การเทียนพรรษา เป็นกิจกรรรมวันเข้าพรรษาของชาวพุทธที่ได้กระทำต่อเนื่อง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา ธรรมบูชา และสังฆบูชา ในสมัยของพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ ซึ่งเป็นผู้สำเร็จราชการเมืองอุบลนั้น การทำเทียนพรรษาและการแห่เทียนของชาวเมืองอุบลยังไม่มี ซึ่งเมื่อถึงวันเทศกาลเข้าพรรษา ชาวบ้านก็จะฟั่นเทียนพันรอบศรีษะนำไปถวายพระเพื่อจุดบูชาจำพรรษา พร้อมทั้งน้ำมัน เครื่องไทยทาน และผ้าอาบน้ำฝน
ต่อมาในสมัยกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ เป็นผู้สำเร็จราชการ ได้มีการจัดขบวนแห่บั้งไฟขึ้นที่วัดกลาง โดยมีชาวบ้านเข้าร่วมขบวนแห่เป็นจำนวนมาก หากในครั้งนั้นได้มีการทำร้ายร่างกายกันจนเป็นเหตุให้ถึงแก่ความตาย เมื่อเสด็จในกรมฯ ทรงทราบแลเห็นว่าเป็นสิ่งที่ไม่ดี จึงขอให้ยกเลิกการแห่บั้งไฟและให้เปลี่ยนเป็นการแห่เทียนแทน
การแห่เทียนแต่เดิมไม่ได้ใหญ่โตดังเช่นปัจจุบัน เพียงแต่ชาวบ้านร่วมกันบริจาคเทียน แล้วนำเทียนมาติดกับลำไม้ไผ่ที่เตรียมไว้ หากระดาษจังโก(กระดาษสีเงินสีทอง) ตัดเป็นลายฟันปลา ติดปิดรอยต่อ เสร็จแล้วนำต้นเทียนไปมัดติดกับปี๊บ น้ำมันก๊าด ฐานของต้นเทียนใช้ไม้ตีเป็นแผ่นเรียบหรือทำสูงขึ้นเป็นชั้น ๆ ติดกระดาษ เสร็จแล้วก็แห่ไปถวายวัด โดยใช้เกวียนหรือล้อเลื่อนที่ใช้วัวหรือคนลากจูง รวมถึงยังไม่มีการประกวดเทียนพรรษา แต่ชาวบ้านจะเล่าลือกันว่า เทียนคุ้มวัดนั้นงาม เทียนคุ้มวัดนี้สวย ต่อมาผู้สำเร็จราชการเมืองอุบลฯ จึงเห็นควรให้มีการประกวดเทียนพรรษาโดยแห่รอบเมือง ก่อนจะนำไปถวายพระที่วัด
การจัดงานประเพณีแห่เทียนพรรษาจังหวัดอุบลราชธานี มีการจัดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยชาวบ้านในแต่ละคุ้มวัดจะจัดตกแต่งต้นเทียนของวัดตนให้สวยงาม และนำมารวมกันที่บริเวณทุ่งศรีเมืองเพื่อเข้าร่วมประกวด จากงานของชาวบ้านก็พัฒนามาสู่การสนับสนุนอย่างจริงจังจากส่วนราชการ ห้างร้านเอกชน ร่วมกับประชาชนทายกทายิกาคุ้มวัดต่าง ๆ และในปี พ.ศ.2519 จังหวัดอุบลราชธานี ได้เชิญองค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (อ.ส.ท.ในขณะนั้น) มาสังเกตการณ์จัดงาน และตั้งแต่ปี พ.ศ.2520 เป็นต้น จังหวัดอุบลราชธานีก็ได้รับการสนับสนุนจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ให้ “งานประเพณีแห่เทียนพรรษาจังหวัดอุบลราชธานี” เป็นงานประเพณีระดับชาติ โดยเฉพาะในปีท่องเที่ยวไทย(Amazing Thailand 2541-2542) งานประเพณีแห่เทียนพรรษา เป็น 1 ในงานประเพณีที่ถูกโปรโมทเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวให้กับชาวต่างชาติ ถือเป็นงานประเพณีที่รวมความผูกพันของคนในชุมชนท้องถิ่นที่เริ่มต้นจากกิจกรรมชาวบ้าน หลอมหล่อเทียนเล่มใหญ่ จนเป็นงานระดับประเทศในปัจจุบัน
