context based learning(CBL) หรือ การจัดการเรียนโดยใช้บริบทเป็นฐาน หมายถึง  กระบวนการพัฒนาสมรรถนะของผู้ให้บริการปฐมภูมิ ที่อยู่ที่สถานบริการที่อยู่ในชุมชน เช่น สถานีอนามัย ศูนย์สุขภาพชุมชน ศูนย์แพทย์ชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เป็นการเพิ่มสมรรถนะทั้งทางด้านวิชาการ (Technical competency) และสมรรถนะทางสังคม (Social competency) พร้อมกับส่งเสริมการเชื่อมโยงและบูรณาการระหว่างสถานบริการในชุมชนกับโรง พยาบาล กิจกรรมที่เป็นกระบวนการเรียนเกิดขึ้นในลักษณะผสมผสานไปกับกิจกรรมที่เป็น การให้บริการปกติของสถานบริการภายในอำเภอ โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ภายในอำเภอนั้นๆ ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
วัตถุประสงค์ คือ การพัฒนาบุคลากร สถานที่ ใน รพ.สต. ให้พร้อมในการดูแลผู้รับบริการและประชาชนในพื้นที่ โดยอิงบริบทของพื้นที่เป็นหลัก รูปแบบกิจกรรมการพัฒนาสมรรถนะขึ้นกับส่วนขาดของแต่ละพื้นที่
หลักการ คือ เป็นการเรียนแบบผู้ใหญ่(Adult learning) และมีผลกระทบน้อยต่อระบบการให้บริการปกติ เนื่องจาก
- เหมาะสมกับสถานการณ์ตามความจำเป็นในขณะนั้นของผู้เรียน
- เป็นการเรียนในทางปฏิบัติมากกว่าทฤษฎี(เชื่อมจากการปฏิบัติสู่ทฤษฎี)
- เรียนจากปัญหาที่พบมากกว่าความสำคัญของรายวิชา(เชื่อมโยงกับประสบการณ์ที่ผ่านมาของผู้เรียน)
- ผู้เรียนเป็นผู้กำหนดทิศทางการเรียนและเป็นผู้จัดการการเรียนรู้ด้วยตนเองเป็นหลักเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการเรียน
- บรรลุวัตถุประสงค์ของการเีรียนด้วยการ "ได้เห็น" "ได้ทำ" และ "ทำได้"
...........แล้วเราจะเริ่มต้นอย่างไร ?
การเรียนโดยใช้บริบทเป็นฐาน กิจกรรมหลัก (ได้เห็น ได้ทำ ทำได้)
1. การเรียนโดยใช้ รพ.เป็นฐาน
2. การเรียนโดยใช้สถานบริการ(บริบท) ของผู้เรียนเป็นฐาน : การนิเทศเพื่อให้เกิดการเรียนรู้
3. การเรียนโดยใช้สถานบริการที่อยู่ในชุมชน : รพ.สต./ศูนย์แพทย์ชุมชน
4. การเรียนรู้ในชุมชน : การเยี่ยมบ้าน การทำงานชุมชน
................กิจกรรมเสริม = สร้างความเข้าใจ
1. การจัดให้มีเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การอภิปรายกรณีศึกษา เรื่องเล่าเร้าพลัง
2. การจัดให้มีระบบการให้คำปรึกษา : การปรึกษาโดยตรง การปรึกษาทางโทรศัพท์ ทางอินเตอร์เน็ต
3. การจัดให้มีระบบติดตามผู้่ป่วยที่เข้าพักรักษาในโรงพยาบาล การเยี่ยมผู้ป่วยที่โรงพยาบาล การติดตามทางโทรศัพท์
ผลลัพธ์ที่ได้
1. พัฒนาความรู้ - ทักษะต่อเนื่อง
- ด้านเทคนิคการรักษาพยาบาล ฟื้นฟู ส่งเสริม ป้องกัน
- ด้านการบริหารจัดการ การวินิจฉัยและจัดการปัญหาระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน
2. พัฒนาความสัมพันธ์ของทีมงาน รพ. - หน่วยบริการปฐมภูมิ
3. พัฒนาความใฝ่รู้ - การเรียนรู้ด้วยตนเองของบุคลากรปฐมภูมิ
4. สร้างคุณค่าของบุคลากร - ความรู้สึกเป็น "เจ้าของไข้"
บทสรุป CBL
: การจัดการเรียนโดยใช้บริบทเป็นฐาน(CBL) ไม่ใช่กระบวนการเรียนที่จะนำมาทดแทนการศึกษาในระบบปกติ แต่เป็นกระบวนการช่วยเสริมพลังคนทำงานให้มีความสุขกับงานประจำและมีสมรรถนะในการดูแลประชาชนในพื้นที่ได้อย่างตรงวัตถุประสงค์และคุ้มค่า ถือเป็นการพัฒนาบุคลากรอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

 

ที่มา : เอกสารการอบรม เรื่อง การจัดการการเรียนโดยใช้บริบทเป็นฐาน
โดย นายสันติ   บุญดา
ผู้ช่วยสาธารณสุขอำเภอสูงเม่น ด้านบริหาร