แหลง..เรื่อง แตงโม

ครูฑูรย์
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ
คนไทยส่วนใหญ่รู้จักแตงโม แต่ไม่รู้จักแตงจีน เพราะคำว่า "แตงจีน" เป็นภาษาไทยถิ่นใต้ที่ใช้เรียก "แตงโม"

    คนไทยไม่มีใครไม่รู้จักแตงโม แต่คนไทยไม่รู้จักแตงจีน เพราะคำว่า "แตงจีน" เป็นภาษาไทยถิ่นใต้ ที่ใช้เรียกว่า ตงโมที่หยิบเรื่องนี้ขึ้นมาเล่ามาแหลง เพราะเป็นช่วงฤดูร้อนยามหลังฝน และเป็นช่วงของการปลูกแตงโมขายของชาวเกษตรกรในหลายภาคถิ่น "แตงโม" เป็นผลไม้ลูกกลม รี ตลอดจนลูกทรงกระบอก เป็นพืชไม้เถาตระกูลเดียวกับพืชตระกูลแตง เช่น แตงกวา แตงแคนตาลูป และฟัก แตงโมเป็นพืชเมืองร้อนที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในแอฟริกาตอนเหนือและตะวันออกกลาง มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Citrullus vuigaris ลำต้นเป็นเถาเลื้อยแผ่ไปตามพื้นดิน ใบมีลักษณะเว้าลึก ๓-๔ หยัก ก้านใบยาว ทั้งเถาและใบมีขน แตงโมเป็นไม้เถาพืชสวนตระกูลเดียวกันกับ ฟัก-แฟง-น้ำเต้า ชาวสวนชาวไร่มักพูดเป็นกลอนว่า ปลูก ฟัก –แฟง-แตง-ถั่ว แตงโม  แตงโมหรือแตงจีนมีหลายพันธุ์ที่ชาวสวนนิยมปลูกกัน ที่รู้จักกันมากและสายพันธุ์ดังๆ อาทิ  พันธุ์บางเบิด ผิวเขียวคล้ำ เนื้อแดง รสชาติหวานดี พันธุ์นี้เป็นพันธุ์เก่าแก่บัดนี้หายไปจากตลาดนานหลายปี  พันธุ์ซูการ์เบบี้ ลูกเล็กกลมรีผิวคล้ำ เนื้อแดงกรอบดี รสชาติหวาน พันธุ์ตอร์ปิโด ลูกกลมรีคล้ายตอร์ปิโด  พันธุ์จินตหรา และพันธุ์น้ำผึ้ง พันธุ์ชาร์ลสตันเกรย์ และพันธุ์เนื้อเหลืองซึ่งเป็นลูกผสม ปัจจุบันมีแตงโมพันธุ์ไร้เมล็ด แต่ราคาแพงจับใจ

          ในเนื้อแตงโมมีสารอาหารมากมาย มีทั้งแคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก โปตัสเซียม ไลโคฟีน (ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากและมะเร็งปากมดลูก) และวิตามินต่างๆโดยเฉพาะวิตามิน เอ (ส่งเสริมสุขภาพสายตา) ไลโคฟีน รวมทั้งมีวิตามินซี (กระตุ้นภูมิคุ้มกันและป้องกันการติดเชื้อ)

          แตงโมกินได้ทั้งวันตั้งแต่เช้ายันค่ำไปจนถึงดึก ถึงแม้กินมากก็ไม่มีโทษภัยเหมือนผลไม้อื่นๆ กลับยังช่วยขับปัสสาวะ เพราะมีน้ำมาก ช่วยล้างกระเพาะปัสสาวะ ล้างไต ลดการสะสมกรดยูริคอันเป็นสาเหตุของโรคเก๊าต์ ไขข้อเสื่อม และอาการภาวะเลือดเป็นกรด

          ชาวบ้านบางคนนิยมกินแตงโมกับข้าวสวย หรือกินก่อนกินข้าวเพื่อเป็นการกระตุ้นให้อยากกินอาหารชาวบ้านอีกนั่นแหละ โดยเฉพาะชาวสวนชาวนาแถบถิ่นบกบนคาบสมุทรสทิงพระ จะมีสูตรการปรุงอาหารจากเปลือกแตงโมโดยการขูดเนื้อขาวส่วนที่ติดเปลือกยำกับกะปิ หรือที่เรียกกันว่า “ยำเคย” ช่างเป็นอาหารที่แสนวิเศษอร่อยอย่าบอกใคร เมื่อได้ปรุงหรือยำกินมื้อเที่ยงในนายามเก็บเกี่ยวข้าว

          ภูมิปัญญาในการปลูกแตงของชาวบ้าน มักปลูกในพื้นที่ดินร่วนหรือดินปนทราย ใช้ปุ๋ยคอก ไม้ยา หรือหัวปลาหมัก ถ้าจะให้แตงโมหรือแตงจีนมีรสชาติหวานดี มักใช้ “แกลบกุ้ง” หรือเปลือกกุ้งตากแห้งใส่ที่ค้นต้น และในการปลูกจะใช้ก้านมะพร้าวปักบริเวณที่มีลูกเพื่อเป็นเครื่องหมายและเป็นการนับจำนวน  ชาวสวนจะทำหุ่นไล่กาและ “โจ” ไว้ในสวนเพื่อป้องสัตว์สัตว์รบกวนและคนมาโขมย

          เวลากินแตงโมเพื่อเป็นการเพิ่มรสชาติแตงโมให้เย็นฉ่ำมักจะแช่แตงโมในบ่อหรือสระน้ำแล้วค่อยตักขึ้นมาผ่ากิน

          การเก็บแตงโมเพื่อกินหรือขายชาวสวนจะดูส่วนที่เป็นหนวดหรือมือที่อยู่ตรงโคนขั้ว(วิ่น)ลูกหากมือเหี่ยวหรือมือเหลืองแสดงว่าแตงโมสุกสามารถกินได้ หรืออาจจะใช้นิ้วดีดที่ตรงกางลูกเพื่อฟังเสียงว่าสุกมากสุกน้อย แตงโมที่สุกมากจนไส้ล้ม ภาษาถิ่นใต้ เรียกว่า แตงโซะ การสังเกตแตงโมที่ใช้สารเคมี(ฉีดยา/ฝังฟูราดานรองก้นหลุม) ให้ดูผิวว่ามีรอยแมลงเกาะกินหรือไม่ แตงโมที่ใส่ฟูราดานมากเวลาสุกมากเนื้อจะล้มเร็ว เนื้อโซะ ช้ำเหลวสีดำคล้ำ กินเข้าไปทำให้ท้องเสียอย่างรุนแรงได้(ทั้งถ่ายและอาเจียน)

          สำนวนไทยที่เกี่ยวข้องกับแตงโมมีอยู่หลายคำ หลายประโยค เช่น "แม่แตงร่มใบ" หมายถึงเป็นคนผิวสวย ผิวเนียน ผิวบาง เหมือนแตงอยู่ในร่ม และสำนวนล้อเลียนคนตั้งท้อง/มีครรภ์ ว่า "อุ้มแตงโม" ศัพท์แสลงสมัยที่เรียกทหารที่ฝักใฝ่ฝ่ายแดงว่า "ทหารแตงโม"  และในวงการเพลงลูกทุ่งไทย มีนักร้องที่แต่งเพลง และร้องเพลงเกี่ยวข้องกับแตงโม คือ ครูสุรพล สมบัติเจริญ ชื่อเพลง “สาวสวนแตง” ที่มีเนื้อหากล่าวถึงความสวยของสาวสวนแตง และ ครูไวพจน์  เพชรสุพรรณ ชื่อเพลง “แตงเถาตาย” ที่มีเนื้อหากล่าวถึงแม่ค้าขายแตงแถวรังสิต ปทุมธานี

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน วิถี...แบบบ้านบ้าน



ความเห็น (0)