สายบัว อาหารเพื่อสุขภาพ

                                                  นายอานนท์ ภาคมาลี (หมอแดง)

สายบัว ที่หลายๆคนมักจะจำสับสน หรือเข้าใจผิดว่าเป็นสิ่งเดียวกันเสมอก็คือ สายบัว และ ไหลบัว โดยสายบัวนั้น คือก้านของดอกบัวสาย เวลานำมากินต้องลอกเปลือกนอกออกก่อน โดยสีของสายบัวจะออกสีน้ำตาล นิยมนำมาแกงต้มกะทิ กินสดๆหรือลวกจิ้มน้ำพริก ส่วนไหลบัวหรือหลดบัวนั้นเป็นหน่อของบัว หรือส่วนที่งอกขึ้นมาและจะเจริญเป็นลำต้นใหม่ต่อไป สีของไหลบัวจะเป็นสีขาว ไหลบัวที่เรานิยมนำมากินนั้นเป็นบัวหลวง หรือบัวบูชาพระ และจะมีความกรอบกว่าสายบัว นิยมนำมาทำแกงส้ม หรือผัดน้ำมันกับเนื้อสัตว์ต่างๆ

สายบัว ที่นำมาปรุงอาหาร คือ ส่วนที่เป็นก้าน ซึ่งเราเรียกว่า สายบัว สายบัวที่กินอร่อย จะมีดอกสีขาวอมชมพู เพราะจะมีความนุ่มนวลเมื่อสุกแล้ว ส่วนสายบัวของดอกสีอื่นก้านจะแข็งกว่า สายบัวส่วนใหญ่จะนิยมนำมาประกอบอาหารเช่น แกงส้ม แกงคั่ว ผัดจืด ต้มกะทิ ต้มจิ้มกับน้ำพริก ขนมสายบัว ในสายบัวจะมีทั้งแคลเซียมและวิตามินที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย

สรรพคุณ สายบัวจะช่วยลดอาการเกร็งของลำไส้และกระเพาะ ลดความเครียดทางสมอง บรรเทาอาการท้องผูก ขับปัสสาวะ ดับพิษร้อนในกาย ส่วนไหลบัวเป็นยารสเย็นจืด แก้อ่อนเพลียและบำรุงหัวใจ มีเส้นใยอาหารมาก จึงช่วยแก้โรคท้องผูกได้

แกงส้มสายบัว

1. โขลกพริกแห้ง หอมหัวแดง กระเทียม กะปิ เข้าด้วยกัน จนเป็นเนื้อเดียว

2. ตั้งน้ำให้เดือด ใส่เครื่องแกงที่โขลกแล้วลงไป ตามด้วยกุ้งสด

3. จากนั้นปรุงรสด้วยเกลือ น้ำส้มมะขาม และน้ำตาลทราย ให้มีรสเปรี้ยว เค็ม หวาน ในสัดส่วนตามชอบ

4. ตามด้วยสายบัว ที่หั่นเป็นท่อน รอจนเดือดอีกครั้ง ชิมรส ตักใส่ชามพร้อมเสิร์ฟทันที

ต้มกะทิสายบัวปลาทู
1.นำมะพร้าวมาคั้นกะทิ ให้ได้หัวกะทิ 1/2 ถ้วยตวง หางกะทิ 3 ถ้วยตวง
2.โขลกพริกไทย หอมแดง กะปิให้ละเอียด
3.ละลายเครื่องที่โขลกกับกะทิ 3 ถ้วยตวงให้ละลายน้ำไปตั้งไฟพอเดือดระหว่างที่ตั้งไฟหมั่นคนกะทิจะได้ไม่ไหม้จึงใส่สายบัวมะดันพอมะดันสุกเอาเม็ดออกตั้งไฟพอสายบัวนิ่มจึงปรุงรสด้วย
น้ำตาลเกลือน้ำมะขามเปียกคนให้ละลายชิมรสเปรี้ยว
เค็มหวานเมื่อรสดีแล้วใส่ปลาทูนึ่งหัวกะทิคนพอเข้ากันยกลงตัดใส่ถ้วยเสริ์ฟ

ผัดสายบัว เครื่องปรุงพริกสด หัวหอม กระเทียม น้ำมันพืช (น้ำมันหมู) เนื้อหมู (กุ้งสด) สายบัววิธีทำ  โขลกพริกสดกับหัวหอม กระเทียม เอาลงผัดน้ำมันพืช หรือน้ำมันหมู โดยผัดกับหมู หรือกุ้งสด แล้วใส่สายบัว สุกแล้วตักรับประทานกับข้าว (ผู้ที่ชอบรสพริกไทย จะเหยาะพริกไทยป่นก็ดี จะช่วยให้มีรสสมดังใจ)

 การผัดสายบัว อีกวิธีหนึ่งคือ เจียวกระเทียมเสียก่อน แล้วเอาหมูหรือกุ้งผัดกับสายบัว สุกแล้วทานได้ทันที เนื่องจากตำราอาหารนี้เป็นแบบพื้น ๆ ตำรับชาวบ้านทั่วไปก็อาจจะประดิษฐ์พลิกแพลงไปตามความเหมาะสมกับของเท่าที่หาได้ ข้อสำคัญใช้ของทดแทนที่รสแปลกแตกต่างกันมาก เช่น เอาผักบุ้งแทนสายบัวพอแทนกันได้ รสชาติเป็นแบบไทย ๆ ดี หากใช้ผักอย่างอื่น เช่น ผักคะน้า หรืออย่างอื่น ก็ออกจะนอกลู่นอกทางเกินไป  ผัดสายบัวให้อร่อยและถูกตำรับชาวบ้าน ถูกความนิยมด้วยแล้ว จะต้องผัดกับกุ้ง จึงจะถูกเรื่องกัน การเหยาะพริกไทยจะเหยาะก็ได้ ไม่เหยาะก็ได้แล้วแต่ชอบ ที่จริงนั้นเมื่อเบื่อกุ้งก็อาจจะพลิกมาใช้ หมู ลูกชิ้นปลา ปลาหมึกสด เครื่องในหมู ไก่ หรือปลาแต่เป็นชิ้น ๆ ทอด ล้วนแต่อร่อยทั้งนั้น เท่าที่เขียนบอกวิธีไว้มาก ๆ ประสงค์จะให้รู้จักพลิกแพลงไปต่าง ๆ อันที่จริงคนในชนบทเขาจะรู้จักพลิกแพลงการทำอาหาร โดยยักย้ายวิธีการไปต่าง ๆ จึงจะสนุก สมกับที่เป็นนักปรุงอาหารอย่างแท้จริง 

สายบัว หน้าร้อน แก้ร้อนใน-บำรุงกระดูก  มีเบต้าแคโรทีนที่ต้านโรคมะเร็งลำไส้บัว เป็นพืชน้ำที่เกิดอยู่ในโคลนตม หรือแหล่งน้ำซึ่งมีอยู่ด้วยกันหลายสี หลายชนิด คนในสมัยก่อนไม่นิยมปลูกกัน เพราะจะเป็นได้ว่าในแหล่งน้ำส่วนใหญ่จะมีบัวขึ้นกันเกลื่อนกลาด แต่เดี๋ยวนี้หลังจากที่บัวเป็นพืชเศรษฐกิจที่ทำรายได้ให้กับเกษตรกรแล้ว ก็มีชาวบ้านในหลายจังหวัดหันมาทำนาบัวเพื่อขายเพื่อสร้างรายได้

นอกจากจะมีประโยชน์เป็นผักทำอาหารหวานคาวรับประทานแล้ว ยังเป็นพืชเศรษฐกิจขายได้ราคาดี อีกทั้งสายบัวเองก็มีกากใยไฟเบอร์ซึ่งเป็นคุณสมบัติ ที่ช่วยย่อยอาหาร บำรุงกระดูกและฟันของเราให้แข็งแรง มีเบต้าแคโรทีนที่ต้านโรคมะเร็งลำไส้ บรรเทาความร้อนในร่างกาย แก้ร้อนในโดยเฉพาะในช่วงหน้าร้อน ดอกก็สามารถที่จะเป็นยาบำรุงหัวใจ ให้ความสดชื่น

สายบัว ที่นำมาเป็นอาหารรับประทานเคยสังเกตกันไหมว่า หลังจากที่ปรุงเสร็จแล้วจะมีสีดำ จึงมีวิธีที่จะช่วยให้สายบัวไม่ดำแลดูน่ารับประทาน ได้โดยตอนหั่นสายบัวเสร็จแล้ว แช่ในน้ำเกลือ และตอนที่นำลงไปผัดห้ามใช้ซีอิ๊วเด็ดขาด เพราะจะทำให้เพิ่มความดำยิ่งขึ้น ให้ใช้เกลือปรุงรสแทน เพราะเกลือจะช่วยกัดยางให้ขาวขึ้นได้ไม่ว่าจะเป็นดอกบัวหรือสายบัวก็สามารถที่จะให้ประโยชน์ได้ทั้งนั้น ยิ่งช่วงหน้าร้อนแบบนี้แล้วก็อย่าลืมนำสายบัวมาประกอบอาหารกันนะครับ จะได้ช่วยดับร้อนในร่างกายลงได้