบาหวานความดัน

ชาวบ้าน ที่มีอายุมากและมีรายได้น้อย จะมาใช้บริการที่ศูนย์แพทย์จำนวนมาก ทุกคนพุดเหมือนกัน ไปโรงพยาบาลรอนาน ใช้จ่ายเยอะ ค่ารถ ค่าอาหาร มารับบริการที่นี้ใกล้บ้านได้ยาตัวเดียวกับโรงพยาบาล

ปัญหาคือ แพทย์อาจมาไม่ต่เนื่อง เพราะที่โรงพยาบาลก็ขาดแพทย์เหมือนกัน และมีข่าวว่าจะลาออกก็มี http://thaicmu.synthasite.com/

หวานใจ

จะเริ่มต้นใช้อย่างไรดีคะ กำลังศึกษา ช่วยแนะนำด้วยนะคะ