การประมวลยาท้องถิ่นไทย (ไม่ใช่ตำรับหลวง) นั้นผมไม่ทราบว่า กรมการแพทย์แผนไทยได้มีโครงการนี้หรือยัง ถ้ายังผมขอเสนอผ่านทางกทน. ไปถึงด้วย คือ โครงการรวมรวมตำรายาแผนไทยโบราณ จากท้องถิ่นทั่วประเทศ
ทั้งนี้อาจมอบหมายโรงพยาบาล อนามัยท้องถิ่น มหาวิทยาลัยท้องถิ่น ให้ไปหาข้อมูล โดยต้องเป็นข้อมูลเชิงลึกด้วย ข้อมูลประสิทธิผลของตัวยา เคล็ดในการปรุงการใช้ยา เป็นต้น
อย่าลืมขึ้นทะเบียนหมอยาทั่วประเทศไว้ด้วย สอบถามประวัติด้วยว่าเรียนมาจากอาจารย์ใด และอาจารย์ของอาจารย์ไปอีกเจ็ดชั่วโคตร
ไม่ว่าตัวยาออกฤทธิ์จะคืออะไรแต่ตัวยาสำคัญของตำรายาไทยทุกขนาน คือ “ความเชื่อ”
อย่าดูถูกความเชื่อนะครับ ดังที่ผมเคยให้เหตุผลและหลักฐานไว้แล้วว่า หมอผีโบราณ รักษาไข้หายเท่าหมอหลวงฝรั่งที่เป็นอาจารย์สอนที่ม.ฮาร์วาร์ดด้วยซ้ำไป คืออัตรารักษาหายประมาณ 75%
http://www.gotoknow.org/blogs/posts/459371
หมอไทยโบราณเราก็รู้เคล็ดลับนี้มานานจึงมีเคล็ดในการปรุงยามากมาย เช่น เวลาถอนต้นยาต้องกลั้นหายใจ เวลาไปซื้อยาตัวนี้(เพื่อเอามาปรุงให้คนไข้)ห้ามต่อราคาเด็ดขาด เวลาถอนยาให้หันหน้าไปทางทิศตะวันออก ถอนยาตอนเดือนข้างแรม ...อะไรเทือกนี้ นี่ว่าในด้านหมอ ส่วนด้านคนไข้ก็ต้องมีเคล็ดด้วย จะได้เกิดความเชื่อร่วมกันทั้งสองฝ่าย
เคล็ดบางเคล็ดอาจเป็นวิทยาศาสตร์เช่น ข้างขึ้นแรมอาจมีผล
พอได้ข้อมูลมาแล้ว ก็ต้องเอามาจัดการให้เกิดความรู้ที่ดีขึ้น เช่นการกรองเชิงสถิติ การวิจัย อะไรก็ว่าไป
ยาตำราไทยบางขนานมีตัวยาถึง 20 ตัว โดยผมเชื่อว่า ตัวยาออกฤทธิ์มีเพียงตัวเดียว อีก 19 ตัวเป็นยาแก้ผลแทรกซ้อนข้างเคียงของกันและกัน กว่าจะลองผิดลองถูกออกมาเป็นตำรับยาได้ นักวิจัยไทยโบราณต้องลำบากยากเย็นแสนเข็ญ แต่วันนี้ลูกหลานทิ้งหันไปหายาฝรั่งกันโม้ด
ผมได้ตำรายาโบราณมาหลายพับ เขียนด้วยภาษาไทยโบราณ ดูว่าน่าจะเก่ากว่ารัตนโกสินทร์ตอนต้น แต่งเป็นกลอนอีกต่างหาก ลูกหลานเอามาขายมัดละ 20 บาท (20 ล้าน ผมยังว่าถูกเลย) เจ้าของร้านขายให้ผมอีกต่อ มัดละร้อย ท่านใดสนใจไปดูได้ที่พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีไทยโบราณที่ม.ผม
ยาสมุนไพรโบราณนี้เป็นมรดกที่ล้ำค่าของไทย และของโลกด้วย พวกเราลูกหลานต้องช่วยกันรักษาไว้ (และเข้ารับการรักษาด้วย) สำหรับผมตั้งปณิธานไว้แล้วว่าถ้าผมเป็นโรคร้ายแรงเช่นมะเร็ง ผมรักษาแผนไทย ไม่ไปผ่าตัดแน่นอน
...คนถางทาง (๒๕ เมษายน ๒๕๕๕)
ที่ อำเภอของชลัญมีพระรูปหนึ่งท่านเก่งสมุนไพร เคยพา นศ.แพทย์ออกชุมชนไปพบท่าน ท่านปลูกสมุนไพรเองปรุงยาเอง วัดก็อยู่ติดอนามัย แต่ไหงไม่ส่งเสริมกันก็ไม่รู้ อ๋อ....ชลัญ mail ไปหาอาจารย์เรื่องเตียงลดแผลกดทับ ไม่ทราบได้รับหรือเปล่า อยากศึกษามากค่ะ สงสารคนไข้
รพ.ไทย ก็เห่อแต่แพทย์แผนนอกแหละครับ ทำมะดา เดี๋ยวจะไปควานหาดูครับ ยินดีร่วมมือทุกอย่างครับ