ช้างป่าในชุมพร


ช้างป่าสัตว์คู่บ้านคู่เมืองของชาวชุมพร

ช้างป่าในชุมพร

  • ภาคใต้มีทรัพยากรทางธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์โดยเฉพาะป่าไม้ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด สัตว์ป่าที่มีความสำคัญกับชีวิตคนไทยทั้งในอดีตและปัจจุบัน เป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมืองก็คือ “ช้าง” ในอดีตมีช้างป่าอาศัยอยู่ตามธรรมชาติเป็นจำนวนมาก คนแต่ก่อนจะจับช้างป่ามาฝึกหัดเพื่อใช้งานต่างๆ ในปีพ.ศ.๒๔๗๑[1] มีการตั้งคอกจับช้างป่าในมณฑลภูเก็ต, ปัตตานี, นครศรีธรรมราช และชุมพร
  • ช้างป่าเป็นทรัพยากรของชาติ ผู้ใดประสงค์จะตั้งคอกจับช้างป่าต้องขออนุญาตตาม พ.ร.บ. ว่าด้วยการจับช้างป่า พ.ศ.๒๔๖๔[2] ในปีพ.ศ.๒๔๘๕[3] มีการขออนุญาตตั้งคอกจับช้างป่าใน จ.ชุมพร จำนวน ๘ คอก ดังนี้

  • ช้างป่าที่จับได้มีการนำมาฝึกหัดเพื่อใช้งาน เช่น ใช้เป็นพาหนะในการเดินทาง เนื่องจากในสมัยก่อนยังไม่มีการคมนาคมที่สะดวก ในสมัยสงครามโลกครั้งที่๒ มีเอกสารที่กล่าวถึงสภาพภูมิประเทศและการคมนาคนในเขตจังหวัดชุมพร ความว่า “การติดต่อระหว่างอำเภอหลังสวนกับกิ่งอ.พะโต๊ะ ทางบกนอกจากเดินเท้า ก็อาศัยพาหนะช้างเดินตัดดงตัดป่าเพราะไม่มีถนน[4] และ “อนึ่งท้องที่กิ่งอ.พะโต๊ะตั้งอยู่ระหว่างภูเขาสูงคือเทือกเขาตะนาวศรี มีเขาสลับซับซ้อนล้อมอยู่หลายชั้น ประกอบกับท้องที่เป็นป่าไม้ทึบมีไม้เบญจพรรณทั่วไปหาที่โล่งเตียนได้ยาก เหมาะแก่การอพยพพลเมืองเพราะมีที่ซุ่มซ้อนและที่กำบังเป็นอันดี ถ้าจะต้องอพยพเป็นเวลาเนิ่นนานแรมปี ก็มีช่องทางที่พลเมืองจะประกอบการอาชีพได้ คือการทำไร่ข้าว เพราะที่ดินอุดมดี ทั้งเป็นที่ลับยากแก่การคมนาคมเท่านั้น การคมนาคมใช้ช้างกับเรือถ่อเท่านั้น พาหนะอย่างอื่นใช้ไม่ได้[5]และที่สำคัญคือในปีพ.ศ.๒๔๕๘ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ เสด็จประพาสเมืองชุมพร ในครั้งนั้นได้ใช้ช้างเป็นพาหนะในการเสด็จด้วย[6]นอกจากนี้ช้างยังเป็นแรงงานที่สำคัญเนื่องจากช้างเป็นสัตว์ใหญ่ และเป็นสัตว์ที่สามารถนำมาฝึกฝนได้ ในปีพ.ศ.๒๔๗๔ มีการสร้างถนนระหว่างชุมพรไประนอง ในการก่อสร้างถนนได้ใช้แรงงานของช้างด้วย[7]
  • ดังที่กล่าวมาแสดงให้เห็นว่าในอดีตจังหวัดชุมพรมีพื้นที่ป่าที่อุดมสมบูรณ์เป็นที่อยู่อาศัยของช้างป่าเป็นจำนวนมาก ทำให้มีการตั้งคอกจับช้างขึ้นในพื้นที่ต่างๆ ช้างยังเป็นพาหนะและแรงงานที่สำคัญของคนในอดีต ในปัจจุบันการใช้แรงงานจากช้างไม่ค่อยมีให้เห็นเพราะมีเครื่องจักร และรถยนตร์เข้ามาแทนที่ รวมถึงมีการคมนาคมขนส่งที่สะดวกรวดเร็ว บทบาทความสำคัญของช้างจึงค่อยๆลดลง

 

[1] หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารหมายเลข มท.๕.๖ กล่อง ๑ ๑๔ การช่วยราชการทหารในยามสงคราม(พ.ศ.๒๔๘๒) 

[2] เรื่องเดียวกัน.

[3] วิสันธนี โพธิสุนทร, พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ชุมพร, กรุงเทพ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, ๒๕๔๒, หน้า ๖๖ และ ๗๑.

[4] เรื่องเดียวกัน, หน้า ๖๕


[5] หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารหมายเลข ร.๗ ม.๒๖๔ เล่ม ๒ ๓๕ การรักษาช้างป่าทางมณฑลปักษ์ใต้ เอกชนเสนอความเห็นเพื่อพิจารณา (๙ กันยายน ๒๔๗๑) 

[6] สนิท พลเดช และสมพงษ์ นาควิเชียร, “จับช้างป่า” ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคใต้ พ.ศ.๒๕๒๙ เล่ม ๒, กรุงเทพฯ: อมรินทร์การพิมพ์, ๒๕๒๙, หน้า ๗๓๑. 

[7] หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารหมายเลข. มท. ๕.๔.๔ ๑๓๙ การตั้งคอกจับช้างป่า จังหวัดชุมพร(พ.ศ.๒๔๘๕-๒๔๘๗) 

หมายเลขบันทึก: 499252เขียนเมื่อ 19 สิงหาคม 2012 15:13 น. ()แก้ไขเมื่อ 19 สิงหาคม 2012 15:30 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกันจำนวนที่อ่านจำนวนที่อ่าน:


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี