หลักการทรงงานข้อที่ 14 ในมุมมองของ ดร.ชัยโรจน์ นพเฉลิมโรจน์

ดร.ชัยโรจน์ นพเฉลิมโรจน์ ได้อธิบาย "หลักการทรงงานข้อที่ 14 ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลเดช รัชกาลที่ 9" ไว้ดังนี้


หลักการทรงงานข้อที่ 14 : ใช้อธรรมปราบอธรรม

เมื่อพิจารณาธรรมชาติช่วยธรรมชาติแล้วย่อมพบความสัมพันธ์อีกส่วนหนึ่งคือความตรงข้าม สิ่งที่อยู่ตรงข้ามกัน สะกดข่มอีกฝ่ายได้นั้นเป็นสิ่งที่พบได้อยู่ทั่วไป ดังนั้นการนำความจริงในเรื่องความเป็นไปแห่งธรรมชาติ และกฎเกณฑ์ของธรรมชาติมาเป็นหลักการแนวปฏิบัติที่สำคัญในการแก้ปัญหาและปรับปรุงจึงเป็นสิ่งที่มีคุณค่า เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาวะที่ไม่ปกติเข้าสู่ระบบที่เป็นปกติ เช่น การจัดการน้ำเสียในลำรางสาธารณะ แม่น้ำลำคลองต่าง ๆ การใช้น้ำดีมาขับไล่น้ำเสีย หรือเจือจางน้ำเสียให้กลับเป็นน้ำดี ตามจังหวะการขึ้นลงตามธรรมชาติของน้ำเป็นการแก้ไขแบบสะกดข่มคือ เอาน้ำดีที่มากกว่ามาสะกดน้ำเสีย แต่หากไม่มากเพียงพอก็ทำให้ดีขึ้นก็ยังดีกว่าปล่อยปละละเลยไป ในขณะเดียวกันก็วิเคราะห์หาสิ่งที่นำมาสะกดข่มอื่น ๆ เช่น การบำบัดน้ำเน่าเสียโดยใช้ผักตบชวาซึ่งมีตามธรรมชาติ ให้ดูดซึมสิ่งสกปรกปนเปื้อนในน้ำ เมื่อพบว่ารากของผักตบชวาสามารถดูดกรองสารสกปรกที่อยู่ในน้ำได้ และทำให้น้ำสะอาดขึ้น ก็ย่อมสามารถนำมาใช้ได้ แต่การใช้จะต้องระวังไม่ให้สิ่งที่นำมาสะกดข่มนั้นกลายเป็นปัญหาอันใหม่เพิ่มขึ้นมา เช่น ผักตบชวากระจายพันธุ์ได้เร็ว ยิ่งได้สารอาหารจากน้ำสกปรกยิ่งเติบโตเร็ว สุดท้ายก็กลายเต็มกีดขวางลำน้ำจนเรือสัญจรไปมาไม่ได้ และต้องเสียเวลามากำจัดผักตบชวาแทน ในขณะที่น้ำก็ยิ่งจะเสียมากขึ้นเพื่อผักตบขึ้นเต็มจนน้ำไม่สามารถสัมผัสอากาศได้ นั่นคือยิ่งทำให้แย่กว่าเดิม

ในการทำงานก็เช่นเดียวกัน ย่อมพบการแข่งขัน มีคู่แข่ง เราสามารถที่จะเอาคู่แข่งของคู่แข่งมาเป็นพันธมิตรได้เพื่อช่วยให้ได้เปรียบคู่แข่ง แต่ถ้าคู่แข่งทั้ง 2 จับมือร่วมกันมาแข่งขันกับเรา เราก็จะยิ่งเสียเปรียบ ดังนั้นในการใช้อธรรมปราบอธรรมให้วิเคราะห์ อย่างรอบคอบเพื่อหาจุดด้อยของฝ่ายตรงข้าม หรือปัญหา จากนั้นนำสิ่งที่สะกดข่มปัญหานั้นมาใช้อย่างระมัดระวัง คือให้มากเพียงพอที่จะสะกดปัญหาได้ เช่น พนักงานประท้วงไม่พอใจสวัสดิภาพในการทำงาน เราย่อมต้องหาว่าใครเป็นหัวโจก อาจเป็นหัวหน้างานหรือผู้ที่ได้รับการนับถือจากคนอื่น หากพูดคุยตกลงกันได้ เขาก็จะสะกดข่มการประท้วงลงไปได้ แต่ในการทำงานปกติ คน ๆ นี้ย่อมเป็นตัวแทนพนักงานเพื่อเรียกร้องสิทธิและสวัสดิการต่างๆ จากเราด้วยเช่นกัน หรือในการทำงานเป็นทีม หัวหน้างานเอาเปรียบลูกทีม เราย่อมต้องหาคนในทีมที่อยู่ฝ่ายตรวจสอบ ทักท้วงมาช่วยกำกับหัวหน้างานได้ ทั้งที่ปกติคน ๆ นี้มักจะทักท้วงเรื่องอื่น ๆ จนทำให้งานล่าช้าก็ได้ เทคนิคการใช้อธรรมปราบอธรรมจึงต้องการความรอบคอบระมัดระวังในการใช้งานอย่างยิ่ง (ชัยโรจน์ นพเฉลิมโรจน์, 2558, หน้า 67-68)


เอกสารอ้างอิง

ชัยโรจน์ นพเฉลิมโรจน์. (2558). หลักคุณภาพในโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริกับปรัชญาหลังนวยุค : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ วิจักษ์ และวิธาน. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต. สาขาปรัชญาและจริยศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน หลักการทรงงาน 23 ข้อ ในมุมมองของ ดร.ชัยโรจน์ นพเฉลิมโรจน์



ความเห็น (0)