อัตลักษณ์หรือเอกลักษณ์ของคนอีสาน
อัตลักษณ์หรือเอกลักษณ์ของคนอีสาน
ดร.ถวิล อรัญเวศ
ภาคอีสาน เป็นผืนแผ่นดินแห่งหนึ่งของประเทศไทย
ที่มีจำนวนประชากรมากที่สุดของภาค
ในประเทศไทย และมีจำนวนส.ส.มากที่สุดของภาค
ความเป็นอีสาน หรือตะวันออกเฉียงเหนือ
คนอีสานเป็นคนที่มีลักษณะเด่น ๆ คือ
1. โอบอ้อมอารี ดังจะเห็นได้จากมีการแบ่งปัน
กันกิน เมื่อได้อาหารอร่อย ๆ มาก็มักจะมาแบ่งปันกันกินเสมอ
เวลาทำงานจะช่วยเหลือกัน หรือภาษาชาวบ้านคือลงแขก
กล่าวกันว่า เกาหลีใต้ ได้นำเอาแนวคิดการลงแขกไป
สานต่อที่ประเทศของเขาในลักษณะ เซมาอุลดอง
คือกระบวนการและแบบอย่างการพัฒนาหมู่บ้านของ
เกาหลีจนประสบผลสำเร็จ แท้ที่จริงคือการลงแขกช่วยกัน
ทำงานของชาวอีสานนั้นเอง
2. ไม่ลืมบุญคุณคน ถ้าใครมีบุญคุณ มักจะตอบแทนแสมอ
แต่คนอีสาน จะถือคติ "บุญคุณต้องทดแทน แค้นต้องให้อภัย
(ไม่ใช่แค้นต้องชำระ เหมือนกับหนังจีน) ข้อนี้จะเห็นได้จาก
การจ้างงานเป็นแม่บ้าน กล่าวกันว่า หญิงอีสาน จะได้รับ
ความไว้ว่างใจอันเป็นอันดับต้น ๆ ถ้าเปรียบกับหน่วยความลับ
ชาวอีสาน จะได้รับความไว้ว่างใจในการเข้าถึงความลับเป็น
อันดับต้นๆ เพราะนอกจากจะรู้บุญคุณคนแล้ว ยังมีคุณธรรม
จริยธรรม ประจำใจสูงด้วย
3. กินง่าย อยู่ง่าย ไม่มีพิธีรีตอง กินได้ทุกอย่าง
กดกี่ แมงกีซอน แมงกีนูน ฯลฯ
ชาวอีสาน จะเป็นคนกินง่าย อยู่ง่าย แบบติดดินก็ว่าได้
ไม่ซับซ้อน ส่วนใหญ่จะเป็นพื้นบ้าน ความมันมาก น้ำตาล
มาก ๆ จะไม่ค่อยมี
4. ผู้หญิงอีสาน มักจะอยู่ในจารีตประเพณีกันเป็นส่วนใหญ่
ลำก็อ่อนช้อยดี ลีลาสนุกสนานเพลิดเพลิน
ยกตัวอย่างการฟ้อนรำ จะอ่อนช้อย ไม่ว่าจะเป็น
ลำแบบไหน ทั้งลำแพรวา ลำตังหวาย ลำเพลิน
เป็นต้น
5. ทำเรื่องทุกข์ให้เป็นเรื่องสุข จะสื่อสารออกมาในเพลง หมอลำ
คำสอย นิทานก้อม เป็นต้น ซึ่งยากที่จะทำได้ครับ
ขอยกตัวอย่างทำเรื่องทุกข์ให้เป็นเรื่องสุขของคนอีสาน
เพลง อีสานเมืองม่วน สะออนอีสาน น้ำตาสาวลำน้ำมูล
ฯลฯ
-------------------------------------------------------
หมายเหตุ
เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคล ซึ่งผู้เขียนเอง
ในฐานะเป็นคนอีสานคนหนึ่ง อยากจะ สะท้อน
ความเป็นอัตลักษณ์ของอีสาน ออกมา และ
สิ่งที่กล่าวว่ามา ก็ได้รับความชื่นชมจากนานาชาติ
ที่มาพบเห็น ก็ได้พูดกันเช่นนั้น จะมองอีสานใน
แง่ดีเสมอ ทั้งความมีน้ำใจ รอยยิ้ม และ
ความจริงใจ
เนื้อเพลงอีสานเมืองม่วน
คำอีสานบ้านเรา
คำว่า “ม่วน” สนุก ไพเราะ
ม่วน แปลว่า สนุก ไพเราะ
เช่น อีสานเมืองม่วน คือ อีสานเมืองสนุก
เพลง สะออนอีสาน คือม่วนคักแท้ ม่วนคักหลาย
----------------
เนื้อเพลง อีสานเมืองม่วน
เนื้อเพลง อีสานเมืองม่วน (ลำพื้น) - ข้าวทิพย์ ธิดาดิน
เพลง : อีสานเมืองม่วน (ลำพื้น)
ศิลปิน : ข้าวทิพย์ ธิดาดิน
(เกริ่นลำพื้น)
เชิญเด้อ…เออ...เออ..เออ....
เชิญมาฟังทางพี้ น้องพี่ทั้งหลาย ...
ข้าสยายเป็นกลอน เรื่องราวพอฮู้....
หันมาดูทางพี้ อีสานเฮาเนาว์บ่อน ...
บ่ว่าลำและฟ้อน สะออนโอ้ ม่วนยิน ...
หมู่ไทยเฮาบ่สิ้น...
ฮีตเก่า คองหลัง...
บ่ให้เสียเพพัง ต่อเติม เสริมไว้...
(เดิน)
เอาเด้อ ในตอนนี้
ตอนนี้ สิลีลาวาดท่า
อุปมาใส่เรื่อง เมืองบ้านถิ่นอีสาน ..
ขอจาต้านไขต่อความลำ
ฉันสินำมาจา สู่ฟังวันนี้ ...
มีหลายล้ำ วัฒนธรรมลือส่า..
ลือส่า สืบกันมาแต่เค้า คนเฒ่าแต่หลัง ..
ไผอยู่ยั้ง กะมีแต่ความสุข...
ทุกข์บ่มีมาพาล ปานวิมานเมืองฟ้า ...
ปูปลากุ้งหอยนาเลียบฝั่ง ..
เลียบฝั่ง ฝนหลั่งมาจ้ากจ้น คนได้เฮ็ดนา ..
ลมพัดกล้าตะเว็นอ่อนสีแสง
ยามมื้อแลงอ้นเสียง หมู่สกุณาฮ้อง ....
ของกินนี้ มีมาหลายหลาก
ธรรมชาติแต่งไว้ ให้เฮาได้อยู่กิน....
บ่ได้สิ้น ทุกอย่างพอมี
ประเพณี ดาเดิม ต่อเติมเสริมซ้ำ....
(เพลง)
วัฒนธรรม บ่มีวันสูญสิ้น ...
วัฒนธรรม บ่มีวันสูญสิ้น....
คู่ธานินทร์ถิ่นอีสานตลอดมา ...
ประเพณี สุดสวยงามตา...
ดีล้ำบุญกฐินผ้าป่า ....
อยู่บ่อนได๋กะหลบมา เอาบุญบ้านเฮา...
เดือนสี่บุญผะเวสสันดร ...
เป็นตาออนซอน แห่กัณหลอน ยามแลง...
เบิ่งคุ้มใต้จักเสียงกลองเสียงแซ่ง ...
คุ้มกลางบ้านกะพากันฟ้อนแหย่ง...
คุ้มเหนือกะมาแฮงจักเสียงแคนเสียงพิณ....
ยลยินประเพณีเดือนห้า ...
เย็นชื่นอุราบุญมหาสงกรานต์....
โฮมตุ้ม หมู่เฮาลูกหลาน ...
ขอพร ผู้เฒ่านำบ้าน....
ต่างสุขสำราญทั่วสถานถิ่นแดน...
เดือนหกมาเอาบุญบั้งไฟ ....
ผาแดงนางไอ่ เต้าใส่โฮมขบวน....
เบิ่งคุ้มได๋เซิ้งมาเป็นตาม่วน ....
บั้งไฟบ่ขึ้น เขาแฮ่งพากันม่วน....
ต่างกะเฮเสสวน ส้วนเอากันลงตม...
(ลำพื้น)
บ่มีล้มประเพณีแต่เก่า ...
แต่เก่า อันนี้เพียงแต่เว้า ยอขึ้นหว่างตอน ...
ขอฮับต้อนท่องเที่ยวเมืองอีสาน
สุขสำราญงามตา สู่อันเพียงพร้อม ...
ซอมไปหน้า อารามเฮืองฮุ่ง
ไผกะหมายมาดมุ่งอีสานให้ฮุ่งเฮือง ...
บ่สร้างเรื่องเคืองเหตุกระทำผิด
เศรษฐกิจพวมดี ถิ่นอีสานเฮานี้ ...
สามัคคีไว้ มีน้ำใจปันแบ่ง
อย่าได้แหนงหน่ายหน้า ซนซั้นบ่แบ่งกัน ...
เว้าส่ำนี้สาก่อนน้อกลอน ตอนได๋มันผิดไป....
โปรดอภัย เฮียมบ้าง.....
อ้างอิงข้อมูล
https://www.facebook.com/thaich8/videos/1932186167085056
https://www.youtube.com/watch?v=A3DLkEl9CY4
เนื้อเพลง อีสานเมืองม่วน(ลำพื้น) - ข้าวทิพย์ ธิดาดิน
เนื้อเพลง อีสานเมืองม่วน(ลำพื้น) โดยศิลปิน ข้าวทิพย์ ธิดาดิน เนื้อร้องถูกต้องจากต้นฉบับ
เนื้อเพลงสะออนอีสาน
สะออนอีสาน...
เพลง : สะออนอีสาน
ศิลปิน : อ๋อมแอ๋ม ละมัยแสงทอง
เนื้อร้อง/ทำนอง : ทนายเอ กิตติศักดิ์ สาลีหอม
เรียบเรียง : อานนท์ เชื้อบุญมา
Producer : อิสรภาพ มั่นคง
สังกัด : อิสรภาพเอ็นเตอร์เทนเมนท์
-----------------------
อย่าไลลืม ถิ่นอีสาน ...
ลืมพงศ์พันธุ์พี่น้องเฮา....
ฟ่าวมาเด้อ เอื้อย อาอาว ...
อีสานบ้านเฮายังถ่าอยู่ ......
มาส่อยให้โลก เพิ่นรับรู้ ....
ตะสะออนหลาย อีสาน ....
ลำน้ำโขง เพิ่นตุ้มโฮมให้ฮักแพงกัน ...
กอดกายสายสัมพันธ์ หุ้มลูกหลานลุ่มน้ำชี ...
สิโดนส่ำได๋ บ่เสื่อมคลาย บ่หน่ายแหนงหนี
เปรียบเหมือนดั่งสายนที ให้ลูกอยู่ดีย้อนมีแม่มูล
ดินแดนธรรม น้อมนำ ในคำสอน ..
สืบสานมาแต่ปางก่อน ..
บ่ลดทอนแต่เพิ่มพูน..
ผู้คนหลั่งไหล
ใกล้ไกลมาเอาบุญ ...
ยามทุกข์ยากได้เกื้อหนุน
เป็นต้นทุนฮอดชาติหน้า ...
ไปบ้านพุ้นได้กินปลา...
มาบ้านพี้ได้กินข้าว ....
บ่ว่าหนุ่มหรือผู้สาว ...
คำเว่ากะม่วนหู....
เชิญหมู่เจ้าให้มาดู ........
สิฮู้เห็นเด่นกับตา .......
โอ้ล่ะน้อโอ้ล่ะหนา ......
โอ้ล่ะน้อ โอ้ล่ะหนา .......
ผูกข้อต่อแขนให้มั่นแก่นคือข้าวเหนียว ....
รวมกันเป็นหนึ่งเดียว ...
พุทธาค้ำ ธรรมรักษา ...
ตุข่อยตุเจ้า มาเบิ่งเอาที่เว่ามา
ตะสะออนแท้เพิ่นว่า
เป็นตะมาแท้ อีสาน ........
(ดนตรีหย่าวหย่าว)
ล่ะแม่นว่า นอนาย
มาม่วนเอาฮ้ายล่ะเสียงพิณโตดต่ง ..
ม่วนคักฮ้ายล่ะเสียงแคนจ้าวส่ง..
ได้ยินแล้วกะหลง
ได้ฟังแล้วกะย้อน
ได้ฟ้อนแล้วกะม่วน ......
แฮงฟังแฮงม่วน
จนบ่อยากอ่วยหนี
หาไสกะบ่มี
ของดีคู่บ้าน
ฟังเด้อพ่อ
ฟังเด้อแม่
ได้ยินมาแว
เว่าแล้วขนคีงลุก
ความสุขสิมีแก่ท่าน
สวรรค์อยู่ต่อหน้าเจ้า
เสียงพิณกะหย่าวจูบจ้าวใส่เสียงแคน
ลายสุดสะแนน
สุดฮอดหัวใจ
ว่าแต่บุญบ้านได๋
มีแต่ม่วนกับม่วน
พระธาตุพนม หลานกราบก้ม
สิบนิ้ววันทา...
สาธุเด้อถ้ามีชาติหน้า ....
ให้หลานเกิดมา บนถิ่นอีสาน ...
พี่น้องใกล้ไกล..
รักษาไว้ฮีตคองอีสาน ..
สิโดนปานได๋
ให้โลกกล่าวขาน .....
ชั่วลูกชั่วหลาน .............
ว่าอีสาน.....เป็นตาสะออน.....
จบ
ที่มา
