๒๕/๑๒/๒๕๕๕

กลอนที่สามารถปรับใช้ในงานศพได้

(จากหนังสือสวดมนต์แปลของวัดถ้ำพระบำเพ็ญบุญ
อ.พาน จ.เชียงราย)

สกุลเอ๋ยสกุลสูง    ชักจูงจิตฟูชูศักดิ์ศรี

อำนาจนำความสง่าอ่าอินทรีย์  ความงามนำให้มีไมตรีกัน

ความร่ำรวยอวยสุขให้ทุกอย่าง  เหล่านี้ต่างรอตายทำลายขันธ์

วิถีแห่งเกียรติยศทั้งหมดนั้น  แต่ล้วนผันมาประจบหลุมศพเอย

 

(จากหนังสือสวดมนต์แปลของวัดถ้ำพระบำเพ็ญบุญ
อ.พาน จ.เชียงราย)

ตัวเอ๋ยตัวหยิ่ง    เจ้าอย่าชิงติซากว่ายากไร้

เห็นจมดินน่าสลดระทดใจ    ที่ระลึกสิ่งไรก็ไม่มี

ไม่เหมือนอย่างบางศพญาติตบแต่ง  เครื่องแสดงเกียรติยศเลิศประเสริฐศรี

สร้างสานการบุญหนุนพลี  เป็นอนุสาวรีย์สง่าเอย

 

(บทนำพิกรงานฌาปนกิจศพของคุณน้ำชา)

ทุกชีวิตมีเกิดในเบื้องต้น    แล้วก็วนเจ็บแก่ให้แลเห็น

ในตอนกลางทุกอย่างต่างๆ เป็น  ไม่ยกเว้นตอนท้ายตายทุกคน

 

(ความดี)

ดินจะกลบลบกายวายสังขาร  ไฟจะผลาญชีพให้มลายสูญ

แต่ความดีที่ทำได้ค้ำคูณ  ย่อมเทิดทูนแทนซากเมื่อจากไป

 

(มาเปล่าไปเปล่า)

เมื่อเจ้ามามีอะไรมาด้วยเจ้า  จะโลภมากมัวเมาไปถึงไหน 

เมื่อเจ้าตายก็มิได้อะไรไป  เจ้าก็ไปมือเปล่าเหมือนเจ้ามา

 

(ทรัพย์สมบัติ)

อันทรัพย์สินถิ่นฐานทั้งบ้านช่อง  อีกเงินทองไร่นามหาศาล

เป็นสมบัติของตัวได้ชั่วกาล  จะต้องผ่านจากกันเมื่อวันตาย

ส่วนความดีมีความสัตย์สมบัติแท้  ถึงตัวแก่กายดับไม่ลับหาย

จะสถิตย์ติดแน่นแทนร่างกาย  ชนทั้งหลายสรรเสริญเจริญพร

 

(ยศลาภ)

ยศและลาภหาบไปไม่ได้แน่   เว้นก็แต่ต้นทุนบุญกุศล

ทิ้งสมบัติทั้งหลายให้ปวงชน  ร่างของตนเขายังเอาไปเผาไฟ

 

(ความไม่เที่ยงแท้ของสังขาร) 

อนิจจังสังขาราว่าไม่เที่ยง  เกิดเท่าไรตายเกลี้ยงไม่เหลือหลอ

ทั้งผู้ดีเข็นใจตายเตียนยอ  แม้นตัวหมอยังต้องตายวายชีวาต์

 

(หนีไม่พ้นความตาย)

อันความตายชายนารีหนีไม่พ้น  ถึงมีจนก็ต้องตายกลายเป็นผี

ถึงแสนรักก็ต้องร้างห่างทันที       ไม่วันนี้ก็วันหน้าช้าหรือเร็ว

 

(ไม่แน่นอน)

หากคนเราได้ทุกอย่างดั่งที่คิด  สิ้นชีวิตจะเอาของกองไว้ไหน

มีได้บ้างเสียงบ้างช่างปะไร  เราตั้งใจทำดีเท่านี้พอ

 

(เปรียบเทียบสัตว์กับคน)

พฤษภกาสร  อีกกุญชรอันปลดปลง  โททนต์เสน่งคง  สำคัญหมายในกายมี

นรชาติวางวายมลายสิ้นทั้งอินทรีย์  สถิตย์ทั่วแต่ชั่วดีประดับไว้ในโลกา

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระปรมานุชิตชิโนรส : กฤษณาสอนน้องคำฉันท์)

 

(เปรียบเทียบสัตว์กับคน)

อันวัวควายตายเล่า เหลือเขาหนัง  ช้างตายยังเหลืองาสง่าศรี

คนเราตายเหลือไว้แต่ชั่วดี  บรรดามีประดับไว้ในโลกา


*รูปัง ชีรติ มจฺจานํ นาม โคตฺตํ น ชีรติ*  (ไทยกลาง)

อันร่างกายตายแล้วก็สูญสิ้น  ถมแผ่นดินหมดไปไร้ความหมาย

ส่วนชื่อเสียงชั่วดีไม่มีวาย  เป็นที่หมายกล่าวขานนิรันดร

 

(ไทยเหนือ ; pornphot)

ปล๋ากล๋ายเป๋นฮ๊า  คนกล๋ายเป๋นหยัง   ต๋ายแล้วเหม็นดัง  กลิ่นกลบทั่วบ้าน

ถึงเป็นเมียผัว  เปิ้นยังผ่าจ้าน  ตัดสายวิญญาณ  เรียกร้อง

สิ่งตี้บ่าต๋าย  ชื่อเสียงปี้น้อง  ดีชั่วติดต้อง  ตั๋วไป

แม้นว่าไปต๊ก  อยู่ห้องแหนไหน  จื่อเสียงบ่าไป  โตยใจ๋หนาเจ้า ๆ

 

(ความตาย ; หลวงตาแพรเยื่อไม้)

เมื่อตอนเช้าเคล้าชื่นระรื่นรส พอสายหมดลมลับลงดับขันธ์

เมื่อตอนสายได้สนุกสุดสุขครัน พอบ่ายพลันชีวาตม์ลงขาดรอน

เมื่อตอนบ่ายรายล้อมพร้อมหน้าญาติ พอเย็นขาดชีวาลงคาหมอน

เมื่อตอนเย็นเล่นสนุกไม่ทุกข์ร้อน พอค่ำมรณ์ม้วยมิดอนิจจัง

 

**ความไม่แน่นอนของชีวิต** โคลงโลกนิติ(ไทยกลาง)

เช้ายังแลเห็นหน้า  สายตาย    สายยังอยู่สุขสบาย  บ่ายม้วย

บ่ายยังรื่นเริงกาย  เย็นดับชีพนา  เย็นยังหยอกลูกด้วย  ค่ำม้วยอาสัญ

 

(ไทยเหนือ ; pornphot)

ก็เมื่อตะเจ๊า  เฒ่าบ่าเป็นหยัง  ขวายมาตึงตัง  สิ้นลมเหียจ้อย

ตอนขวายก็หั๋น  นั่งกั๋นเรียบร้อย  บ่ายมาเงียบวอย  ว่าอั้น

ตอนบ่ายไค่หัว  ลูกคอเป๋นจั๊น  เย็นดับชีพพลัน  กั๋นไป

อย่าว่ากั๋นเต๊อะ  เย็นไกว๋เปลไหว  หยอกลูกหลานไป  สิ้นใจ๋ต๋อนค่ำ ๆ

 

(ค่าว ; ปี่หนานชาติ  ใจแก้ว)

งัวควายจ๊างม้า     ต๋ายแล้วเหลือหนัง   ดูกเขาขนยัง   เอาใจ๊ก๋านได้

มาจ๋าลงสุด  ขี้มีในไส้  คนยังเอาไป    เลี้ยงต๊อง

คนเฮาถ้าต๋าย  สหายปี่น้อง  ไผบ่อ่วงข้อง  อาลัย

สุดแต่ดูกพั๊วะ  เอาขว้างแสนไกล๋  กลั๋วจักเป็นภัย  ผีมาหลอกบ้าน

 

(ผู้รวบรวมแต่งต่อจาก ปี่หนานชาติ  ใจแก้ว)

จะเป๋นป้อก๊า  หรือว่าอาจ๋ารย์  ข้าราชการ  คนดีบ้าใบ้

ความชั่วรีบหนี  ความดีรีบใกล้  รีบหาเร็วไว  ปี้น๊อง

ความดีมีหลาย  ไผก็แซ่ซ้อง    อยากจะเกี่ยวข้อง  จ้วยงาน

เป็นคนขาวจั๊วะ  หล่อสวยเอาก๋าน  เลวเหลือประมาณ  ไผอยากเข้าใกล้ ๆ

 

(อะไร ที่ไหน ; ท่านพุทธทาส)

อันความงาม  มีอยู่ตาม  หมู่ซากผี

อันความดี  อยู่ที่ละ  สละยิ่ง

ความเป็นพระ  อยู่ที่เพียร  บวชเรียนจริง

นิพพาน ดิ่ง    อยู่ที่ตาย  ก่อนตาย เอยฯ

 

(ความตาย; ninjahatori ภูเก็ต)

ความตาย....ไม่.....มีแบ่ง...........แยกเรื่องเพศ

ความตาย....ไม่.....มีขอบเขต.....เรื่องศาสนา

ความตาย....ไม่.....จำกัด...........วันเวลา

ความตาย....ไม่.....นำพา...........เรื่องของวัย

ความตาย....ไม่.....กำหนด.........เรื่องชนชั้น

ความตาย....ไม่.....สำคัญ...........ตายที่ไหน

ความตาย....ไม่.....มีแบบอย่าง....ตายอย่างไร

ความตาย....ไซร้...เท่านั้น..........นิรันดร