R2R กับ KM ๒ ขั้วที่แตกต่าง แต่จุดหมายเดียวกัน
ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช กล่าวไว้ว่า “R2R คือ การใช้งานวิจัยเป็นเครื่องมือในการทำให้เกิดการสร้างความรู้เพื่อนำมาพัฒนางานประจำ”
ปัจจุบันการทำงานบนฐานความรู้เป็นการสร้างความรู้เพื่อทำงานให้สำเร็จ/บรรลุเป้าหมาย ซึ่งการสร้างความรู้มี ๒ แนว คือ
แนวแรก คือ การจัดการความรู้ (KM) เป็นการจัดการนำความรู้จากประสบการณ์ที่สั่งสมมาจากการทำงาน การปฏิบัติจริงที่สะสมอยู่ในตัวคนด้วยการจัดกระบวนการต่างๆ เช่น การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การเล่าเรื่อง การถอดบทเรียน เพื่อแกะหรือถอดความรู้ที่อยู่ในตัวคนออกมาอยู่ในรูปที่ ชัดแจ้ง แล้วบันทึกไว้เป็นบทความ คู่มือ หรือ คลังความรู้ เพื่อให้คนที่สนใจ ได้เรียนรู้ เพื่อนำไปใช้พัฒนางาน โดยไม่ต้องลองผิดลองถูกหรือเริ่มต้นใหม่จากศูนย์ทุกครั้งไป
สังคมไทยเป็นสังคมแห่งการบอกเล่า ดังนั้นการเขียนจึงมีน้อย สิ่งที่ต้องทำ คือ กระบวนการจัดการเพื่อนำความรู้ออกมาให้อยู่ในรูปที่ผู้อื่นนำไปใช้ประโยชน์ต่อไปได้ ทำให้ได้ความรู้ที่สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่ หน่วยงาน องค์กร แต่ละชุมชน ไม่ใช่ความรู้ที่มาจากตำรา ทฤษฎี หรือการนำเข้าความรู้จากที่อื่น ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับบริบท หน่วยงาน องค์กร ชุมชนของเรา
แนวที่สอง คือ การวิจัย เป็นการสร้างความรู้จากปัญหาที่เกิดขึ้น แล้วเราต้องการค้นหาคำตอบ ต้องการหาวิธีแก้ไข โดยเรื่องนั้นเป็นเรื่องที่เราสนใจ อยากทำ ทำแล้วเกิดประโยชน์กับส่วนรวม ซึ่งวิธีการตอบโจทย์เป็นการใช้กระบวนการวิจัยเข้ามาทำให้การค้นหาคำตอบเป็นระบบ และได้มาซึ่งคำตอบ/ความรู้ที่เชื่อถือได้ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในการทำงาน เพราะการสร้างความรู้จากข้อมูลที่เชื่อถือได้ จากวิธีการที่เป็นระบบ ระเบียบทำให้การทำงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สร้างความน่าเชื่อถือให้กับคนทำงาน
“การจัดการความรู้” ตรงข้ามกับ “วิจัย” ที่มีวิธีคิดว่า ความรู้ที่เรา ต้องการนั้นยังไม่มี หรือความรู้ที่มียังไม่ชัดเจนจึงต้องหาคำตอบด้วยการวิจัย ซึ่งเน้นความรู้ที่ชัดแจ้ง พิสูจน์ได้ เชื่อถือได้ ส่วน“การจัดการความรู้” คิดอีกแบบหนึ่ง คือ ความรู้มีอยู่แล้วในตัวคน ในการปฏิบัติงาน มีอยู่ในเรื่องราวของความสำเร็จหรือล้มเหลว เอามาทำกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ซึ่งเครื่องมือทั้ง 2 ตัวนี้ ต่างกันที่กระบวนการ แต่จุดหมายเดียวกัน คือการสร้างความรู้เพื่อพัฒนางาน และต้องการให้คนทำงานมีความสุขจากการทำงาน
