ภาพยนตร์ Coco การนำเสนอเทศกาลเฉลิมฉลองต้อนรับดวงวิญญาณผู้ตาย

ภาพยนตร์ Coco การนำเสนอเทศกาลเฉลิมฉลองต้อนรับดวงวิญญาณผู้ตาย
โดย วาทิน ศานติ์ สันติ 15/4/2561

ในภาพยนตร์แอนิเมชั่นเรื่อง Coco ภาพยนตร์ระดับรางวัลออสการ์สาขาแอนิเมชั่นและสาขาเพลงประกอบยอดเยี่ยมแห่งปี 2017 ได้นำเสนอเรื่องราวการเฉลิมฉลองเทศกาลแห่งความตาย  "Día de los Muertos" หรือในภาษาอังกฤษเรียกว่า Days of the Dead เป็นวันที่เกี่ยวเนื่องมาจากเทศกาลฮาโลวีน สำหรับชาวเม็กซิกันเชื่อว่าเป็นวันที่ประตูสวรรค์เปิดออกเพื่อให้วิญญาณบรรพบุรุษได้กลับมาเยี่ยมลูกหลาน จะมีการจัดหิ้งบูชารูปบรรพบุรุษ วางสิ่งของที่ผู้ตายชอบ หางไม่วางดวงวิญญานของผู้ตายจะเข้าบ้านไม่ได้ ต้องตกแต่งบ้านให้สวยงาม โรยพื้นถนนด้วยกลีบดอกไม้เข้ามาถึงบ้านเพื่อเป็นการนำทางให้ดวงวิญญาณเข้าบ้าน ซึ่งภาพยนตร์จินตนาการทางเชื่อมระหว่างโลกแห่งความตายกับโลกของคนเป็นด้วยสะพานกลีบดอกไม้ จะมีจัดงานเฉลิมฉลองกิน ดื่ม สนุกสนานในครอบครัว ในพื้นที่จองชุมชนจะมีการจัดงานรื่นเริง ร้อง เต้น จัดขบวนแห่สวยงาม แต่งกายด้วยชุดผี แต่งหน้าเป็นผี หรือใส่หน้ากากหัวกะโหลก หลังจากนั้นในวันที่ 1 พฤศจิกายนจะเป็นวันรำลึกถึงเด็กและทารกที่เสียชีวิตไป และรำลึกถึงผู้ใหญ่และผู้สูงอายุในวันถัดมา 

นอกจากนี้ในภาพยนตร์เรื่อง James Bond ตอน spectre ได้นำฉากในวัน "Día de los Muertos" มาใส่ไว้ในภาพยนตร์ในฉากไล่ล่าช่วงต้นเรื่องด้วยเช่นกัน

ซึ่งสอดคล้องกับเทศกาลฮาโลวีนของชาวตะวันตก ตรงกับวันที่ 31 ตุลาคมของทุกปี เชื่อว่าเป็นวันที่โลกของคนตายและคนเป็นถูกเชื่อมโยงเข้าด้วยกัน ดวงวิญญาณจะหาร่างของคนสิงสู่เพื่อจะได้มีชีวิตใหม่อีกครั้ง คนเป็นต้องหาทางไม่ให้วิญญาณมาสิง โดยการปิดไฟทุกดวงในบ้านให้อากาศหนาวเย็นให้ดูเหมือนกับโลกความตาย แต่งกายเป็นผี เพื่อให้ผีเข้าใจผิดว่าไม่ใช่คน คล้าย ๆ กับการที่ผู้ชายแต่งตัวเป็นผู้หญิงแต่งหน้าทาเล็บเพื่อไม่ให้ผีแม่ม่ายชื่อว่าไม่ใช่ผู้ชายจนไม่เอาตัวไปอย่างนั้นกระมัง นอกจากนี้ยังเป็นคืนเฉลิมฉลองการสิ้นสุดฤดูเก็บเกี่ยว มีการนำสัตว์ หรือพืชผลมาบูชายัญให้กับเหล่าภูติผีด้วย ต่อมาสันตะปาปา Gregory ที่ 4 ได้กำหนดวันที่ 1 พฤศจิกายนเป็นวันเฉลิมฉลอง All Saints Day หรือ All Hallows Day เพื่อระลึกถึงนักบุญและผู้ที่เสียชีวิตไปแล้ว แต่จะมีการเฉลิมฉลองในคืนวันที่ 31 ตุลาคม หรือ Hallow's Eve ในภายหลัง มีการจัดกระบวนพาเหรด แต่งกายด้วยชุดผี แต่งขบวนรถประดับประดาด้วยแสงไฟงดงามอย่างยิ่งใหญ่ตามเมืองสำคัญ มีการละเล่นมากมาย เช่นการละเล่น trick-or-treating  แกะสลักฟักทองเป็นแจ็กโอแลนเทิร์นเป็นต้น

เอาเข้าจริงๆแล้ว วันที่เกี่ยวข้องกับดวงวิญญาณของผู้ตายจะกลับมาหาญาติที่ยังมีชีวิตอยู่เช่น

ในวัฒนธรรมของชาวจีนมีคติความเชื่อเกี่ยวกับการให้ความเคารพดวงวิญญาณของบรรพบุรุษเป็นอย่างยิ่ง อันเป็นผลมาจากปรัชญาของขงจื้อและคติความเชื่อในศาสนาพุทธนิกายมหายาน เช่นเทศกาลสารทจีน จะตรงกับวันที่ 15 เดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติของจีน หรือเดือน 9 ตามปฏิทินไทย คนจีนเชื่อว่าวิญญาณบรรพบุรุษจะคุ้มครองเราอยู่เสมอ สารทจีนคือวันที่ประตูนรก - สวรรค์เปิดออก เพื่อให้วิญญาณบรรพบุรุษเดินทางมารับสิ่งของเซ่นไหว้ได้ บางบ้านจัดเครื่องเซ่นไหว้วิญญาณไร้ญาติที่หน้าบ้านด้วย 

นอกจากนี้ยังมีพิธีทิ้งกระจาด ชาวจีนจัดขึ้นในเทศกาลสำคัญ การให้ทานอาหาร ของใช้ เครื่องนุ่งห่ม เงิน แก่วิญญาณไร้ญาติ โดยเฉพาะกลางเดือน 7 ของจีนจนถึงสิ้นเดือนหรือเดือน 9 ของไทยเป็นช่วงที่ประตูนรกเปิด ดวงวิญญาณของบรรพบุรุษ หรือวิญญาณไร้ญาติจะออกมารับของทิ้งกระจาด อีกทั้งยังเป็นการบริจาคทานให้กับบรรดาผู้ยากจนอีกด้วย
     
ในวัฒนธรรมภาคอีสานมีประเพณีอุทิศให้กับผู้ล่วงลับที่เป็นญาติหรือดวงวิญญาณไร้ญาติ คือ ประเพณีบุญข้าวประดับดิน จัดในวันแรม 14 ค่ำ เดือน 9 ชาวบ้านจะนำข้าวปลา อาหารคาวหวาน ผลไม้ หมาก พลู บุหรี่ มาห่อด้วยใบตองนำไปวางตามโคนต้นไม้ใหญ่หรือตามพื้นดินบริเวณรอบ ๆ เจดีย์ โบสถ์ กำแพง เพื่อให้ดวงวิญญาณได้มากิน เป็นการอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ล่วงลับไปแล้ว รวมถึงอุทิศส่วนกุศลให้กับเปรต สัตว์นรก รวมถึงสัตว์ต่าง ๆ เพื่อกินอาหารที่วางไว้ด้วย 

ต่อจากนั้นวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 10 เป็นพิธีทำบุญข้าวสาก ชาวบ้านจะเตรียมอาหารชนิดต่าง ๆ ใส่ภาชนะหรือห่อด้วยใบตอง ไปวางไว้ตามบริเวณวัด เช่นโบสถ์ วิหาร เจดีย์ กำแพง จุดธูปเทียนบอกกล่าวให้ดวงวิญญาณญาติมิตรมารับเอาอาหารและผลบุญที่อุทิศให้ มีการกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลไปให้ผู้ล่วงลับ จะมีการนำอาหารไปเลี้ยง “ตาแฮก” ณ ที่นาของตนด้วย 

ทางภาคใต้ก็มีพิธีสารทเดือน 10 เชื่อว่าจะมีการเปิดภูมินรกให้ดวงวิญญาณผู้ตายกลับมายังโลกมนุษย์เพื่อรับบุญที่ญาติมิตรอุทิศให้ในช่วงวันแรม 1 ค่ำ เดือน 10 ลูกหลานญาติพี่น้องจะมารวมตัวกันที่บ้านนับเป็นการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อผู้ล่วงลับพร้อมเพรียงกัน ในวันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 ญาติมิตรจะจัด "หฺมฺรับ" หรือ สำหรับอาหารประกอบด้วยอาหารแห้ง ผลไม้ เสื้อผ้า ของใช้ในชีวิตประจำวัน แต่ที่ขาดไม่ได้คือ ขนม 5 อย่างได้แก่ ขนมพอง เป็นสัญลักษณ์แทนแพ สำหรับผู้ล่วงลับใช้ล่องข้ามห้วงมหรรณพ ขนมลา แทนเครื่องนุ่ง ขนมกงหรือขนมไข่ปลา แทนเครื่องประดับ ขนมดีซำ แทนเงิน, ขนมบ้า แทนสะบ้าใช้เล่น บางที่มีขนม 6 อย่างเพิ่มขนมลาลอยมัน ใช้แทนฟูกหมอน ในจังหวัดชุมพร อำเภอท่าแซะ จะนำสิ่งของต่างๆ เหล่านี้ใส่แพแล้วลอยไปตามลำน้ำ เป็นการส่งดวงวิญญาณไปยังดินแดนความตาย

นอกจากนั้นยังจัดพิธีชิงเปรต เป็นประเพณีของภาคใต้ที่ทำในวันสารทเดือนสิบ  ลูกหลานต้องเตรียมอาหารรวมกันตั้งไว้บน "ร้านเปรต" ซึ่งสร้างไว้กลางวัดยกเสาสูง บางถิ่นจึงเรียก "หลาเปรต" บางแห่งทำเป็นศาลา เมื่อเสร็จพิธีทางศาสนาพุทธ ชาวบ้านจะเข้าไปรุมกันแย่งอาหารและขนม การแย่งขนมเปรตที่ผ่านการทำพิธีแล้วนี้จะได้กุศลแรง เป็นสิริมงคล ถ้านำไปหว่านในไร่นา จะทำให้พืชผลเจริญเติบโตดี

ประเพณีการอุทิศส่วนกุศลให้กับวิญญาณของผู้ตายส่วนใหญ่แล้วจะมีการจัดตามพิธีกรรมทางศาสนาพุทธ หรือพราหมณ์ผสมผสานกับพิธีกรรมของศาสนาผี จะมีสอดแทรกความสนุกสนานเอาไว้ด้วย เพราะเชื่อว่าการที่ผู้ตายจากไปนั้นจะไปสู่ภพภูมิที่ดีไม่ควรจะโศกเศร้าอาลัย การจัดงานนั้นจะเป็นการรวมญาติที่อยู่ห่างไกลกันกลับมาบ้านเมื่อพบปะสังสรรค์ ส่วนการอุทิศของนั้นเป็นหนึ่งในกุศโลบายการลดความตระหนี่ถี่เหนียว และเป็นการบริจาคทานให้กับผู้ยากไร้ไปในตัว

ในประเทศไทย แต่ละชุมชนแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ก็จะมีการจัดพิธีกรรมการเลี้ยงผีบรรพบุรุษที่แตกต่างกันออกไปเช่นการเลี้ยงผีของชาวมอญ การเลี้ยงผีของชาวซ่ง การเลี้ยงผีของกลุ่มชาวเขา ฯลฯ ซึ่งมีเยอะแยะมากมายจนไม่อาจเขียนไว้ใน ณ ที่นี้ได้หมด ถ้าสนใจก็สามารถค้นหาได้ตามอินเตอร์เน็ตที่มีอยู่อย่างมากมาย

หากเราดูภาพยนตร์และพิจารณาให้ดีนอกจากจะได้รับความสุขสนานแล้ว เราจะได้เกร็ดความรู้เกี่ยวกับพิธีกรรมต่าง ๆ ที่ภาพยนตร์ต้องการจะสอดแทรกสาระสำคัญเอาไว้ให้เราได้คิดและตรึกตรง ได้ทบทวนตนเองอีกด้วย โดยเฉพาะภาพยนตร์เรื่อง Coco เป็นหนึ่งในภาพยนตร์คติชนวิทยาของชาวตะวันตก ที่สอดแทรกเรื่องความรักของคนในครอบครัว ความรักของบรรพบุรุษ รวมถึงความรักในสิ่งที่ตัวเองชอบที่ผมแนะนำให้ทุกคนควรดูอย่างยิ่ง

ภาพจาก  nothingbutgeek.com

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ดูหนังฟังเพลง

คำสำคัญ (Tags)#ชิงเปรต#coco#เทศกาลแห่งความตาย#สารทเดือน 10#ทิ้งกระจาด#เทศกาลฮาโลวีน

หมายเลขบันทึก: 646483, เขียน: 15 Apr 2018 @ 23:56 (), สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง, อ่าน: คลิก


ความเห็น (0)