การวางแผนทรัพยากรบุคคลในองค์กร
Human Resource Planning
Aree Paeosakulpun
การวางแผนทรัพยากรบุคคลในองค์กร Human Resource Planning ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน ได้แก่
ขั้นที่ 1 การบริหารทรัพยากรบุคคล เป็นกระบวนการที่จะทำให้ผู้บริหารแน่ใจว่าจะได้พนักงาน ในจำนวนที่เหมาะสมในเวลาและสถานที่ที่เหมาะสม มีความสามารถในการทำงานที่จะได้รับมอบหมาย การวางแผนทรัพยากรมนุษย์ ประกอบด้วย 2 ขั้นตอน คือ
1.1. การประเมินผลทรัพยากรมนุษย์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน
1.2. การประเมินผลความต้องการทรัพยากรมนุษย์ในอนาคต
1.1. การประเมินทรัพยากรมนุษย์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน ได้แก่ -การสำรวจพนักงานที่มีอยู่ในปัจจุบัน ว่ามีจำนวนเท่าใด จำแนกเพศ วัย การศึกษา ทักษะ ความสามารถ - วิเคราะห์งาน(Job Analysis)** เพื่อให้ทราบว่าองค์กรมีงานอะไรบ้างที่จะต้องทำ และต้องทำอย่างไรจึงจะบรรลุผล - บรรยายลักษณะงาน (Job Description) คือ ข้อความที่ระบุว่าผู้ปฏิบัติงานในแต่ละตำแหน่งจะต้องรับผิดชอบงานอะไรบ้าง และคุณสมบัติขั้นต่ำที่ผู้ปฏิบัติงานในแต่ละตำแหน่งต้องมี (Job Specification) เพื่อจะได้สามารถปฏิบัติงานได้สำเร็จ เช่น วุฒิการศึกษา ทักษะ ประสบการณ์ และทัศนคติในการทำงาน เอกสารบรรยายลักษณะงาน (Job Description) และ คุณสมบัติของผู้ทำงาน (Job Specification) จะเป็นเอกสารสำคัญสำหรับผู้บริหารที่จะใช้ในกระบวนการสรรหา และการคัดเลือกต่อไป
1.2. การประเมินทรัพยากรมนุษย์ในอนาคต เป็นความต้องการทรัพยากรมนุษย์ในอนาคตขององค์กรใด ขึ้นอยู่กับเป้าหมายและกลยุทธ์ขององค์กรนั้น หากองค์กรมีเป้าหมายในการเพิ่มการผลิต เพิ่มยอดขาย เพิ่มรายได้ ความต้องการพนักงานก็จำเป็นต้องเพิ่มขึ้น เมื่อองค์กรทำการประเมินทรัพยากรมนุษย์ทั้งปัจจุบันและอนาคตแล้ว ผู้บริหารทรัพยากรมนุษย์จะทราบว่ายังขาดหรือต้องการคนเพิ่มขึ้นเท่าใด ต้องการคนที่มีคุณสมบัติแบบไหน หรือขณะนี้มีงานล้นคนคือคนล้นงาน
ขั้นที่2 การสรรหา (Recruitment) หรือการลดกำลังคน (Decruitment) - การสรรหา (Recruitment) หากองค์กรมีความต้องการพนักงานเพิ่ม ก็อาจสรรหาคนได้จากแหล่งต่างๆ มากมาย รวมทั้งจากอินเตอร์เน็ตแต่ละแหล่งจะมีข้อดีและข้อเสียต่างๆ กัน - การลดกำลังคน (Decruitment) หากปริมาณพนักงานที่มีอยู่มากเกินความจำเป็น องค์กรนั้นอาจต้องลดกำลังคนลง หรือ ปรับลดขนาดองค์กรลง (Downsizing) ซึ่งอาจเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมภายนอกขององค์กรซึ่งนับเป็นสาเหตุสำคัญอย่างหนึ่งของการลดกำลังคน แม้การลดกำลังคนจะมิใช่งานที่ผู้บริหารจะทำอย่างมีความสุขนัก แต่ก็อาจจำเป็นต้องทำทั้งนี้เพื่อความอยู่รอดขององค์กร
ขั้นที่ 3 การคัดเลือก (Select)
จากขั้นตอนการสรรหา องค์กรจะได้ผู้สมัครจำนวนหนึ่ง ขั้นตอนต่อไปจึงเป็นการหาตัวผู้ที่มีคุณสมบัติดีที่สุดกับตำแหน่งงานที่มีอยู่ กระบวนการขั้นตอนนี้คือ การคัดเลือก การคัดเลือกจึงเสมือนเป็นการทำนายหรือคาดหมายในการหาผู้ที่เหมาะสมที่สุดกับตำแหน่งงาน เครื่องมือที่ใช้ในการคัดเลือกมี 3 ประเภท ได้แก่ การตรวจสอบภูมิหลังของบุคคล (Background Information) การสัมภาษณ์ (Interview) และการทดสอบการจ้างงาน (Employment Test)
ขั้นที่ 4 การปฐมนิเทศ (Orientation)
เช่นเดียวกับการปฐมนิเทศนักศึกษาใหม่ องค์กรทั้งหลายจะมีการปฐมนิเทศพนักงานใหม่ แบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ - Work Unit Orientation เป็นการปฐมนิเทศของหน่วยงานที่พนักงานใหม่จะต้องไปสังกัดเป็นการปฐมนิเทศให้รู้จักงานที่จะต้องทำ หัวหน้างาน และเพื่อนร่วมงาน รวมทั้งเป้าหมาย วิธีการปฏิบัติ และบรรยากาศในหน่วยงาน - Organization Orientation เป็นการปฐมนิเทศขององค์กร เพื่อให้พนักงานใหม่ได้ทราบถึงพันธกิจ วัตถุประสงค์ ปรัชญา หรือวัฒนธรรมองค์กร กฏระเบียบต่างๆ ขององค์กร รวมถึงนโยบายการบริหารทรัพยากรมนุษย์ ค่าตอบแทน ผลประโยชน์และสวัสดิการต่างๆ ของพนักงาน
ขั้นที่ 5 การฝึกอบรม (Employee Training)
นอกจากการฝึกอบรมเพื่อความปลอดภัยในการทำงานแล้ว การฝึกอบรมทักษะ (Skill Training) มีความสำคัญและความจำเป็นมากขึ้น โดยเฉพาะในงานที่มีการเปลี่ยนแปลงเพื่อพัฒนาแนวคิดหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ เพื่อให้พนักงานมีทักษะที่ทันสมัยเสมอ การฝึกอบรมในเรื่องทักษะของพนักงานอาจแบ่งเป็น 3 ด้าน - Technical skill ได้แก่ทักษะพื้นฐานต่างๆ เช่น การอ่าน การเขียน ทักษะพื้นฐานของงานที่ต้องปฏิบัติ - Interpersonal Skill คือ ทักษะที่จะเพิ่มความสามารถของพนักงานในการทำงานร่วมกับผู้บังคับบัญชา และเพื่อนร่วมงาน เพื่อให้สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ - Problem Solving Skills คือ การฝึกอบรมให้พนักงานรู้จักการแก้ไขปัญหาต่างๆฝึกให้รู้จักหลักตรรถหรือรู้จักเหตุผล รู้จักวิเคราะห์ปัญหาทักษะในการค้นหาปัญหาต่างๆ ทางเลือกในการแก้ปัญหา วิเคราะห์หาทางเลือกที่ดีทีสุด
ส่วนวิธีการฝึกอบรมอาจแบ่งเป็นการ อบรมขณะทำงาน (On-the Job Training) และ การฝึกอบรมนอกเวลาทำงาน (Off-the Job Training) องค์กรส่วนใหญ่นิยมใช้วิธี ฝึกอบรมขณะทำงานเพราะเป็นวิธีที่ประหยัดที่สุด แต่ข้อเสียคือรบกวนการู้ทำงานของผู้อื่น หรืออาจทำให้งานที่ฝึกอบรมพนักงานใหม่นั้นผิดพลาดได้
ขั้นที่ 6 การประเมินผลการปฏิบัติงาน (Employee Performance Management)
การประเมินผลการปฏิบัติงานของพนักงานเป็นส่วนหนึ่งของระบบการจัดการประเมินผล ซึ่งเป็นกระบวนการกำหนดมาตรฐานการปฏิบัติงานและการประเมินหรือวัดผลการปฏิบัติงานกับมาตรฐาน รวมทั้งวิธีการควบคุมการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามมาตรฐาน การประเมินผลมี 2 ประเภท ได้แก่ - การประเมินผลที่สามารถวัดได้ชัดเจน คือ การประเมินที่ตั้งอยู่บนข้อเท็จจริงและส่วนใหญ่จะอยู่ในรูปของตัวเลข เช่น จากยอดขายในแต่ละเดือน คำร้องทุกข์ของลูกค้าที่มีต่อพนักงาน ข้อดีของการประเมินแบบนี้คือ สามารถวัดได้เป็นผลที่ชัดเจนเพราะอยู่ในรูปตัวเลข - การประเมินผลโดยการแสดงความคิดเห็น เป็นการประเมินที่ขึ้นกับความคิดเห็น หรือการรับรู้ของหัวหน้างานที่มีต่อการปฏิบัติงานของพนักงาน เช่น ทัศนคติ ความเป็นผู้นำ ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ หรืออาจเน้นทางด้านพฤติกรรมของพนักงาน เช่น ความตรงต่อเวลา ความช่างสังเกต เป็นต้น การประเมินผลแบบ 360 องศา (360-Degree Assessment) เทคนิคการประเมินผลลักษณะนี้จะทำโดยเพื่อนร่วมงาน ผู้ใต้บังคับบัญชา ลูกค้า และตัวพนักงานเอง ไม่ใช่เฉพาะแต่ผู้บังคับบัญชาเท่านั้น ซึ่งจะทำให้ได้ความคิดเห็นทุกมุมมอง มีความหลากหลายมากยิ่งขึ้น
ขั้นที่ 7 การจ่ายค่าตอบแทน และสิทธิประโยชน์ (Compenstion and Benefits)
การพัฒนาระบบการจ่ายค่าตอบแทนที่เหมาะสมนับเป็นขั้นตอนสำคัญในกระบวนการจัดการทรัพยากรมนุษย์ ทั้งนี้เพราะระบบการจ่ายค่าตอบแทนที่ดีจะดึงดูดจูงใจและรักษาพนักงานให้ปฏิบัติงานให้บรรลุเป้าหมายขององค์กรได้ ค่าตอบแทนที่จะให้พนักงานอาจอยู่ในหลายรูปแบบ เช่น เงินเดือน ค่าจ้าง ค่าตอบแทนในรูปแบบจูงใจต่างๆ และสิทธิประโยชน์ รวมทั้งบริการต่างๆ ที่ให้กับพนักงาน หรือ กล่าวสรุปได้ว่ามี 3 ส่วน ได้แก่ - ค่าจ้างและเงินเดือน (Wages and Salaries) เป็นค่าตอบแทนพื้นฐานหรือค่าจ้าง เงินเดือนที่จะให้แก่พนักงานในการตอบแทนการทำงาน - ส่วนเพิ่ม (Incentived) เพื่อ ช่วยจูงใจให้พนักงานเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน เป็นค่าตอบแทนพิเศษ เช่น ค่านายหน้า โบนัส เป็นต้น - ผลประโยชน์ตอบแทนอื่นๆ (Benefits) ซึ่งไม่ได้อยู่ในรูปตัวเงิน เช่น การประกันสุขภาพ ประกันชีวิต วันหยุด วันลากิจ วันลาป่วย เป็นต้น
*********************************