ตอนไปปฏิบัติธรรม พระอาจารย์ประจาก
สิริวัณโน
ได้อธิบายถึงเคล็ดลับในการกำหนดอิริยาบทในการเดินจงกรมว่าให้
"กำหนดต้นจิต" ท่านให้ความหมายของต้นจิตว่า หมายถึง
ธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งในตัวเรามี 2 อย่างคือ
กาย(รูป) กับ ใจ(นาม) ใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว
ถ้าใจไม่สั่งก็เคลื่อนไหวไม่ได้
ใจจึงเป็นเหตุให้เคลื่อนไหว
ใจจึงเป็นต้นจิต
ร่างกายเหมือนหุ่นกระบอก คนเชิดคือใจ
ร่างกายไม่สามารถรับรู้อะไรได้ จะแสดงอาการอะไรได้
ต้องอาศัยใจสั่ง(บงการ)
การกำหนดต้นจิต เรามักใช้คำว่า "อยาก" เป็นตัวแทน
ซึ่งคำนี้น่าจะเกี่ยวข้องกับโลภะ แต่ในที่นี้ถือเป็นคำกลางๆ
เพราะจะดีจะชั่วอยู่ที่สมุหฐาน
ถ้าเราอยากรับประทานอาหาร จะมี โลภะเป็นสมุหฐาน
แต่ถ้าพบคนไม่ถูกชะตา อยากทำร้ายเขา
อยากในที่นี้มีโทสะเป็นสมุหฐาน
"อยาก" ไม่ใช่โลภะอย่างเดียว
ถ้าเราอยากรักษาศีล อยากเจริญสติกรรมฐาน
ก็จะมีกุศลจิตเป็นสมุหฐาน คือ สติ
การกำหนดต้นจิต ในอิริยาบทใหญ่ๆ ใช้ "3
หนอ" แต่อิริยาบทย่อยๆใช้ "หนอ" เดียว จะขยับ จะทำอะไร
ก็ต้องกำหนดสติเป็นตัวนำ
ประโยชน์ของการกำหนดต้นจิตจะทำให้อิริยาบทเชื่องช้าลง
ทำให้สามารถกำหนดอิริยาบทย่อยได้ง่าย
และเป็นปัจจัยให้การวิปัสนาเกิดขึ้นโดยง่าย
ต้นจิตคืออะไร?
ความเห็น
บทความในวันเดียวกัน
ธรรมดา · 1 ธ.ค. 2551
คิม นพวรรณ · 1 ธ.ค. 2551
ขจิต ฝอยทอง · 1 ธ.ค. 2551
คุณพิทักษ์ · 1 ธ.ค. 2551
มะนาวหวาน · 1 ธ.ค. 2551
สวัสดีค่ะอาจารย์
ต้นจิต หมายถึง ธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งในตัวเรามี 2 อย่างคือ กาย(รูป) กับ ใจ(นาม) ใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว ถ้าใจไม่สั่งก็เคลื่อนไหวไม่ได้ ใจจึงเป็นเหตุให้เคลื่อนไหว
ใจจึงเป็นต้นจิต ร่างกายเหมือนหุ่นกระบอก คนเชิดคือใจ ร่างกายไม่สามารถรับรู้อะไรได้ จะแสดงอาการอะไรได้ ต้องอาศัยใจสั่ง(บงการ)
จิตเหมือนกับลิง..มักจะซุกชนเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงตามสภาพแวดล้อมที่มากระทบกาย(รูป)และใจ(นาม)...การเรียนรู้เรื่องกำหนดจิตจึงเป็นวิทยาศาตร์ที่ตะวันตกเพียรพยายามที่จะศึกษากันมากยิ่งๆขึ้น..ตะวันออกอย่างอดีตสหภาพโชเวียตรัสเซียเคยวิจัยการใช้พลังจิตจนสามารถนำไปใช้ในยุคสงครามเย็น..เราน่าจะสนใจศึกษาเพื่อเรียนรู้ชีวิต..เพราะทุกวันนี้ความวุ่นวายที่เกิดขึ้นมาจากสาเหตุแห่งจิตทั้งสิ้น..ผมสนใจแต่กำลังพยายามอย่างไรก็ไม่สำเร็จ..จะเริ่มจับลิงที่ซุกชนอย่างไรดีครับ
สวัสดีค่ะอาจารย์
อืม..........นับถือ นับถือ
มีสาระที่น่าสนใจดีนะ
ค้นพบสิ่งที่........แล้ว........หรือยัง
รู้อะไรก็นำมาแบ่งปันกันไป (แม้จะเพียงหางอึ่งก็ตาม) การช่วยให้คนหันมาสนใจลงมือปฏิบัติ เจริญสติกรรมฐานมากขึ้น ถือเป็นการสร้างบุญกุศลอย่างหนึ่ง การฝึกก็คงต้องอาศัยความเพียร และ ความสม่ำเสมอ ไม่ท้อถอยเสียก่อน เพราะจิตคุมยากจริงๆ ผมก็กำลังสู้กับมันเหมือนกันครับ ...เป็นกำลังใจซึ่งกันและกันครับ