วันนี้ต้องเตรียมการ สำหรับการได้รับเชิญเข้าร่วมเป็นหนึ่งในทีมวิทยากร "อสม.ติดดาว" ที่มีจัดขึ้นที่ อ.ปากพะยูน ณ เขาชันรีสอร์ท ในวันที่ 19-20 พฤษภาคม 2549 ตามที่ได้รับมอบหมาย และเป็นหนึ่งในส่วนของงานวิจัยที่เรากำลังดำเนินภายใต้โครงการไตรภาคีฯนี้ คือ การ Capture KM สิ่งที่ได้พบ..สิ่งที่ได้เห็น แล้วนำมาวิเคราะห์ เสมือน review..โจทย์ที่คิดและสิ่งที่ทำเพื่อตอบโจทย์...

       ระหว่างนิ่งๆ คิด ก็ทบทวนบทสรุปที่ได้จากการเข้าร่วมประชุมที่ ศอม. จัด Healthy Thailand เมื่อวานนี้ ทำให้เราในทีมวิจัยค่อนข้างจะแน่ใจว่าสิ่งที่กำลังคิดกำลังทำ นั้นเราเดินมาถูกทาง และเริ่มมองเห็นรอยของเส้นทางที่กำลังถางเข้าไป เพราะก่อนหน้านี้ เราไม่แน่ใจเรากำลังหลงเดินเข้ามาในป่าที่รกชัฏหรือไม่ เพราะเหมือนเดินไปถางทางไปพร้อมด้วย..เพื่อให้ใด้เห็นรอยเดินที่คนเดิมเคยเดินมา และแกะรอยนั้นให้ชัดและเดินไปหาสิ่งที่เราคาดว่าจะพบ...เจอ

       เมื่อเรารู้สึกชัดเจนในสิ่งที่เรากำลังทำ...ว่าเราทำอะไร เพื่อใคร ประโยชน์ที่เกิดคืออะไร...และสิ่งที่เราไปกระทบใครบ้างหรือเปล่า นั้นคือสิ่งที่เราพึงคิดพิจารณาร่วมกับการกระทำของเรา...เราจะบอกว่าหากกระทบแล้วช่วยไม่ได้ก็เพราะก็กระทบไปแล้วนั้น คิดอย่างนี้ก็ไม่ได้อีก..เพราะในสิ่งที่พึงควรเป็นในความเป็น"มนุษย์" ที่พึงเคารพศักดิ์ศรี...ในคุณค่าของความเป็นมนุษย์นั้นเท่าเทียมกัน..เราก็ควรจะรับผิดชอบและแก้ไขหาทางออกที่แสดงถึงผลเสียที่เกิดน้อยที่สุดจากการกระทำของเรา...คนเราเกิดมามีความแตกต่างกัน แต่สิ่งหนึ่งที่ "มนุษย์" มีเท่าเทียมกัน คือ ศักดิ์และศรีที่เกิดมาพ้น..และถึงซึ่งความเป็น"มนุษย์"...

       สิ่งหนึ่งที่ดิฉันพึงระวังเสมอตลอดการลงพื้นที่ คือ การ"ตัดสิน" คน-มนุษย์..ต้องไม่เอาความเป็นคนนอก (Etic) พื้นที่ของตนเอง ไปตัดสินว่าที่ชาวบ้านคิด(Emic)ต่อเรื่องสุขภาพของตนเองเป็นเรื่องที่ถูกหรือผิด แต่จะเพียงแค่พิจารณาให้เห็นสิ่งที่เป็นไป เพราะจากอดีตที่ผ่านมาเราพลาดไปหลายเรื่อง ในการตัดสินโดยเอาความเป็น"คนนอก" ของเราไปตัดสินความเป็น"คนใน"...ของคนในพื้นที่ ดั่งเช่น การเป่าน้ำมนต์ การเชื่อเรื่องหมอผี การผูกฝ้ายข้อมือ...เหล่านี้เป็นต้น ทำให้นักวิชาการทางด้านสุขภาพเกิดความเป็นช่องว่างในการดูแล-ส่งเสริมสุขภาพของประชาชน จนได้พากันกลับมาทบทวนใหม่ในสิ่งที่ควรพึงทำและดำเนินไป จึงเห็นได้ว่ากระแสเรื่อง "ภูมิปัญญา" กับการจัดการความรู้เร่งกระแสเข้ามาอย่างแรงมาก...ดังนั้นหากเราไม่นิ่งและพิจารณาในสิ่งที่พึงทำแล้ว อาจทำให้เราพลาดพลั้งในการกระทำนั้นของเราได้เพราะอาจพลาดเผลอไปตัดสิน "คน-มนุษย์" อีกแล้วก็อาจเป็นได้