สิงห์ หรือ คชสีห์

สิงห์ หรือ คชสีห์

นายอานนท์ ภาคมาลี (หมอแดง)

  คชสีห์  เป็นสิงห์ผสมที่มีกายเป็นสิงห์ และมีช่วงหัวเป็นช้าง คชสีห์มีพลังเทียบเท่าช้างและสิงห์รวมกัน ซึ่งนับได้ว่าเป็นสัตว์ที่น่าเกรงขาม คชสีห์มีลักษณะคล้ายสัตว์หิมพานต์ อีกชื่อหนึ่งชื่อทักทอ

   สิงห์ นับได้ว่าสัตว์ในป่าหิมพานต์ ส่วนใหญ่จัดอยู่ในหมวดสิงห์ คงเป็นเพราะสิงห์เป็นสัตว์ที่ดูสง่า และน่าเกรงขาม สิงในตำนานหิมพานต์ สามารถจำแนกออกได้ เป็นสองชนิดหลักๆคือ ราชสีห์ และสิงห์ผสม ราชสีห์เป็นสัตว์ที่มีพลังกำลังสูง ราชสีห์มีอยู่ด้วยกัน 4 ชนิดคือ บัณฑราชสีห์ กาฬสีหะ ไกรสรราชสีห์ และติณสีหะ ส่วนสิงห์ผสมนั้นมีอยู่มากมาย โดยปกติสิงห์ผสมคือสัตว์ป่าประสม ที่มีลักษณะของราชสีห์กับสัตว์ประเภทอื่น

นับได้ว่าสัตว์ในป่าหิมพานต์ส่วนใหญ่จัดอยู่ในหมวดสิงห์ คงเป็นเพราะสิงห์เป็นสัตว์ที่ดูสง่า และน่าเกรงขาม สิงห์ในตำนานหิมพานต์สามารถจำแนกออกได้เป็น ๒ ชนิดหลักๆ คือ ราชสีห์ และ สิงห์ผสม
ราชสีห์เป็นสัตว์ที่มีพละกำลังสูง ราชสีห์มีอยู่ด้วยกัน ๔ ชนิดคือ บัณฑุราชสีห์ กาฬสีหะ ไกรสรราชสีห์ และ ติณสีหะ
 
ส่วนสิงห์ผสมนั้นมีอยู่มากมาย โดยปกติสิงห์ผสมคือสัตว์ประสมที่มีลักษณะของ ราชสีห์กับสัตว์ประเภทอื่น

บัณฑุราชสีห์ บัณฑุราชสีห์ เป็น ๑ ใน ๔ ราชสีห์แห่งป่าหิมพานต์ บัณฑุราชสีห์มีผิวกายสีเหลืองและ เป็นสัตว์กินเนื้อ บัณฑุราชสีห์จัดได้ว่าเป็นสัตว์นักล่าขนาดใหญ่สัตว์ ที่ถูกล่า มีตั้งแต่สัตว์ประเภทกวาง ควาย ช้าง หรือแม้แต่มนุษย์ ในเอกสารที่มีเรื่องราวเกี่ยวกับป่าหิมพานต์ระบุว่า มี ร่างกาย เหมือนสีใบไม้เหลืองและใหญ่เท่ากับวัวหนุ่ม

กาฬสีหะ กาฬสีหะ เป็น ๑ ใน ๔ ราชสีห์แห่งป่าหิมพานต์ นอกจากนี้ยังเป็นราชสีห์ที่กินพืชเป็นอาหารเท่านั้น กาฬสีหะมีกายดำสนิท และใหญ่ราวโคหนุ่ม (คำว่า "กาฬ" แปลว่าดำ)
 
ถึงแม้กาฬสีหะจะกินเฉพาะพืช แต่ก็ใช่ว่าจะมีกำลังวังชา ด้อยไปกว่าราชสีห์ชนิดอื่น ราชสีห์ทุกชนิดมีเสียงคำราม อันทรงพลัง ในตำนานกล่าวว่าเพียงเสียงคำรามของราชสีห์ก็สามาารถทำให้ สัตว์อื่น เจ็บได้

ไกรสรราชสีห์ ในตำนานพระเวสันดร มีตอนหนึ่งกล่าวถึงไกรสรราชสีห์ ในเรื่องบรรยายว่าเป็นสัตว์ทรงพลัง กายเป็นสิงห์ มีขนแผงคอ ริมฝีปาก ขนหาง และเล็บเป็น สีแดงดั่งผ้ารัตนกัมพล
 
ไกรสรราชสีห์เป็น ๑ ใน ๔ ราชสีห์แห่งป่าหิมพานต์ ในตำนานกล่าวว่าไกรสรราชสีห์เป็นสัตว์ที่มีพละกำลังแรงกล้า เป็นนักล่าชั้นเยี่ยมและกินสัตว์ใหญ่น้่อยเป็นอาหาร

ติณสีหะ ติณสีหะมีกายสีแดง เป็นราชสีห์อีกชนิดที่กินแต่พืชเป็นอาหาร ลักษณะเด่นอีกอย่างของ ติณสีหะคือมีเท้าเป็นกีบแบบม้า

เกสรสิงหะเกสรสิงห์ หรือกาสรสิงห์เป็นสิงห์ มีส่วนผสม ระหว่างราชสีห์กับสัตว์ประเภทวัวควาย กาสรสิงห์มีผิวกายสีเทา ร่างเป็นแบบสิงห์ แต่มีเท้าเป็นกีบเหมือนเท้าควาย

เหมราช ตามชื่อของสัตว์ชนิดนี้ เหมราชเป็นสัตว์ผสมที่มีร่างเป็นสิงห์ส่วนหัวเป็นเหม เหมเป็นสัตว์ในวรรณคดีไทยชนิดหนึ่ง บ้างก็ว่ามีลักษณะเหมือนหงส์(ห่าน) แต่ในบางรูป ก็วาดเหมเหมือนสัตว์ตระกูลจระเข้

คชสีห์ คชสีห์ เป็นสิงห์ผสมที่มีกายเป็นสิงห์ และมีช่วงหัวเป็นช้าง ตามตำรากล่าวว่าคชสีห์มีพลังเทียบเท่าช้างและสิงห์รวมกัน ซึ่งนับได้ว่าเป็นสัตว์ที่น่าเกรงขาม คชสีห์มีลักษณะคล้ายสัตว์หิมพานต ์อีกชนิดหนึ่งชื่อทักทอ

ไกรสรจำแลง ไกรสรจำแลงมีหัวแบบมังกร และมีร่างเป็นราชสีห์(สิงโต) จิตรกรบางท่านเรียกไกรสรจำแลงว่า ไกรสรมังกร ซึ่งมีความหมาย ตรงตัวว่ามังกรสิงห์

ไกรสรคาวี สัตว์ชนิดนี้มีลักษณะผสมระหว่างสิงโตและวัว. ในรูปจิตรกรรมไทย มักวาดไกรสรคาวีเป็นสัตว์ที่มีช่วงหัวเป็นม้าและมีร่างเป็นสิงโต จิตรกรบางท่านวาดไกรสรคาวีเป็นสิงห์ที่มีหัวเป็นวัว แต่มีหางเหมือนม้า

ไกรสรนาคา ตามชื่อของสัตว์ชนิดนี้ ไกรสรนาคาเป็นสิงห์ผสมที่มีส่วนประกอบของนาคด้วย หางเหมือนสัตว์เลื้อยคลานประเภทงู ตัวมีลักษณะคล้ายสิงห์ แต่มีเกล็ดแข็งปกคลุมทั่วกาย

ไกรสรปักษา ไกรสรปักษาเป็นสัตว์ผสมระหว่างสิงห์กับนกตามรูปโบราณ ไกรสรปักษามีกายสีเขียวอ่อน หัวเป็นเหมือนพญาอินทรี ตัวเป็นดั่งราชสีห์แต่มีเกล็ดคลุม นอกจากนั้นยังมีปีกเหมือนนกอีกด้วย

โลโต โลโต มีร่างกายเป็นสิงห์สีน้ำตาล ลักษณะเด่นคือมีเท้าแบบกรงเล็บ ชื่อโลโต เป็นชื่อที่ค่อนข้างแปลก ไม่ททราบว่าจริงๆแล้วแปลว่าอะไร แต่ในภาษาจีนคำว่า โลโต แปลว่าอูฐ

พยัคฆ์ไกรสร พยัคฆ์ไกรสรมีส่วนประสมระหว่างสิงห์กับเสือ ส่วนหัวมีลักษณะเหมือนเสือลายพาดกลอน หรือเสือเบงกอล ส่วนตัวเป็นแบบสิงโต ตามจริงแล้วในโลกมนุษย์ ก็็มีสัตว์ที่มี ลักษณะเช่นนี้เหมือนกัน นั่นก็คือ "Liger-ไลเกอร์" (สัตว์ลูกผสมที่มีพ่อเป็นสิงโต และมีแม่เป็นเสือ) หรือ "Tigon-ไทกอน" สัตว์ลูกผสมที่มีพ่อเป็นเสือ และมีแม่เป็นสิงโต)

สิงฆ์ นอกเหนือจากที่มีอธิบายไว้ว่ามีกายสีม่วงอ่อน สิงฆ์มีลักษณะเหมือนราชสีห์ทั่วไป
สิงหคาวี สิงหคาวีมีลักษณะคล้สายกับ ไกรสรคาวี ทั้งคู่เป็นสัตว์ผสมที่มีหัวเป็น วัว และมีตัวเป็น สิงห์

สิงหคักคาสิงหคักคา หรือสีหะคักคามีกายเป็นเกล็ดสีม่วงเข้ม แม้จะมีส่วนหัวและตัวเป็นสิงห์ กลับมีเท้าเหมือนช้าง

สิงหพานร สิงหพานรมีขนกายสีแดง ช่วงบนมีลักษณะเป็นวานรหรือลิง ส่วนช่วงล่างและหางมีลักษณะของสิงห์ แต่ช่วงเท้ากลับมี ลักษณะเหมือนอุ้งเท้าลิง

สิงโตจีน สิงโตจีนเห็นสัตว์ที่ไทยเราได้มาจากประเทศจีน สิงโตจีนโดยปกติ จะมีขนปกคลุมยาวต่างจากสิงห์ชนิดอื่น ในประเทศไทย ท่านสามารถพบสิงโตจีนได้ทั่วไปตามวัดวาอาราม หรือ แม้กระทั่งศาลเจ้าจีนเกือบทุกแห่ง

สีหรามังกร  สิงห์ชนิดนี้มีหัวเป็นมังกร มีร่างเป็นสิงห์สีน้ำตาล คนทั่วไปมักจำสีหรามังกรสับสนกับไกรสรจำแลง

เทพนรสีห์  เทพนรสีห์เป็นสัตว์ผสมที่มีกายท่อนบนเป็นมนุษย์ ส่วนท่อนล่างเป็นสิงห์ แต่ในบางตำราก็ว่ามีช่วงล่างเป็นกวาง ตัวเมียเรียกว่า "อัปสรสีห์"

ฑิชากรจตุ บทฑิชากรจตุบทเป็นสิงห์ที่มีลักษณะของนก คำว่า จตุบท มาจากคำว่าจตุ ซึ่งแปลว่า ๔ และ คำว่า บท มาจากคำว่า บาท ซึ่งหมายถึง เท้า ส่วนคำว่าฑิชากรแปลว่านก ในตำราบรรยายว่า สัตว์ชนิดนี้มีกายสีเขียวอ่อน ส่วนหางมีสีเหลือง

โต โต มีลักษณะคล้ายสิงห์แต่ส่วนหัวมีเขา ๒ เขา ว่ากันว่าชื่อ โตนี้ได้มาจากชื่อสัตว์ในตำนานของประเทศลาว

โตเทพสิงฆนัต โตเทพสิงฆนัต เป็นสัตว์ตระกูลสิงห์ มี กายสีน้ำตาล ชื่อของสัตว์ชนิดนี้มาจากคำว่า โต และ สิงฆนัต ทั้งสองคำ มีความหมาย พ้องหันคือ แปลว่าสิงโต

ทักทอ ทักทอเป็นสัตว์ประหลาดอีกชนิดแห่งโลกหิมพานต์ มีกายท่อนล่างเป็นสิงห์ ส่วนหัวเป็นช้าง ผู้อ่านมักสับสนกับคชสีห์ เพราะทั้งคู่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมาก จุดต่างของสัตว์ทั้งสองคือ ทักทอมีเครา และผมตั้งไปข้างหน้า

1.กิเลน ลักษณะคล้ายสิงห์ ตัวเป็นเกล็ด เท้าเป็นกีบคู่ มีเขา



2.กิเลนปีก พื้นสีน้ำเงิน ไม่มีเขา ไม่มีเครา มีปีก



3.กบิลปักษา ตัวและหัวเป็นลิง พื้นดำ มีหางนก และปีกที่ไหล่



4.กรินทรปักษา ตัวเป็นช้าง พื้นสีดำ ปีกหางแบบนกสีแดงชาด



5.กุญชรวารี หัวและตัวท่อนบนเป็นช้าง หางเป็นปลา


6.ไกรสรนาคา ตัวเป็นสิงห์ หัวและหางเป็นนาค มีเกล็ดทั้งตัว พื้นสีน้ำเงินอ่อน


7.ไกรสรปักษา ตัวแบบสิงห์ มีเกล็ด หัวและปีกเป็นนกสีตองอ่อน 


8.ไกรสรจำแลง ลักษณะคล้ายมังกร ตัวและเท้าคล้ายสิงห์ พื้นสีม่วงอ่อน


9.ไกรสรคาวี ตัวเป็นสิงห์ หัวเป็นวัว มีเขา หางเป็นหางม้า


10.ไกรสรวาริน หัวและตัวเป็นสิงห์ หางเป็นปลา


11.ครุฑ ลักษณะเป็นนกอินทรีแปลชงเป็นรูปครุฑจับนาค สีหงเสน สวมมงกุฎยอด


12.คชปักษา ลำตัวท่อนอกและแขนคล้ายครุฑสีขาว หัวมีงวงและงา ขนและหางคล้ายหงส์


13.คชปักษ์สินธุ์ หัวเป็นช้าง มีปีกแบบนก มีหางเป็นปลา



14.คชสีห์ ตัวเป็นสิงห์ สีม่วงอ่อน หัวมีงวงและงาแบบช้าง



15.ทัณฑิมา หัวเป็นนกการเวก ตัวเป็นครุฑ พื้นสีจันอ่อน



16.ทิชากรมฤค หัว ปีกและหางเป็นนก ตัวและขาเป็นกวาง


17.เทพกินนร ลำตัวและหน้าเป็นเทพ ท่อนล่าง ขาและหางเป็นแบบนก


18.เทพนรสิงห ท่อนบนเป็นเทพ ท่อนล่างเป็นสัตว์ มีเท้าเป็นกีบ



19.ดุรงคปักษิณ ตัวเป็นม้าพื้นสีขาว มีปีกและหางเป็นนกสีเขียว ผมแปรง กีบสีดำ



20.ติณสีหะ เป็นราชสีห์ พื้นสีเขียวอ่อน,เท้าเป็นกีบ



21.นกหัสดีลิงค์ ตัวเป็นนกหัวคล้ายสิงห์ มีงวงและงากคล้ายช้าง


22.นรปักษาไกรสร หัวเป็นสิงห์ ตัวเป็นนก


23.นาค งูใหญ่มีหงอน


24.นาคอัสดร ตัวเป็นม้า มีหัวและเกล็ดแบบนาค


25.นาคปักษิณ ตัวเป็นนกแบบหงส์ หัวเป็นนาค คล้ายสกุณเหราพื้นสีหงชา


26.บัณฑุราชสีห์ เป็นราชสีห์กินเนื้อ มีขนสีเหลืองอ่อน


27.ปักษิณสีห์ หัวเป็นนก ตัวเป็นสิงห์


28.พยัคฆไกรสีห์ ตัวเป็นสิงห์ หัวเป็นเสือ


29.พยัคฆ์นที ตัวเป็นเสือ หางเป็นปลา


30.พยัคฆเวนไตย หัวเป็นเสือ ตัวเป็นครุฑ หางแบบหงส์


31.มกรคชสีห์ หัวเป็นคชสีห์ ลำตัวและหางเป็นมังกร


32.มฤคเหมราช ตัวเป็นเหม ตัวเป็นกวาง มีปีก


33.มยุระคนธรรพ์ ศรีษะและลำตัวเป็นคนธรรพ์ ท่อนขาและหางเป็นนกยูง มีปีกที่ไหล่


34.มยุระเวนไตย หัวและหางเป็นนกยูง ลำตัวและมือเป็นครุฑ


35.มารีศ ตอนบนเป็นยักษ์ ท่อนล่างเป็นกวาง


36.มังกรสกุณี หัวเป็นมังกร ตัวเป็นนก


37.มังกรวิหค หัวเป็นมังกรตัวเป็นสัตว์สี่เท้า พื้นสีม่วงแก่ ปีก และหางเป็นนก


38.ระมาด สัตว์สี่เท้าคล้ายสมเสร็จ มีงวงเล็กๆ ตัวเป็นเกล็ด


39. วเนกำพู หัวและตัวท่อนบนเป็นลิง ท่อนล่างเป็นหอยสังข์(สีม่วง)



40. ไกสรวาริน หัวและตัวเป็นสิงห์ หางเป็นปลา( รูปที่ 39 ตัวหลัง)

41.กุญชรวารี หัวและตัวท่อนบนเป็นช้าง,หางเป็นปลา


42.สกุณเหรา หัวและหางเป็นเหรา หรือนาค ตัวเป็นนก


43.สกุณไกรสร ตัวเป็นสิงห์ หัวเป็นนก ไม่มีปีก พื้นสีหงดิน


44.สกุณคชสีห์ หัวเป็นคชสีห์ มีปีกและหางเป็นนก


45. สกุณมังกร หัวเป็นนก ลำตัวและหางเป็นมังกร 


46.สดายุ พญานกในเรื่องรามเกียรติ์ กายเป็นสีเขียว


47.สัมพาที พญานกในเรื่องรามเกียรติ์ กายเป็นสีแดงชาด


48.สินธพกุญชร ตัวเป็นม้า หัวเป็นช้าง มีหงอน พื้นสีเขียวอ่อน หลังและกีบสีดำ


49.สินธุปักษี ตัวเป็นนก หางเป็นปลา พื้นสีน้ำเงิน


50.สิงห์ หรือ ราชสีห์ ตัวเป็นสิงห์ เท้าเป็นเล็บ หางเป็นปล้อง


51.เสือปีก ตัวเป็นเสือ มีปีกแบบนก พื้นสีเหลือง


52.สีหคักคา หัวเป็นสิงห์ ลำตัวเป็นเกล็ด เท้ามีเล็บแบบช้าง พื้นสีม่วงแก่


53.สุบรรณเหรา ตัวเป็นครุฑ หัวคล้ายพญานาค มีเขา


54. สุบรรณเหมราช หัวเป็นเหมราช ตัวและหางเป็นครุฑ


55.เหมราช ตัวเป็นสิงห์ หัวเป็นเหม เล็บสีขาว


56.เหมวารี หัวเป็นเหมราช ลำตัวมีครีบและหางเป็นปลา


57. เหมราช ตัวเป็นม้า หัวเป็นเหม หางสีขาว พื้นสีดำ


58.เหมราชอัสดร ตัวเป็นม้า หัวเหม หางสีขาว พื้นสีดำ


59.เหรา ลักษณะเหมือนนาคมีสี่ขาแบบมังกร



60.อสุรปักษา ตัวเป็นไก่ที่ขามีเดือย ท่อนอก มือ และหัวเป็นอสูร พื้นสีเขียว ปีก หางสีแดง


61.อัปสรปักษี นางฟ้า มีปีกแบบนก


62.อัสดรวิหค ตัวเป็นม้า หัวและคอเป็นนก ตัวสีเหลืองสร้อยคอและปีสีหงชาดหางและกีบเท้าสีดำ


63.อัสดรเหรา ตัวเป็นม้า หัวเป็นแบบมังกร สีเขาและเครา พื้นสีม่วงอ่อน


64.ต่อจากนี้ไม่มีชื่อครับ หากท่านใดทราบช่วยแจ้งให้ทราบด้วยนะครับ และที่แจ้งไปต้นๆชื่อไหนผิด
ช่วยแจ้งแก้ไขด้วยน่ะครับ จะได้แก้ให้ถูกต้องต่อไป ขอบคุณครับ


65.

.
66.


67.


68.


69.


70.

71.

72. 



73.


74.


75.


76.



77.


78.


79.


80.สุบรรณเหราตัวเป็นครุฑ หัวคล้ายพญานาคมีเขา



81.



ขอขอบคุณ เครดิตรูปภาพจาก http://www.oknation.net/blog/dada

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สิงห์ หรือ คชสีห์



ความเห็น (1)

Hanabira
IP: xxx.9.64.90
เขียนเมื่อ 

ภาพที่ 65 เชื่อว่าเป็น ไกรสรราชสีห์ นะคะ
เพราะเป็นสิงห์มีแผงคอ กายสีขาว ริมฝีปากสีแดง