"ภาษาลาว..(หลวงพระบาง) ถิ่นไทเลย..(ด่านซ้าย)


 

*การตั้งเมืองด่านซ้าย..(หลานเล่า ตามผู้เฒ่าบอก)

   -เมื่ออาณาจักรโยนกล่มสลายแล้ว ชาวโยนกเชียงแสนที่รักอิสระต่างพากันอพยพไปหาถิ่นที่อยู่ใหม่ บางพวกอพยพไปรวมกำลังกับพระองค์ชัยศิริ บางพวกก็อพยพไปหาที่อยู่อาศัยทางแคว้นพางคำ พ่อขุนบางกลางหาว และพ่อขุนผาเมือง (เชื่อถือกันว่าเป็นเชื้อสายราชวงศ์สิงหนวัติ)

  .-.ได้นำผู้คนอพยพมุ่งลงไปทางทิศตะวันออก เมื่อเข้าสู่ดินแดนลานช้างแล้วจึงบ่ายหน้าลงไปทางทิศใต้ (สันนิษฐานว่าจะนำผู้คนอพยพผ่านไปตามหมู่บ้านห้วยไฮ ห้วยลึก นากอก บ้านเมืองฮำและเมืองบ่อแตน ปัจจุบันอยู่ในแขวงไชยบุรี ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว) แล้วนำไพร่พลข้ามลำน้ำเหืองขึ้นไปทางฝั่งขวาของลำน้ำหมัน จนถึงบริเวณที่ราบจึงได้พากันหยุดพัก 

-*"พ่อขุนผาเมือง"...ได้ตั้งบ้านด่านขวา (ปัจจุบันอยู่ในบริเวณชายเนินนาด่านขวาซึ่งยังมีซากวัดเก่าอยู่ในแปลงนาของเอกชน ระหว่างหมู่บ้านหัวแหลมกับหมู่บ้านนาเบี้ย อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย)

-*"พ่อขุนบางกลางหาว"…ได้แบ่งไพร่พลข้ามลำน้ำหมันไปทางฝั่งซ้ายสร้างบ้านด่านซ้าย (สันนิษฐานว่าจะอยู่ในบริเวณหมู่บ้านเก่า อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลยในปัจจุบัน)

  -แล้วต่อมาจึงได้อพยพเลื่อนขึ้นไปตามลำน้ำไปสร้าง"บ้านหนองคู"ซึ่งอยู่ทางทิศใต้ เมื่อมีกำลังคนมากขึ้นจึงคิดที่จะขยับขยายไปหาถิ่นที่อยู่อาศัยใหม่ ครั้นได้นำเอานามหมู่บ้านด่านซ้ายมาขนานนามให้หมู่บ้านหนองคูเสียใหม่เป็น “เมืองด่านซ้าย” 

  *แล้วจึงนำไพร่พลอพยพไปเมืองบางยาง (เชื่อว่าอยู่ในเขตอำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก) 

    *ส่วนพ่อขุนผาเมือง(ขณะที่พ่อขุนบางกลางหาวเลื่อนขึ้นไปตั้งหมู่บ้านหนองคู) ..พ่อขุนผาเมืองก็ได้นำผู้คนอพยพออกจากบ้านด่านขวาข้ามภูน้ำรินไปตั้งเมืองโปงถ้ำและอพยพต่อไปตั้งเมืองภูครั่ง (โปงถ้ำสันนิษฐานว่าเป็นถ้ำเขียะในปัจจุบัน เป็นถ้ำเล็ก ๆ อยู่ข้างถนนสายเลย-ด่านซ้าย ห่างจากหมู่บ้านโคกงามไปทางด่านซ้ายประมาณ ๑ กิโลเมตร และบริเวณที่หยุดพักไพร่พลตั้งเมืองเป็นการชั่วคราวคงจะเป็นที่เนินด้านขวาของทางหลวงสายโคกงาม-ด่านซ้าย  อยู่ในความควบคุมของแขวงการทางด่านซ้าย ต่อมาได้อพยพไปสร้างเมืองบนภูครั่งซึ่งเป็นที่ราบอยู่บนยอดเขาภูครั่ง ภูครั่งเป็นภูเขาลูกใหญ่มีพื้นที่ราบอันกว้างใหญ่อยู่บนยอดเขา (อยู่ตรงข้ามกับที่ว่าการอำเภอภูเรือ และอยู่ทางด้านทิศใต้ของหมู่บ้านหนองบัว ซึ่งเป็นที่ตั้งของอำเภอภูเรือ จังหวัดเลยในปัจจุบัน)

  -.ครั้นพ่อขุนบางกลางหาว..ได้พาผู้คนอพยพไปอยู่ที่เมืองบางยางแล้ว พ่อขุนผาเมืองจึงได้อพยพผู้คนติดตามไปจนไปตั้งหลักแหล่งได้ที่เมืองราด (เชื่อว่าเป็นเมืองศรีเทพ อยู่ในท้องที่อำเภอศรีเทพและอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์) โดยมีพ่อขุนบางกลางหาวเป็นผู้ปกครองเมืองบางยาง และพ่อขุนผาเมืองเป็นผู้ปกครองเมืองราด 

  -..ขณะเมื่อพ่อขุนบางกลางหาวปกครองเมืองบางยาง ก็ได้ตั้งเมืองด่านซ้ายเป็นเมืองหน้าด่านทางตะวันออกตามราชธานีสมัยโบราณด้วย"

 -สมัยกรุงสุโขทัย…เมื่อพ่อขุนบางกลางหาว ตั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี่ ทรงพระนามว่า"พ่อขุนศรีอินทราทิตย์"..เมืองด่านซ้าย ก็ยังเป็นเมืองหน้าด่านทางตะวันออก อยู่เหมือนเดิม

 -สมัยกรุงศรีอยุธยา…เมืองด่านซ้ายยังมีความสัมพันธ์กับ “เจดีย์ศรีสองรัก” สักขีพยานความสัมพันธ์ระหว่างกรุงศรีอยุธยากับกรุงศรีสัตนาคนหุต (เวียงจันทน์) อันเป็นที่เคารพนับถือของคนเมืองเลยและผู้คนทั่วไป

- สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์… เมืองด่านซ้ายก็เป็นหัวเมืองขึ้นอยู่กับเขตการปกครองเมืองพิษณุโลก จนสมัยรัชกาลที่ 5 ก็ประกาศเป็น อ.ด่านซ้าย ตามระบบการปกครองแบบใหม่ ไม่นาน อ.ด่านซ้าย ก็ตกอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสตามวิกฤติทางการเมืองยุคนั้น จากนั้นก็โอนให้มาขึ้นอยู่กับ จ.เลยปัจจุบัน..

“ภาษาเลย”

**เชื่อกันว่า..น่าจะเป็นสำเนียงของคนเชียงแสนสิงหวัติ ที่อาณาจักรล่มสลายอพยพมาอยู่ ผสมกับสำเนียงของคนพวน (ไท-ลาวพวน)..เช่น.ภาษาชาวหลวงพระบาง สปป.ลาว..
 

 

**ตัวอย่าง.."การพูดภาษาไทเลย"

“อดีต ผู้ว่า ฯจ.เลย อวยพรปีใหม่เป็นภาษาเมืองเลย”

 

คำสำคัญ (Tags): #"ด่านซ้าย ไทเลย"
หมายเลขบันทึก: 702730เขียนเมื่อ 21 พฤษภาคม 2022 10:19 น. ()แก้ไขเมื่อ 21 พฤษภาคม 2022 16:29 น. ()สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี